III SA/Wa 2709/15
WyrokWSA w Warszawie2016-11-16
Skład orzekający: Dariusz Zalewski, Aneta Lemiesz, Piotr Przybysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT może zostać odmówione, jeśli faktury te nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a podatnik nie dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów?Ratio decidendi
Prawo do odliczenia podatku naliczonego może zostać odmówione, jeśli faktury nie dokumentują rzeczywistych transakcji, a podatnik nie dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów, zwłaszcza w warunkach podwyższonego ryzyka. Nawet jeśli podatnik nie miał bezpośredniej wiedzy o oszustwie, powinien był ją posiadać, gdyby zachował wymaganą staranność.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT za okres od marca do grudnia 2010 r. z faktur wystawionych przez wskazane spółki. Organ kontroli skarbowej stwierdził, że faktury te nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Skarżąca, będąca cudzoziemką i nieznająca biegle języka polskiego, twierdziła, że dochowała należytej staranności, weryfikując kontrahentów i że została wprowadzona w błąd przez swojego syna, który zajmował się zakupami. Organy uznały, że skarżąca nie dochowała należytej staranności, a jej syn był częścią procederu wystawiania fikcyjnych faktur.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Aneta Lemiesz (sprawozdawca), sędzia WSA Piotr Przybysz, Protokolant sekretarz sądowy Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi L. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2010 r. oddala skargę
Na podstawie postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] r. przeprowadzono u Pani L. T., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą T. V. (dalej "strona" lub "skarżąca"), postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 r. Protokół badania ksiąg podatkowych z dnia [...] r. doręczono stronie w dniu [...] r. W toku postępowania kontrolnego stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na rozliczenie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2010 r.
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W., określił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące marzec - grudzień 2010 r.
Na powyższe rozstrzygnięcie strona pismem z dnia [...] r. złożyła odwołanie w którym wniosła, o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania w takim samym zakresie ewentualnie, uchylenie w całości decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Po rozpatrzeniu ww. odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Organ odwoławczy w zaleceniach wskazał na konieczność ponownego przesłuchania strony, ponownego przesłuchania świadka T. A., a także ustalenia, czy dokonując zakupu towaru opisanego w spornych fakturach strona podjęła działania w celu upewnienia się, że transakcje w których uczestniczy nie wiążą się z przestępstwem.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] r., określił stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2010 r.
Organ pierwszej instancji wskazał, że w okresie od marca do grudnia 2010 r. strona ujęła w ewidencjach zakupu VAT oraz rozliczyła w deklaracjach VAT-7 podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych przez T.G. LTD Sp. z o.o., H. LTD Sp. z o.o. oraz E. A. Sp. z o.o. łącznie 12 faktur dotyczących obrotu odzieżą, stanowiących niemal 90% udokumentowanych przez stronę w 2010 r. zakupów.
W ocenie organu pierwszej instancji powyższe nastąpiło z naruszeniem regulacji zawartej w art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 poz. 710 zm.), dalej "ustawa o VAT", ponieważ - jak stwierdzono - faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Z tych względów zakwestionowano Stronie prawo do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturach VAT wystawionych przez ww. kontrahentów strony.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. wnosząc ojej uchylenie w całości. Zarzuciła decyzji organu pierwszej instancji:
- błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik postępowania, a polegający na ustaleniu, że Strona nie dochowała należytej staranności w transakcjach ze spółkami H. LTD Sp. z o.o., E. A. Sp. z o.o. oraz T. G. . LTD Sp. z o.o., gdyż zaniechała jakiejkolwiek weryfikacji swoich kontrahentów, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby nie weryfikowała ona ww. kontrahentów;
- naruszenie art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie i przesłuchanie strony niewładającej językiem polskim bez udziału tłumacza dysponującego wiadomościami specjalnymi z zakresu biegłego posługiwania się językiem polskim i wietnamskim, a poprzestanie wyłącznie na przesłuchaniu strony z udziałem jej koleżanki nie potrafiącej precyzyjnie przetłumaczyć zeznań strony na język polski, a strona nie miała ani wiedzy, ani możliwości weryfikować czy jej koleżanka włada językiem polskim w stopniu umożliwiającym adekwatne oddanie jej słów;
- naruszenie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, mające istotny wpływ na wynik postępowania, a polegające na niesprawdzeniu przez organ kwalifikacji osoby powołanej na biegłego tłumacza co stanowi o prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufanie do organów podatkowych;
- naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej, mające istotny wpływ na wynik postępowania, a polegające na niepodejmowaniu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a mianowicie niezwróceniu się przez organ podatkowy do Prokuratury Apelacyjnej w W. po odpisy protokołów wyjaśnień Pana T.A. . złożonych w sprawie [...] celem zweryfikowania dowodu z zeznań tej osoby pod kątem ich wiarygodności, pomimo tego, że w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. uchylającej poprzednią decyzję Dyrektora Urzędu Skarbowego w W. wydaną w tym postępowaniu zlecono przeprowadzenie takich czynności;
- naruszenie zasady in dubio pro tributario, poprzez konstruowanie pytań i interpretowanie odpowiedzi strony w sposób dowolny, a w konsekwencji rozstrzyganie wszelkich wątpliwości na jej niekorzyść.
Pismem z dnia 10 czerwca 2015 r. strona wypowiedziała się w sprawie zebranego materiału dowodowego podtrzymując jednocześnie stanowisko zawarte w odwołaniu i piśmie z dnia [...] r. Skarżąca stwierdziła, że organ odwoławczy na dzień [...] r. nie podjął żadnych czynności dowodowych oraz nie podjął stosownych postanowień w zakresie złożonych przez Stronę wniosków dowodowych. Następnie przytoczyła art. 229 Ordynacji podatkowej oraz dokonała jego wykładni odwołując się również do wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Go 279/12. Zdaniem strony organ odwoławczy nie podjął żadnych czynności, które miały na celu dokładne wyjaśnienie sprawy, w sytuacji, gdy istnieją poważne wątpliwości co do wiarygodności i rzetelności zebranych dowodów przez organ pierwszej instancji.
