III SA/Wa 2708/11

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 listopada 2011 r. po rozpoznaniu wniosku G. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od spadku wraz z odsetkami za zwłokę p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi; 2. odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. 2) G. H., dalej jako skarżący lub strona, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w piśmie z 23 października 2011 r. i w formularzu PPF z 23 października 2011 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu w następstwie zajęcia przez komornika konta bankowego z tytułu zaległości, której umorzenia domaga się. Dlatego, zamiast kwoty 760,- zł z tytułu zasiłku stażowego, strona uzyskuje miesięcznie kwotę 430,- zł. Pobierany zasiłek stażowy jest w całości przeznaczany na utrzymanie mieszkania będącego przedmiotem spadku. Skarżący poinformował, że w trakcie studiów nie pracował stale i nie posiada oszczędności ani źródeł dochodu umożliwiających mu wywiązanie się z zobowiązania. Skarżący wskazał, że jeśli uzyska dochód z innego źródła niż zasiłek stażowy w wysokości przekraczającej połowę najniższego krajowego wynagrodzenia, to straci prawo wykonywania stażu, wynagrodzenie z tego tytułu oraz status bezrobotnego na okres pięciu lat. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem i matką. Mieszkanie (100,- m kw), w którym zamieszkuje strona należy do jego rodziców. Matka strony posiada działkę nieprzekraczającą 1 ha. Strona posiada mieszkanie o pow. 34 m.kw., Sygn. akt III SA/Wa 2708/11 które było przedmiotem spadku i którego dotyczy (zaległości z tytułu podatku od spadku) niniejsze postępowanie. Skarżący wskazał, ze nie dysponuje szczegółowymi informacjami o sytuacji majątkowej rodziców. Ojciec strony jest [...] , matka – pracownikiem [...]. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 28 października 2011 r. strona wyjaśniła, że jest osobą bezrobotną, odbywającą staż. Nadesłała kserokopię zeznań podatkowych za 2009 r., 2010 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego. W 2011 r. jedynym dochodem strony jest zasiłek stażowy. Skarżący wskazał nadto, że: - miesięczny koszt utrzymania mieszkania wynosi 500,- zł; - - ponosi opłaty eksploatacyjne, media, fundusz remontowy, abonament telefoniczny, , internetowy, opłaty z prąd i gaz; - ponosi dodatkowe wydatki z tytułu wymiany filtrów wodnych (200,- zł rocznie) oraz z tytułu ubezpieczenia (ok. 130,- zł), opłat za podatek gruntowy i in związane z utrzymaniem mieszkania; - w mieszkaniu prowadzone są prace remontowe finansowane przez rodziców strony (ok. dwa tysiące pięćset złotych). Skarżący wskazał nadto, ze nie prowadzi z rodzicami wspólnego gospodarstwa domowego, nie posiada wglądu w ich sytuację majątkową, nie dysponuje prawem do zarządzania ich środkami. Zaznaczył, ze obowiązek alimentacyjny rodziców względem niego zakończy się, gdyż ukończył 26 lat oraz zakończył naukę. 3) Referendarz sądowy wskazuje, że jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie jest 500,- zł należne z tytułu wpisu od skargi do sądu i do tej sumy należy odnieść zdolność wygospodarowania środków z posiadanych przez skarżącego środków. Referendarz sądowy wskazuje na niekonsekwencję skarżącego w informowaniu o tym, czy pozostaje z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym. W formularzu PPF, w rubryce 6 poinformował, ze pozostaje z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym, natomiast w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o wskazanie dochodów uzyskiwanych przez rodziców podał, że nie pozostaje z nimi we wspólnym gospodarstwie. Zarazem z deklaracji skarżącego wynika, że rodzice ponoszą koszty utrzymania skarżącego jak też koszty remontu odziedziczonego przez niego lokalu mieszkalnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 25 października 2011 r. II FZ Sygn. akt III SA/Wa 2708/11 627/11, w zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (lub małżonków, także mieszkających osobno w warunkach rozdzielności majątkowej, lecz zobowiązanych na mocy art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) do wspólnego zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli) współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.) do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy. Stąd, zdaniem referendarza, wobec wspólnego zamieszkiwania z rodzicami, nieprzedstawienie informacji o ich sytuacji finansowej - pokrywających nie tylko bezpośrednie koszty utrzymania strony, ale także koszty remontu mieszkania strony - nie są okolicznościami uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Fakt, że strona nie przyczynia się poprzez wpłaty finansowe w pokrywanie wspólnych wydatków nie oznacza, ze nie prowadzi z rodzicami wspólnego gospodarstwa domowego. Referendarz sądowy nie podziela poglądów strony dotyczących obowiązku dostarczania środków utrzymania przez krewnych w linii prostej i poddaje je przyszłej rozwadze rodziców strony na równi z regulacją z art. 128 k.r.o.. W orzecznictwie wskazuje się – niekiedy - że zobowiązania alimentacyjne rodziców w stosunku do dzieci, niezależnie od wieku i procesu edukacji dzieci, mogą wynikać z art. 133 § 2 k.r.o. (zob. Zdzisław Krzemiński, Komentarz do art.128, art.129, art.133, art.135 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego; Jolanta Zatorska, Komentarz do art.133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego; Marek Andrzejewski, Komentarz do art.133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – zamieszczone w programie Lex; orzeczenie SN z dnia 9 stycznia 1959 r., III CR 212/58, OSN 1960, nr 2, poz. 48 z notką J.K.; orzeczenie SN z dnia 1 kwietnia 1957 r., CR 163/57, NP 1958, nr 6, s. 124; orzeczenie SN z dnia 18 listopada 1955 r., II CR 55/55, OSN 1956, nr II, poz. 54; orzeczenie SN z dnia 24 lutego 1982 r., III CZP 61/81, OSN 1982, nr 7, poz. 101; orzeczenie SN z dnia 17 stycznia 1980 r., III CZP 86/79, NP 1981, nr 10-12, s. 212 z glosą A. Oleszki; wyjaśnienie Działu instrukcyjno-szkoleniowego Nowego Prawa 1951, nr 11, s. 32; orzeczenie SN z Sygn. akt III SA/Wa 2708/11 dnia 8 sierpnia 1980 r., III CRN 144/80, OSP 1981, nr 2, poz. 28; orzeczenie SN z dnia 11 lutego 1986 r., II CRN 439/85, OSP 1987, nr 4, poz. 85.). Na zakres – i sposób - rozpoznania dla strony wniosku o prawo pomocy ma wpływ realizacja postulatu bezzwłocznego dostępu strony do Sądu, ograniczenie zdolności majątkowych niektórych członków rodziny korzystających z zabezpieczenia społecznego oraz nakłady poczynione już na zabezpieczenie majątku skarżącego. Dla sposobu oceny nie bez znaczenia pozostaje wysokość własnych środków, którymi skarżący dysponuje po dokonanym zajęciu egzekucyjnym oraz miarkowanie zakresu zabezpieczania potrzeb życiowych skarżącego przez rodziców, wskazane przez ustawodawcę - na podstawie art. 133 k.r.o. Poza tym fakt niemożności korzystania z odziedziczonego lokalu mieszkalnego i przebywania z rodzicami i wujostwem jednocześnie w stumetrowym mieszkaniu, jak też korzystanie z ich środków utrzymania, pomijając wzmiankowane kwestie związane z bezskutecznością wezwania, nie powinny skutkować zawyżaniem rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Nadto, odnosząc się do zakresu przyznanego prawa pomocy referendarz sądowy wskazuje, że każdorazowe przyznanie prawa pomocy powinno być rozważane z uwzględnieniem zestawienia aktualnych możliwości finansowych strony i wymagalnych kosztów sądowych. 4) Z tych powodów referendarz sądowy zadecydował, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.