Dyrektor Izby Skarbowej w W., po zapoznaniu się z zarzutami zawartymi w odwołaniu oraz aktami sprawy, decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy zauważył, że w okresie od marca do grudnia 2010 r. Strona odliczyła podatek naliczony (w łącznej kwocie w wysokości [...] zł) wynikający z następujących faktur VAT:
• z dnia [...] r., nr [...], wystawca T. G. LTD Sp. z o.o.,
• z dnia [...] r., nr [...], wystawca T. G. LTD Sp. z o.o.,
• z dnia [...] r., nr [...], wystawca T. G. LTD Sp. z o.o.,
• z dnia [...] r., nr [...], wystawca T. G. LTD Sp. z o.o.,
• z dnia [...] r., nr [...], wystawca H. LTD Sp. z o.o.,
• z dnia [...] r., nr [...], wystawca H. LTD Sp. z o.o.,
• z dnia [...] r., nr [...], wystawca H. LTD Sp. z o.o.,
• z dnia [...] r., nr [...], wystawca E. A. Sp. z o.o.,
• z dnia [...] r., nr [...], wystawca E. A. Sp. z o.o.,
• z dnia [...] r., nr [...], wystawca T. G. LTD Sp. z o.o.,
• z dnia [...] r., nr [...], wystawca T. G. LTD Sp. z o.o.,
• z dnia [...] r., nr [...], wystawca T. G. LTD Sp. z o.o.
W celu ustalenia stanu faktycznego dotyczącego transakcji udokumentowanych spornymi fakturami VAT wystawionymi przez E. A. Sp. z o.o., T. G. LTD Sp. z o.o., oraz H. LTD Sp. z o.o. na rzecz strony organ pierwszej instancji przesłuchał stronę, świadka Pana T. A., zgromadził informacje przekazane przez: Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w piśmie z dnia [...] r., w tym protokół kontroli podatkowej przeprowadzonej w E. A. Sp. z o.o. oraz piśmie Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r., dotyczącego T. G. LTD Sp. z o.o., które to materiały zostały włączone do akt sprawy postanowieniem z dnia [...] r.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że z protokołu z kontroli podatkowej przeprowadzonej w E. A. Sp. z o.o. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wynika, że spółka była czynnym podatnikiem podatku VAT od 10 stycznia 2005 r., przy czym nie złożyła deklaracji VAT-7 za okres od stycznia 2010 r. do marca 2011 r. oraz zeznań CIT-8 za lata 2010-2011 r. W stosunku do ww. podmiotu była przeprowadzona kontrola podatkowa z tytułu podatku od towarów i usług za okres 1-30 czerwca 2011 r., bez udziału osób reprezentujących spółkę, ponieważ nie było z nią kontaktu. Natomiast z informacji przekazanych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. we właściwości którego działał kolejny kontrahent strony, wynika, że T. G. LTD Sp. z o.o. złożyła ostatnie deklaracje VAT-7 za miesiąc czerwiec 2010 r. oraz CIT-8 za 2009 r. Ponadto organ ten wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] r., ww. została wykreślona z ewidencji VAT. Zaś wysyłana do niej korespondencja wracała z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". W zeznaniach złożonych [...] r. Pan T. A. zeznał, że faktury VAT wystawione w imieniu E. A. Sp. z o.o., T. G. LTD Sp. z o.o., oraz H. LTD Sp. z o.o. były fikcyjnymi fakturami, za którymi nie szedł jakikolwiek towar. Wystawiane były wyłącznie celem odliczenia podatku VAT przez nabywcę faktury, który nie nabywał towaru handlowego. Ww. proceder dotyczył również faktur zakupu Strony. Świadek osobiście wystawiał faktury na których jako wystawca widniała H. LTD Sp. z o.o., gdyż sam miał pieczątkę tej firmy, w przypadku pozostałych ww. podmiotów pośredniczył w przekazywaniu faktur, a także danych do nich. Ponadto Świadek zeznał, iż posiadał dane KRS ww. spółek, by klienci mogli sprawdzić daną firmę. Dane z KRS były jedyne jakie posiadał świadek na temat ww. spółek, nie znał żadnych szczegółów, gdyż to nie było istotne. Przesłuchany następnie w dniu [...] r. T. A. zeznał, że E. A. Sp. z o.o., T. G. LTD Sp. z o.o., oraz H. LTD Sp. z o.o. wskazane na fakturach VAT zaksięgowanych przez stronę nie były podmiotami które wydawały towar, gdyż faktycznym dostawcą towaru były inne firmy, które nie mogły wystawić faktury VAT. Świadek stwierdził, iż "Faktury w imieniu H. LTD mogłem wystawiać osobiście, a co do faktur wystawianych w imieniu innych w/w spółek to nie miałem dostępu do pieczątek i tylko pośredniczyłem w ich przekazywaniu." Świadek zapytany o stopień świadomości co do fikcyjności spornych faktur zeznał, że "Mama/Pani L. T. nie interesowała się tymi kwestiami, chciała tylko wiedzieć, ile ma zapłacić za towar. Po to była potrzebna faktura. Kwestie zakupu towaru, załatwiania faktur zostały mi powierzone przez mamę". W dniu [...] r. zgodnie z dyspozycją organu odwoławczego przesłuchano w charakterze strony skarżąca zeznała, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod firmą T. V. jej syn Pan T. A. był odpowiedzialny za zaopatrzenie w towar i inne zakupy. Strona nie znała kontrahentów od których nabywała towar i nie interesowała się tym od kogo syn kupował towar, gdyż te obowiązki w całości powierzyła synowi. Strona nie wiedziała, że syn zajmował się załatwianiem fikcyjnych faktur zakupu. Strona stwierdziła, iż "syn znal język polski i to on organizował zakupy towarów handlowych. Interesowałam się wyłącznie płatnością za każdą dostawę oraz otrzymaniem faktury za dostawę." Strona zeznała, że nigdy nie podejrzewała, że syn mógł załatwiać fikcyjne faktury, zwłaszcza, że sam prowadził podobny biznes w Polsce, a o tym że są to fikcyjne faktury dowiedziała się w toku postępowania kontrolnego.
Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że potwierdza on, że transakcje pomiędzy stroną a E. A. Sp. z o.o., T. G. LTD Sp. z o.o., oraz H. LTD Sp. z o.o. nie miały miejsca. Podmioty te nie dokonywały na rzecz strony dostaw udokumentowanych spornymi fakturami. Podmioty te nie prowadziły w 2010 r. faktycznej działalności gospodarczej, a wystawione na rzecz strony faktury nie dokumentowały faktycznych zdarzeń gospodarczych. Zdaniem organu odwoławczego ww. okoliczności nie są sporne na tym etapie postępowania.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej ww. pustym fakturom w tle towarzyszyła realna transakcja, ale z udziałem innego podmiotu niż wystawca tej faktury, tj. jeden podmiot faktycznie realizuje transakcje, a zupełnie inny podmiot wystawia fakturę mającą rzekomo dokumentować tę transakcję. Powyższe znajduje potwierdzenie w zeznaniach Pan T. A. który opisując proceder dotyczący wystawiania fikcyjnych faktur stwierdził m.in., że "Handel w W. jest niezależny od wystawianych faktur. Spółka czy osoba sprzedaje towar, a ktoś inny wystawia na niego fakturę, zgodnie z zamówieniem »klienta«. Tym samym osobno płaci się za towar, a osobno za fakturę VAT.". Strona nawet jeśli nie wiedziała (co wynika z protokołu jej przesłuchania) o tym, że czynności objęte spornymi fakturami wiążą się z oszustwem podatkowym w zakresie podatku VAT, w którym aktywny udział brał jej syn. Powinna jednak o tym wiedzieć, gdyby dochowała należytej i podstawowej staranności przy dokonywaniu zakwestionowanych transakcji. Całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, niezbicie świadczy o braku należytej staranności strony i przeczy tezie zawartej w odwołaniu, że skarżąca w stopniu wystarczającym interesowała się i weryfikowała swoich kontrahentów.
Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] r. oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., odmawiające przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Zaskarżonym orzeczeniom skarżąca zarzuciła:
• błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik postępowania, a polegający na ustaleniu, że strona nie dochowała należytej staranności w transakcjach ze spółkami: H. LTD, E. A. oraz T. G. LTD, gdyż zaniechała jakiejkolwiek weryfikacji swoich kontrahentów, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby nie weryfikowała ona ww. kontrahentów;
• naruszenie przepisów prawa:
- art. 122, art. 123, art. 125, art. 187 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę w odwołaniu, co w stanowiło naruszenie obowiązku podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 Ordynacji podatkowej), zasady zapewnienia czynnego udziału stronom postępowania (art. 123 Ordynacji podatkowej), zasady szybkiego i wnikliwego działania organów podatkowych (125 Ordynacji podatkowej), obowiązku organu zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz obowiązku przeprowadzenia dowodu zgłoszonego na żądanie strony (art. 188 Ordynacji podatkowej),
- art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie i przesłuchanie Strony niewładającej językiem polskim bez udziału tłumacza dysponującym wiadomościami specjalnymi z zakresu biegłego posługiwania się językiem polskim i wietnamskim, a poprzestanie wyłącznie na przesłuchaniu strony z udziałem jej koleżanki nie potrafiącej precyzyjnie przetłumaczyć zeznań strony na język polski, a strona nie miała ani wiedzy, ani możliwości weryfikowania czy jej koleżanka włada językiem polskim w stopniu umożliwiającym adekwatne oddanie jej słów,
- art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej (zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów), polegające na niesprawdzeniu przez organ kwalifikacji osoby powołanej na biegłego tłumacza, co stanowi prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufanie do organów podatkowych,
- art. 122 § 1 Ordynacji podatkowej (zasady podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego), poprzez niezwrócenie się przez organ podatkowy do Prokuratury Apelacyjnej w W. po odpisy protokołów wyjaśnień Pana T. A. złożonych w sprawie [...], celem zweryfikowania dowodu z zeznań tej osoby pod kątem ich wiarygodności pomimo tego, że w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., uchylającej decyzję Dyrektora Urzędu Skarbowego w W. wydaną w tym postępowaniu zlecono przeprowadzenie takich czynności,
- naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia i orzeczenia co do istoty sprawy bądź przekazania sprawy do ponownego rozpoznania,
- art. 2 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść podatnika (naruszenie zasady in dubio pro tributario wywodzącej się z zasady państwa prawnego),
- art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1) lit. a) oraz art. 88 ust. 3a pkt 4) lit. a) ustawy o VAT, poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy wadliwą decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2010 r.
Z powyższych przyczyn skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji oraz zaskarżonego postanowienia o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ nie zbadał dokładnie stanu faktycznego sprawy i w oparciu o z góry przyjętą tezę uznał, że strona wiedziała bądź przy zachowaniu należytej staranności mogła wiedzieć o tzw. pustych fakturach, podczas gdy ustalenie to jest sprzeczne z prawdziwym stanem faktycznym sprawy. Strona nie zgodziła z ustaleniami faktycznymi organu podatkowego, zgodnie którymi z zeznań świadka T. A. wynika, że skarżąca nie interesowała się kwestią, czy faktury dokumentują faktyczne operacje gospodarcze, chciała jedynie wiedzieć ile ma zapłacić za towar i do tego służyła faktura.
Zdaniem skarżącej z pytania organu podatkowego skierowanego do ww. świadka "czy Pani L. T. prowadząca działalność pod Firmą T. V. miała świadomość, że faktury wystawione w imieniu w/w spółek są fikcyjne?" i odpowiedzi do tego pytania wynika, że strona nie interesowała się kwestiami fikcyjnych faktur, jak również jakąkolwiek współpracą w procederze wystawiania fikcyjnych faktur czy też ich nabywania. Skarżąca interesowała się kontrahentami i weryfikowała swoich kontrahentów, niemniej jednak pytanie dotyczyło innej kwestii, a z zeznań świadka Pana T. A. złożonych w dniu [...] r. przed Urzędem Kontroli Skarbowej w W. wynika, że posiadał on dane KRS spółek H. LTD, E. A. oraz T. G. LTD, by klienci mogli sprawdzić daną firmę. Skarżąca miała sprawdzać po nr NIP, że przedmiotowe spółki istnieją i funkcjonują. Strona zwróciła uwagę, że jest ona cudzoziemką, nieznającą języka polskiego, wobec tego nieuzasadnione jest twierdzenie, że weryfikacja kontrahentów strony w przedmiotowej sprawie jest kwestią wyjątkowo nieskomplikowaną.
Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, zgodnie z którym powinna ona sprawdzać swoich kontrahentów szukając ich siedzib w W., celem ustalenia czy podmioty te faktycznie prowadziły jakąkolwiek działalność gospodarczą, ponieważ nawet gdyby się okazało, że w miejscu siedziby te sklepy są zamknięte, nie zmieniłoby to faktu, że mogą w dalszym ciągu prowadzić skutecznie działalność gospodarczą. W ocenie skarżącej nie miała ona prawa mieć wątpliwości, że otrzymane faktury są fikcyjne skoro otrzymywała towar, za który płaciła pieniądze, tym bardziej, że weryfikowała wcześniej swoich kontrahentów. Istotny dla sprawy jest również fakt, że strona pochodzi z W., gdzie nie istnieje problem wystawiania fikcyjnych faktur, wobec tego nie mogła ona nawet podejrzewać, że może dysponować fikcyjnymi fakturami, tym bardziej, że jest prostym przedsiębiorcą (jednoosobowa, drobna działalność). Skarżąca zauważyła, że z zeznań świadka Pana T. A. wynika jedynie, że wprowadził ją w błąd, z czego jak wykazało toczące się postępowanie karne przez Prokuraturę Apelacyjną w W. świadek Pana T. A. uzyskiwał dla siebie korzyść majątkową.
Skarżąca zakwestionowała wartość dowodową zeznań świadka Pana T. A. twierdząc, że są niejasne, co jest efektem zbyt szeroko zakreślonego i nieprecyzyjnego pytania organu podatkowego oraz faktem, że jest cudzoziemcem i jego znajomość języka polskiego nie stoi na tak wysokim poziomie jak rodowitego Polaka. Zdaniem skarżącej konieczne jest przeprowadzenie uzupełniającego przesłuchania świadka Pana T. A. i sformułowanie w stosunku do niego precyzyjnych i jednoznacznych pytań, które dostarczą informacji, w jaki sposób strona weryfikowała swoich kontrahentów i czy posługując się fikcyjnymi fakturami zakupu dochowała należytej staranności. Ponadto należało zadać konkretne pytanie świadkowi czy przedstawiał stronie dane KRS spółek, od których nabywała ona towar.
W ocenie skarżącej organ odwoławczy ustalając okoliczności faktyczne sprawy nie wziął pod uwagę tego, że:
• skarżąca prowadzi drobną, jednoosobową działalność gospodarczą, nie posiada księgowości, biura, sekretarki, czy osób, które pomogłyby jej w bieżącej, dokładnej weryfikacji kontrahentów;
• nie można drobnemu przedsiębiorcy stawiać tak samo wysokich wymagań, odnośnie weryfikacji swoich kontrahentów, jak wielkiemu przedsiębiorcy, zawierającemu milionowe kontrakty;
• pomimo powyższego skarżąca dokonała weryfikacji, czy kontrahenci są podmiotami rzeczywiście prowadzącymi działalność gospodarczą, sprawdziła ich dane, to czy prowadzą działalność gospodarczą zgodnie z rejestrem (z którego wynika zasada domniemania prawnego prowadzenia działalności gospodarczej), w związku z czym należy uznać, że skarżąca dochowała należytej staranności, przy której ocenie należy wziąć pod uwagę także rodzaj, charakter i skalę prowadzonej działalności gospodarczej;
• skarżąca jest cudzoziemką, osobą nieznającą języka polskiego;
• towar, za który skarżąca płaciła - przychodził i był przez nią odebrany. Skarżąca nie znała osobiście osób, które przywoziły towar, sprawami tymi zajmował się jej syn, który oszukał ją co do okoliczności, że faktury nie odpowiadają rzeczywistym zdarzeniom gospodarczym. Skarżąca nie mogła mieć wątpliwości co do nieprawidłowości wystawionych faktur, na podstawie których otrzymywała towar.
W związku z powyższym organ podatkowy błędnie ustalił stan faktyczny, błędnie go ocenił oraz błędnie zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego.
Strona zarzuciła, że organ w postanowieniu z dnia [...] r., odmawiając przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, nie określił jakie okoliczności mające być przedmiotem dowodów nie mają znaczenia dla sprawy; nie określił jakie okoliczności zostały już stwierdzone innymi zgromadzonymi w sprawie dowodami; nie wskazał, która z ww. przyczyn jest przyczyną odmowy, bowiem użył alternatywy "bądź" okoliczność nie mają znaczenia - bądź zostały już wystarczająco stwierdzone; oraz nie odniósł się do poszczególnych wniosków dowodowych, nie wypowiedział się dlaczego odmówił przeprowadzenia konkretnych dowodów i z jakich konkretnych przyczyn odmówił dopuszczeniu dowodów, posługując się jedynie ogólnikami w odniesieniu do wszystkich dowodów;
W ocenie skarżącej organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej stwierdzając, że "ustawa wymaga jedynie, aby były one [okoliczności] stwierdzone "wystarczająco". Nie jest zatem konieczne przeprowadzenie kolejnych dowodów w celu potwierdzenia lub rozszerzenia wiedzy co do okoliczności, które w stopniu dostatecznym z punktu widzenia prowadzonego postępowania już uprzednio zostały stwierdzone" gdyż przepis ten mówi o dokładnym, a nie jedynie "dostatecznego" wyjaśnienia sprawy.
Strona powołując się na wyrok z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 1134/12 stwierdziła, że stan faktyczny sprawy musi zostać ustalony w sposób niebudzący wątpliwości, a nie jedynie w sposób "dostateczny".
Skarżąca zauważyła, że Pani N. T., która działała w charakterze tłumacza podczas przesłuchania strony w dniu 24 lutego 2015 r. jest osobą nieposiadającą żadnych dokumentów potwierdzających znajomość w stopniu biegłym języka polskiego, natomiast z informacji od strony, które uzyskała wynika, że osoba ta dysponuje językiem polskim jedynie w zakresie pozwalającym jej porozumiewać się po polsku, natomiast nie potrafi precyzyjnie i dokładnie przetłumaczyć słów, które wypowiedziała podczas przesłuchania strona. Powyższe doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie i miało istotny wpływ na wynik postępowania.
Strona przywołała treść art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej oraz orzeczenia WSA w G. z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Go 789/12, SN z dnia 18 lipca 1975 r., I Cr 331/75 i NSA z dnia 25 sierpnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1656/96, wskazując na zasady powoływania biegłego. Zdaniem skarżącej pomimo tego, że przepis art. 197 Ordynacji podatkowej nie zawiera ograniczeń w swobodzie podejmowania przez organ decyzji, to jednak granice tej swobody wyznaczone są przez zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej. W sytuacji chęci przesłuchania strony organ winien był powołać biegłego tłumacza języka wietnamskiego. Skarżąca wskazała, że osoba dokonująca przesłuchania osoby w obecności tłumacza nieznającego biegle języka polskiego bardzo łatwo może wpływać na zeznania strony, w tym naprowadzając ją na niekorzystne dla niej sformułowania. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że osoba przybrana w formie tłumacza była znajomą strony, co w przedmiotowej sprawie z punktu widzenia bezstronności budzi poważne wątpliwości. W powyższym zakresie skarżąca powołała się na art. 24 § 3 kpa w zw. z art. 84 § 2 kpa. O wątpliwościach co do zeznań strony i wynikających z nich wniosków świadczy fakt, że świadek Pan T. A. będąc przesłuchiwanym za pierwszym razem w przedmiotowej sprawie w dniu [...] r. zeznał, że posiadał dane KRS spółek E. A. Sp. z o.o., T. G. Sp. z o.o., T.Sp. z o.o., H. LTD sp. z o.o., by klienci mogli sprawdzić daną firmę. Zgodnie z powyższym w ocenie skarżącej dochodziło do weryfikacji kontrahentów, wobec tego należy twierdzić, że zeznania strony nie odzwierciedlały tego co miała ona na myśli i chciała zeznać. Skarżąca przedstawiła następnie analizę przesłuchania strony stwierdzając, że organ powinien zadawać pytania w najprostszej formie, wskazując w powyższym zakresie przykładowe pytania. W ocenie skarżącej protokół przesłuchania był zapisywany w oderwaniu od tego co strona chciała wyrazić. Wszelkie rozbieżności wynikające z tłumaczenia nie mogły być skutecznie zweryfikowane przez stronę, która zdawała sobie sprawę, że jej koleżanka biorąca udział w przesłuchaniu nie potrafi adekwatnie oddać jej słów, co wynikło w trakcie przesłuchania, podczas którego koleżanka strony mówiła jej po wietnamsku, że nie jest wstanie dokładnie przetłumaczyć jej zdań «słowo w słowo».
Strona zarzuciła organom również naruszenie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na niesprawdzeniu kwalifikacji osoby powołanej na biegłego tłumacza co stanowi prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufanie do organów podatkowych. W związku z powyższym zarzutem przywołała argumentację zawartą w orzeczeniach WSA w G. z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/GL 505/11 i NSA z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 398/09 stwierdzając, że skoro art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej nie wymaga, aby biegłym była osoba wpisana na listę biegłych sądowych to organ administracji publicznej powinien sprawdzić kwalifikacje osoby powołanej na biegłego.
W kontekście zarzutów dotyczących zeznań strony złożonych przed organem w dniu [...] r. skarżąca uznała, że zostały one dotknięte uchybieniem, które skutkuje ich całkowitą nieważnością. Konieczne jest więc ponowne przesłuchanie strony przy udziale tłumacza przysięgłego. Ponadto należy skarżącej zadawać pytania konkretne i precyzyjne, żeby jej odpowiedzi oddawały pełen sens jej myśli.
Skarżąca oceniła, że organ pierwszej instancji nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej, gdyż nie zwrócił się do Prokuratury Apelacyjnej w W. po odpisy protokołów wyjaśnień Pana T. A. złożonych w sprawie [...] celem zweryfikowania dowodu z zeznań tej osoby pod kątem ich wiarygodności, pomimo tego, że w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. zlecono przeprowadzenie takich czynności. Wątpliwości strony budzi również wiarygodności świadka Pana T. A., w stosunku do którego było wszczęte postępowanie karne w związku z wystawianiem przez niego fikcyjnych faktur. Skarżąca wskazała, że w toczącym się postępowaniu karnym Pana T. A. niejednokrotnie zmieniał swoje wyjaśnienia, żeby zmniejszyć swoją odpowiedzialność kamą.
Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie wywodzonej z art. 2 ust. 2 Konstytucji RP zasady in dubio pro tributario, której ugruntowanie w orzecznictwie sądowym potwierdził wyrok WSA w P. z dnia 20.04.2010 r., sygn. akt I SA/Po 118/10.
Strona podkreśliła, że najważniejszą wątpliwością na gruncie niniejszej sprawy jest to, czy skarżąca wiedziała lub mogła wiedzieć, że bierze udział w czynnościach mających na celu nadużycia w podatku od towarów i usług. Z materiału dowodowego wynika, że nie wiedziała, pomimo sprawdzenia kontrahentów, że dane na fakturze nie odzwierciedlają rzeczywistego obrotu gospodarczej. Organ podatkowy w toku postępowania dowodowego nie zgromadził dowodów, zgodnie z którymi skarżąca mogłaby wiedzieć, że wie o całym procederze. Przeciwnie, dowody wskazywały na to, że została wprowadzona w błąd przez syna i nawet przy dochowaniu najwyższej staranności nie byłaby w stanie dowiedzieć się, że faktury VAT nie odzwierciedlały faktycznego obrotu gospodarczego W tej sytuacji wątpliwości powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść podatnika, a nie na korzyść organu podatkowego.
W ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie organ manipuluje zeznaniami świadka oraz strony, a co więcej wyciąga niepłynące z nich wnioski, czego przejawem jest ustalenie na podstawie zeznań świadka Pana T. A., że strona nie interesowała się kwestią czy faktury dokumentują faktyczne operację gospodarcze. Organ doskonale zdając sobie sprawę z nieznajomości języka polskiego przez stronę zadał jej pytania nieprecyzyjne, które dają możliwość szerokiej ich interpretacji oraz takie, które zmuszają Stronę do udzielenia odpowiedzi dla siebie niekorzystnych. Powyższe działania w opinii strony są niezgodne zasadą prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Następnie skarżąca przytoczyła argumentację zawartą w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 września 1989 r., sygn. akt. K 3/89 i z dnia 29.11.2006 r., sygn. akt SK 51/06, dotyczącą odpowiednio obowiązku stanowienia prawa spójnego, jasnego i zrozumiałego dla obywateli oraz stanowiska TK, że w demokratycznym państwie prawnym stanowienie i stosowanie prawa nie może być pułapką dla obywateli. Nielogiczne oraz niezrozumiałe w ocenie skarżącej jest wyciąganie na niekorzyść strony wniosku, że nie dochowała ona należytej staranności w transakcjach ze swoimi kontrahentami, gdyż zaniechała w tym zakresie weryfikacji. Strona uznała, że z całego zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż została ona podstępnie wprowadzona w błąd przez swojego syna, który przedstawiał jej dane KRS kontrahentów, dostarczał towar i przedstawiał faktury, które odpowiadały nabytemu towarowi. Skarżąca pomimo swojej nieznajomości języka polskiego sprawdziła czy podmioty te rzeczywiście prowadzą działalność gospodarczą. Skarżąca dodała, że w 2010 r. była niedoświadczonym, drobnym przedsiębiorcą, nieznającym języka polskiego. Wobec tego nie powinno się wymagać od niej czynności przekraczających należytą staranność w sprawdzaniu kontrahentów, które wskazuje organ w uzasadnieniu swojej decyzji.
W związku z powyższym skarżąca stwierdziła, że organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego, tj. art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1) lit. a) oraz art. 88 ust. 3a pkt 4) lit. a) ustawy o VAT, poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy wadliwą decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2010 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Zasadniczy spór w sprawie dotyczy ustalenia, czy skarżącej przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z zakwestionowanych przez organ faktur wystawionych przez T. G. LTD Sp. z o.o., H. LTD Sp. z o.o. oraz E. A.Sp. o.o.
Stosownie do art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT z tytułu nabycia towarów i usług w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
W świetle art. 86 ust. 1 ustawy o VAT prawo do odliczenia podatku od towarów i usług, gwarantujące realizację zasady neutralności podatku VAT, realizowane jest w oparciu o faktury dokumentujące transakcje, które muszą być wiarygodne tak od strony formalnej jak i materialnej. Oznacza to, że muszą odzwierciedlać transakcje zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Od tej zasady ustawa o VAT przewiduje wyjątki, a jeden z nich uregulowany został w art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a. Zgodnie z tym przepisem nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności.
Odnosząc powyższe rozważania do realiów sprawy, Sąd podziela stanowisko organów, że zgromadzone dowody wskazują, że zakwestionowane faktury nie dokumentują faktycznych zdarzeń gospodarczych, bo spółki, które je wystawiły nie dokonały dostaw, których faktury te dotyczyły.
Organy ustaleń w ww. zakresie dokonały przede wszystkim na podstawie zeznań syna skarżącej - Pana T. A. Skarżąca przekazała mu obowiązki związane z kontaktami z kontrahentami i zakupem towarów. Pan T. A.- przesłuchiwany w dniu [...] r. i [...] r. - wskazał, że faktury wystawiane przez T. G. LTD Sp. z o.o., H. LTD Sp. z o.o. oraz E. A. Sp. o.o. były fikcyjne, nie szedł za nimi żaden towar. Zakwestionowane faktury wystawione były wyłącznie celem odliczenia podatku VAT przez nabywcę faktury. Świadek osobiście wystawiał faktury, na których jako wystawca widniała H. LTD Sp. z o.o. Świadek miał pieczątkę tej firmy. W przypadku pozostałych zaś spółek pośredniczył w przekazywaniu faktur, a także danych do nich. Ponadto świadek zeznał, iż posiadał dane KRS ww. spółek, by klienci mogli sprawdzić daną firmę. Dane z KRS były jedyne, jakie posiadał świadek na temat ww. spółek, nie znał żadnych szczegółów. Nie były dla niego istotne.
Zeznania świadka są konsekwentne, logiczne, nie ma w nich luk. Stan faktyczny ustalony na tej podstawie nie budzi wątpliwości. Wszystkie wnioski organów zostały logicznie wywiedzione. Nierzetelność faktur jest zatem bezsporna.
W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę dostępne dowody organ odwoławczy słusznie wykluczył także możliwość przyjęcia, że skarżąca padła ofiarą oszustwa oraz, że zachowała ostrożność wymaganą w stosunkach gospodarczych. Stanowisko organów podatkowych w tej sprawie nie pozostawało w sprzeczności ze stanowiskiem zajętym przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej między innymi w wyroku z 12 stycznia 2006 r. w sprawach połączonych C-354/03, C-355/03 i C-484/03 Optigen i in., pkt 52, 55, a także w wyrokach w sprawach połączonych C-439/04 i C-440/04 Kittel i Recolta Recycling, pkt 45, 46, 60; C-80/11 i C-142/11 Mahagében i Dávid, pkt 47; w sprawie C-285/11 Bonik, pkt 41 oraz w sprawach C-642/11 Stroj trans EOOD i C-643/11 ŁWK - 56 EOOD), że prawo do odliczenia podatku naliczonego może zależeć od "dobrej wiary" podatnika i dochowania przez niego "należytej staranności".
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przywołanych wyżej wyrokach podkreślił, że zasady neutralności podatkowej, pewności prawa i równego traktowania nie stoją na przeszkodzie temu, aby odbiorcy faktury odmówiono prawa do odliczenia naliczonego podatku od wartości dodanej ze względu na brak faktycznej czynności podlegającej opodatkowaniu. Dopiero w razie ustalenia, że czynność podlegająca opodatkowaniu miała miejsce (była rzeczywista), dla pozbawienia odbiorcy faktury prawa do odliczenia wykazanego w niej podatku, należy w świetle obiektywnych danych i nie wymagając przy tym od odbiorcy faktury przeprowadzania weryfikacji nienależących do jego obowiązków wyjaśnić, że ów odbiorca wiedział lub powinien był wiedzieć o tym, iż dana czynność wiąże się z oszustwem podatkowym w zakresie podatku od wartości dodanej, zaś sprawdzenie tego jest zadaniem sądu.
Z ww. wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wypływa zatem wniosek że dla rozliczeń podatku od towarów i usług rzetelną pozostaje wyłącznie ta faktura, która jest poprawna materialnie, tj. odzwierciedla rzeczywistą transakcję zarówno od strony przedmiotowej, jak i podmiotowej.
W przypadku natomiast stwierdzenia, jak w niniejszej sprawie, że zakwestionowane faktury nie dokumentują żadnych rzeczywistych transakcji w sensie materialnym (dostawy), nie dają one podstawy do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 1 i 2 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT i nie ma jakichkolwiek przesłanek do uznania, że podatnik w takiej sytuacji może korzystać z tzw. domniemania "dobrej wiary", gdyż rzetelny i staranny nabywca nie powinien przyjmować faktur i dokonywać w oparciu o nie odliczenia podatku, mając świadomość, że nie dokumentują one rzeczywistych transakcji.
Jednakże z ostrożności procesowej należy podnieść, że należytą staranność i dobrą wiarę skarżącej w realiach rozpoznawanej sprawy wyklucza cały zespół ustalonych przez organy. Skarżąca wskazała przecież że nie znała, ani nie sprawdzała swoich kontrahentów. Nie interesowała się skąd pochodzi, ani od kogo kupuje dla niej towar jej syn, któremu powierzyła obowiązki w tym zakresie. Tymczasem był on elementem (ogniwem) systemu wprowadzającego fikcyjne faktury do obrotu, co poświadcza m.in. znajdujące się w aktach postanowienie z dnia [...] r. o uzupełnieniu postanowienia z dnia [...] r. o przedstawieniu zarzutów Panu T. A.
Rzeczywiście zeznał on, że posiadał dane rejestracyjne (KRS) podmiotów, które miały wystawić zakwestionowane faktury. Fakt ten nie świadczy jednak o tym, że odpowiednie środki ostrożnościowe podjęła sama skarżąca. Po pierwsze, dane te służyły do uwiarygodnienia obrotu fikcyjnymi fakturami, po drugie były wykorzystywane przez syna skarżącej w celach nielegalnych, na ich podstawie wystawiał bowiem faktury spółki H. LTD i pośredniczył w uzyskaniu faktur, gdzie sprzedawcą były inne spółki, po trzecie sama skarżąca nie zapoznała się z tymi danymi (jak zeznała nie interesowała się tym), po czwarte informacje te mogły jedynie potwierdzić formalne istnienie określonych podmiotów, nie zaś rzeczywiste prowadzenie przez nie działalności.
W związku z tymi okolicznościami Sąd rozpoznający niniejszą sprawę akceptuje ocenę, że skarżąca prowadząc działalność gospodarczą nie dochował należytej staranności w warunkach podwyższonego ryzyka wiążącego się z prowadzeniem działalności gospodarczej na terenie W., gdzie - jak wynika z zeznań świadka Pana T. A.- obrót towarami jest niezależny od obrotu fakturami mającymi go dokumentować. "Spółka czy osoba sprzedaje towar, a ktoś inny wystawia na niego fakturę, zgodnie z zamówieniem »klienta«. Tym samym osobno płaci się za towar, a osobno za fakturę VAT."
W tych okolicznościach organy nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT. Zakwestionowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego z zakwestionowanych faktur oparto na ustaleniach, że wystawione faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
W świetle powyższych rozważań za niezasadne należało uznać także zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Sąd nie uznał bowiem, że organy dopuściły się naruszenia prawa nie wzywając do przesłuchania skarżącej tłumacza przysięgłego. Po pierwsze, przepisy nie przewidują takiego obowiązku po stronie organów (przepis art. 174 Ordynacji podatkowej nie wymaga udziału tłumacza przysięgłego w tym przypadku, mówi o osobie tłumacza), po drugie - porozumienie ze skarżącą, która jest narodowości wietnamskiej, zapewniła Pani N. T.
Z brzmienia art. 174 § 2 Ordynacji podatkowej wynika obowiązek protokołowania w języku polskim zeznań osoby, która złożyła je w języku obcym. Protokołowanie w języku polskim jest możliwe dzięki uczestniczeniu w czynności przesłuchania tłumacza, który dokonuje przekładu składanych zeznań. Z akt sprawy wynika, że skarżąca sama wskazała Panią N. T. jako tłumacza ad hoc. Zatem protokół podaje zeznania w przekładzie na język polski, wskazuje osobę tłumacza, który dokonał przekładu i tłumacz ten podpisał protokół przesłuchania. Wobec tego protokół przesłuchania skarżącej jako strony odpowiada wymogom z art. 174 Ordynacji podatkowej. Niewskazanie w protokole adresu tłumacza nie ma wpływu na prawidłowość dokonanej przez organ czynności procesowej.
Wskazać przy tym należy, że w trakcie przesłuchania skarżącej przesłuchujący nie posługiwali się formalistycznym, urzędowym językiem. Używano zwrotów z języka potocznego, nie zaś skomplikowanego słownictwa. Nie pytano, czy skarżąca weryfikowała swoich kontrahentów, lecz czy ich znała, czy interesowała się od kogo syn kupował towar. Poza tym w aktach znajduje się pełnomocnictwo dla adwokat H. D. z dnia [...] r., zaś przesłuchanie skarżącej odbyło się w dniu [...] r. Pełnomocnik skarżącej o tym przesłuchaniu został poinformowany, tak jak i o okolicznościach, których przesłuchanie to miało dotyczyć. Pełnomocnik nie wziął jednak udziału w tym przesłuchaniu. W protokole brak zaś uwag, zastrzeżeń, co do prawidłowości przeprowadzenia tego dowodu.
Zauważyć przy tym należy, że zeznania skarżącej są logiczne i spójne z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, tj. z zeznaniami jej syna. Pełnomocnik skarżącej nie przekonał także o konieczności ponownego przesłuchania strony z uwagi na nowe okoliczności, które należałoby w ten sposób wykazać i - w konsekwencji - udowodnić. Organ bowiem - podczas przesłuchania w dniu 24 lutego 2015 r. - zapytał stronę o wszystkie istotne dla sprawy okoliczności.
Z tych powodów nie ma podstaw do przyjęcia, że czynność przesłuchania strony dotknięta jest wadą wykluczającą uznanie przesłuchania za samodzielny środek dowodowy w sensie procesowym.
Nie było także potrzeby zwracania się przez organ podatkowy do Prokuratury Apelacyjnej w W. po odpisy protokołów wyjaśnień Pana T. A. złożonych w sprawie [...] w celu zweryfikowania dowodu z jego zeznań pod kątem ich wiarygodności. Zdaniem Sądu brak w tej sprawie okoliczności, które podważałyby wiarygodność tego świadka, czy złożonych przez niego zeznań. Stąd brak było racjonalnych powodów do podejmowania działań w ww. zakresie. Fakt, że w decyzji z dnia [...] r., poddano pod rozwagę wystąpienie do właściwych organów ścigania w celu uzyskania ewentualnych dalszych informacji dotyczących działań przestępczych Pana T. A., a w ponownym postępowaniu zalecenia tego nie wykonano, nie miał wpływu na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu w kontekście powyższych rozważań na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP. W ocenie skarżącej naruszona została wywodzona z art. 2 Konstytucji RP zasada in dubio pro tributario. oznaczającej nakaz rozstrzygania na korzyść podatnika, albo przynajmniej zakaz rozstrzygania na jego niekorzyść, wszelkich wątpliwości faktycznych oraz prawnych.
W rozpoznawanej sprawie nie było jednak podstaw do wnioskowania in dubio pro tributario, gdyż nie zaistniały wątpliwości co do sposobu wykładania przepisów mających zastosowanie w sprawie, a organy podatkowe poczyniły ustalenia faktyczne, które pozwały na wydanie w sprawie rozstrzygnięcia o zobowiązaniach podatkowych skarżącej w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2010 r. To, iż skarżąca nie zgadza się z rozstrzygnięciem, nie może oznaczać, że zostało ono wydane z naruszeniem konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa, czy też, że - nie zgodnie z prawem - nie uwzględniono zasady in dubio pro tributario.
Nie było także potrzeby ponownego (uzupełniającego) przesłuchania świadka w celu zadania mu dodatkowych pytań. W dacie jego pierwotnego przesłuchania pełnomocnik skarżącej został już ustanowiony nie było zatem przeszkód, aby uczestniczył on w tym przesłuchaniu i te konieczne - jego zdaniem - pytania zadał. Tym bardziej, że organ - na prośbę pełnomocnika skarżącej - w piśmie z dnia [...] r. poinformował go o tym, kto będzie przesłuchiwany w dniu [...] r. w charakterze świadka.
Okoliczności zaś wynikające z zeznań świadka są jednoznaczne i na tej podstawie organ mógł dokonać istotnych w sprawie ustaleń.
Reasumując, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie organy podatkowe zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. W sprawie podjęto wszystkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Należy też dodać, że zebrane dowody zostały poddane wszechstronnej ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Podjęte wnioski odpowiadają zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Poza zakresem zainteresowania organów nie pozostała żadna okoliczność, która mogłaby stanowić o zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do pełnego zgromadzenia materiału dowodowego, o skutku stanowiącym o jej wadliwości. Organy wyjaśniły przyjęte rozstrzygnięcie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło