III SA/Wa 2763/16

WyrokWSA w Warszawie2017-07-26

Skład orzekający: Agnieszka Olesińska, Sylwester Golec, Jarosław Trelka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zadośćuczynienie wypłacone na podstawie ugody sądowej, które nie wynika wprost z przepisów odrębnych ustaw, podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.?
Ratio decidendi
Świadczenie wypłacone na podstawie ugody sądowej, którego wysokość ani zasady ustalania nie wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych, nie podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Przepis ten wymaga, aby wysokość lub zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia wynikały wprost z przepisów prawa lub postanowień układów zbiorowych pracy, porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów.
Stan faktyczny
Skarżąca A. M. otrzymała od byłego pracodawcy odszkodowanie i zadośćuczynienie na mocy ugody sądowej. Wnioskodawczyni wystąpiła o interpretację indywidualną, pytając, czy otrzymane zadośćuczynienie jest zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych. Minister Finansów uznał, że zadośćuczynienie nie korzysta ze zwolnienia, ponieważ jego wysokość i zasady ustalania nie wynikały wprost z przepisów prawa, a wynikały z negocjacji ugodowych. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 191 O.p. oraz art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant starszy referent Grażyna Wojda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2017 r. sprawy ze skargi A. M. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2016 r. nr IPPB4/4511-448/16-2/AK w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę Pani A. M. (dalej: Skarżąca lub Strona) złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych otrzymania zadośćuczynienia na podstawie ugody sądowej. We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny. Wnioskodawczyni była zatrudniona w spółce T. Sp. z o.o. (dalej również "T. Sp. z o. o.", "Pracodawca"), od lipca 2009 roku, na stanowisku dyrektora ds. marketingu. Z tego tytułu Wnioskodawczyni pobierała wynagrodzenie w kwocie około 20.000 zł miesięcznie. Pracodawca w dniu 16 czerwca 2015 roku złożył Wnioskodawczyni wypowiedzenie umowy o pracę. Wnioskodawczyni w dniu 20 października 2015 roku wniosła do Sądu Rejonowego dla W. w W., pozew o przywrócenie do pracy, przeciwko swojemu pracodawcy - spółce T. Sp. z o. o. W piśmie wskazane zostało, że wypowiedzenie umowy o pracę dokonane przez T. Sp. z o. o. wobec Wnioskodawczym było wadliwe. Pełnomocnik Pracodawcy wniósł w dniu 16 listopada 2015 roku, odpowiedź na pozew. W replice do odpowiedzi na pozew, pełnomocnik Wnioskodawczyni ustosunkował się do twierdzeń strony przeciwnej oraz w uzasadnieniu zaznaczył, że działania bezpośredniego przełożonego Wnioskodawczyni, doprowadziło do nasilenia u niej objawów depresji i spowodowało konieczność rozpoczęcia leczenia i psychoterapii. Do repliki została ponadto załączona dokumentacja medyczna oraz recepty na leki antydepresyjne, które łącznie obrazowały przebieg przebytej przez Wnioskodawczynię choroby. Strony niezależnie od postępowania sądowego prowadziły również negocjacje ugodowe, których celem było polubowne rozwiązanie prowadzonego między nimi sporu. W szczególności przedmiotem negocjacji było zadośćuczynienie za krzywdę, która wystąpiła na skutek spowodowania przez Pracodawcę rozstroju zdrowia - kwestia niezależna od niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę - objętego pozwem z dnia 20 października 2015 roku. Strony zgodnie ustaliły, że ugoda musi obejmować dwa elementy: - odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę; - zadośćuczynienie, którego celem było pokrycie pozostałych roszczeń związanych z zaistniałą u Wnioskodawczyni krzywdą. Negocjacje zakończyły się zawarciem przed Sądem Rejonowym dla W. w W., w sprawie o sygn. [...] ugody sądowej, w której strony zawarły następujące uzgodnienia: "1. Pozwana wypłaci Powódce odszkodowanie w wysokości 64.793,73 złotych, z tytułu rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 47(1) w zw. z art. 45 Kodeksu pracy, 2. Dodatkowo Pozwana wypłaci Powódce zadośćuczynienie z innych tytułów związanych z rozwiązaniem umowy o pracę w wysokości 237.577,01 złotych na zaspokojenie wszelkich pozostałych roszczeń Powódki wobec pozwanej ze stosunku pracy, 4. Pozwana przyjmuje do wiadomości, że Powódka wystąpi o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie istnienia obowiązku podatkowego, w związku z wątpliwościami dotyczącymi podstaw do zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych. Pozwana zobowiązuje się nie zgłaszać roszczeń co do kwoty nadpłaconego podatku zwróconej Powódce przez właściwy urząd skarbowy, wskutek uzyskania przez Powódkę korzystnej interpretacji indywidualnej." Na skutek zawarcia ugody sądowej, Sąd umorzył postępowanie. Pracodawca wypłacając Wnioskodawczyni kwotę objętą pkt 2 wzmiankowanej ugody, obniżył ją, o należną jego zdaniem, zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych - jako świadczenie uzyskane z tytułu świadczonej pracy - na podstawie art. 31 ustawy PIT. W związku z powyższym opisem zadała następujące pytania: 1. Czy zadośćuczynienie, wypłacone Wnioskodawczyni na podstawie pkt 2 wzmiankowanej ugody, objęte jest zwolnieniem, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), dalej jako u.p.d.o.f. ? 2. Jeśli odpowiedź na powyższe pytanie okaże się być twierdząca, to czy Wnioskodawczyni powinna złożyć wniosek o zwrot nadpłaconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, do końca kwietnia 2016 roku? Zdaniem Wnioskodawczyni, zadośćuczynienie, o którym mowa w pkt 2 ugody opisanej w stanie faktycznym jest objęte zwolnieniem z podatku dochodowego od osób fizycznych, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.). Skarżąca zwróciła uwagę, że zadośćuczynienie przyznane zostało w związku z zawartą między stronami ugodą sądową. Zadośćuczynienie objęte niniejszą ugodą nie korzysta ze zwolnienia na podstawie innych tytułów określonych w u.p.d.o.f.. Wysokość zadośćuczynienia i zasady jego ustalania nie wynikają wprost z żadnych przepisów odrębnych ustaw. Odnosząc się do ograniczeń wskazanych przez ustawodawcę, należy zaznaczyła, że przyznane zadośćuczynienie nie zostało otrzymane w związku, z prowadzoną działalnością gospodarczą, gdyż Wnioskodawczyni takowej nie prowadzi - co wynika z przedstawionego stanu faktycznego. W ocenie Skarżącej przyznane w pkt 2 ugody świadczenie nie ma również charakteru lucrum cessans. Przemawia za tym literalne brzmienie przywołanego postanowienia, w którym strony wyraźnie wskazały, że świadczenie ma charakter zadośćuczynienia. Zadośćuczynienie jest świadczeniem, którego celem jest wyrównanie ujemnych następstw cudzego bezprawnego działania - krzywdy, a zatem restytucja. Nie ma ono zatem charakteru przysporzenia, a jedynie wyrównanie szkody niemajątkowej. Skarżąca podniosła, że jak wskazano w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] kwietnia 2007 roku, sygn. [...], wykładnia i rozumienie pojęć określonych w systemie prawa, z różnych jego dziedzin winno być jednakowe: "Zadośćuczynienie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającym na naprawieniu szkody niemajątkowej. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie różnicują świadczeń odszkodowawczych w zależności od tego, czy dotyczą one naprawienia szkody majątkowej czy niemajątkowej, a tym samym użyte przez ustawodawcę pojęcie odszkodowania należy odnosić również do zadośćuczynienia pieniężnego za szkodę niemajątkową (tj. za doznaną krzywdę)." Przedstawione w stanie faktycznym okoliczności, polegające na przywołaniu w piśmie procesowym (wzmiankowana w stanie faktycznym - "replika do odpowiedzi na pozew") przebiegu choroby Wnioskodawczni oraz jej przyczyn, jak również okoliczności objętych negocjacjami z byłym Pracodawcą, które dotyczyły roszczeń o zadośćuczynienie doznanych krzywd, jasno wskazują, jaki charakter miało przyznane świadczenie. W związku z powyższym w ocenie Skarżącej , odpowiedź na pytanie Nr 1, przedstawione w niniejszym wniosku o wydanie interpretacji, winna być twierdząca. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 8 czerwca 2015 r. uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe w zakresie skutków podatkowych otrzymania zadośćuczynienia na podstawie ugody sądowej. W uzasadnieniu Organ podniósł, iż ani wysokość ani zasady ustalania opisanej kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia nie wynikały wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, ale zostały ustalone przez obie strony (Wnioskodawczym? i Spółkę) w drodze negocjacji, ugodą sądową. W związku z powyższym, zwolnienie wynikające z art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. nie ma zastosowania. W przypadku gdy wysokość lub zasady ustalania odszkodowania nie wynikają wprost z odrębnych ustaw lub aktów wykonawczych wydanych na podstawie tych odrębnych ustaw, a podstawą ich otrzymania jest wyrok lub ugoda sądowa, wówczas odszkodowanie takie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych, z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. a) i b) u.p.d.o.f. Organ wskazał ponadto na treść art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Zaznaczył, iż warunkiem wystarczającym do powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych na zasadach przewidzianych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych będzie niezrealizowanie choćby jednej ze przesłanek wskazanych w ww. przepisie. Organ argumentował, iż podstawowym warunkiem zwolnienia świadczenia od opodatkowania na podstawie przytoczonego przepisu jest jego odszkodowawczy charakter. Ww. przepis zwalnia od podatku jedynie takie odszkodowania (zadośćuczynienia), które nie stanowią ekonomicznego przysporzenia ponad stan majątkowy będący w posiadaniu podatnika przed ich wypłatą. Odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. W praktyce szkoda może obejmować stratę polegająca na ubytku w majątku - wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas lub może dotyczyć utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono - wówczas poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się. W ocenie Organu na podstawie ww. przepisu (art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. ) opodatkowaniu podatkiem dochodowym - jako wyłączone ze zwolnienia - podlega odszkodowanie otrzymane (na podstawie wyroku lub ugody sądowej) z tytułu utraconych korzyści, które podatnik mógł otrzymać gdyby mu szkody nie wyrządzono. Opodatkowanie to wynika stąd, że gdyby podatnik osiągnął spodziewane korzyści, to korzyści te podlegałyby opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Organ wskazał, że zawarta między Wnioskodawczynią a byłym Pracodawcą ugoda stanowi ugodę w rozumieniu art. 917 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121). Zaznaczył, iż kwota zadośćuczynienia wynikająca z ustaleń zawartych między stronami ugody, której wysokość uwzględnia interesy obu stron wynikające z łączącego strony stosunku pracy, ma zaspokoić pracownikowi utracone przez niego, w wyniku rozwiązania umowy o pracę, spodziewane korzyści. Zadośćuczynienie nie jest rekompensatą za szkodę z tytułu bezpodstawnego (krzywdzącego) sposobu rozwiązania umowy o pracę, jeśli rozwiązanie umowy nastąpiło w efekcie za porozumieniem stron (czyli za zgodą Wnioskodawczyni). W związku z powyższym uznał, że określone w ugodzie zadośćuczynienie przyznane Wnioskodawczyni na zaspokojenie wszelkich pozostałych roszczeń wynikających z łączącego strony stosunku pracy nie może również podlegać zwolnieniu wynikającemu z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy, gdyż wypłacone świadczenie dotyczy korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Zadośćuczynienie to dotyczy - jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego - zaspokojenia wszelkich pozostałych roszczeń ze stosunku pracy. Tym samym zdaniem Organu wypłacone zadośćuczynienie na podstawie ugody sądowej zawartej z byłym Pracodawcą stanowi dla Wnioskodawczyni przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji stwierdził, iż Spółka była zobowiązana obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych zgodnie z art. 31, 32 i 38 u.p.d.o.f. Organ mając na uwadze powyższe ustalenia, pytanie Nr 2 przedstawione przez Wnioskodawczynię w przedmiotowym wniosku uznał za bezprzedmiotowe, wskazując, iż otrzymane zadośćuczynienie podlega opodatkowaniu. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej. W skardze na powyższą interpretację indywidualną Skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania Zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie: art. 191 O.p. polegające na przekroczeniu przez Organ podatkowy zasady swobodnej oceny dowodów i dokonaniu dowolnej oceny materiału dowodowego poprzez uznanie, iż kwota stanowiąca zadośćuczynienie za roszczenia wynikające z łączącego wnioskodawczynię z pracodawcą stosunku pracy dotyczy korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nic wyrządzono (nie rozwiązano z nią umowy o pracę), podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego wskazuje, że przedmiotowa kwota stanowi restytucję szkód o charakterze niematerialnym i nie ma charakteru przysporzenia: art. 191 O.p. polegające na dokonaniu przez Organ dowolnej oceny materiału dowodowego z pominięciem zasad logicznego rozumowania ora/ doświadczenia życiowego, która doprowadziła do uznania, że pomiędzy stronami doszło do zawarcia ugody materialnej w rozumieniu art. 917 k.c., podczas gdy prawidłowa ocena dowodów powinna doprowadzić do ustalenia, że przedmiotowa ugoda spełnia wszelkie przesłanki do uznania jej za ugodę sądową; art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. poprzez jego niezastosowanie z uwagi na uznanie, że zawarta między Skarżącą a byłym Pracodawcą ugoda stanowi ugodę w rozumieniu art. 917 k.c. oraz że zadośćuczynienie wypłacone wnioskodawczym dotyczyło korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, co nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego, podczas gdy zadośćuczynienie przyznane Skarżącej nastąpiło w drodze ugody sądowej i stanowi rekompensatę krzywd Skarżącej, jakich doznała na skutek niezgodnych z prawem działań pracodawcy, które to zadośćuczynienie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych. W uzasadnieniu wskazała, iż z opisanego przez Skarżącą stanu faktycznego jasno wynikał rzeczywisty charakter zadośćuczynienia, który w żadnym razie nie byłby przysporzeniem, jakie pracownik uzyskałby, gdyby nie rozwiązano z nim umowy o pracę. Fakt rozwiązania umowy o pracę nie miał znaczenia dla zaistnienia po stronie Skarżącej krzywdy, która winna ulec rekompensacie. Przyznane Skarżącej zadośćuczynienie przez Pracodawcę w ugodzie sądowej (punkt 2 ugody) nie miało charakteru rekompensaty za szkodę z tytułu bezpodstawnego sposobu rozwiązania umowy o pracę. Taką rekompensatę stanowi natomiast punkt 1 przedmiotowej ugody, gdzie Pracodawca zobowiązuje się do wypłaty odszkodowania na rzecz Skarżącej z tytułu rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 471 k.p. w związku z art. 45 k.p. W związku z powyższym nie zgodziła z twierdzeniem Organu, że określone w ugodzie zadośćuczynienie przyznane Wnioskodawczyni na zaspokojenie wszelkich pozostałych roszczeń wynikających z łączącego strony stosunku pracy dotyczy korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. W ocenie Skarżącej takie rozumienie zaprzecza całkowicie idei zadośćuczynienia i restytucji. Zaznaczyła, że fakt istnienia bądź nie istnienia stosunku pracy łączącego Skarżącą z Pracodawcą był irrelewantny dla bezprawnego zachowania, które wywołało u Skarżącej szkodę o charakterze niematerialnym. Według Skarżącej twierdzenie, iż pracownik mógłby od pracodawcy uzyskać świadczenia rekompensujące wyrządzoną krzywdę, co stanowiłoby dla niego opodatkowane podatkiem od osób fizycznych korzyści jest nieuprawnione i bezzasadne. Gdyby w trakcie istnienia stosunku pracy powstała krzywda, która podlegałaby rekompensacie, to ta rekompensata byłaby również zwolniona z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podniosła, że w ugodzie nieprzypadkowo wskazano, iż to zadośćuczynienie stanowi rekompensatę z tytułu wszelkich pozostałych roszczeń Skarżącej wobec pracodawcy. W ocenie Skarżącej gdyby bowiem ujemne następstwa w interesach wnioskodawczym miały charakter szkody (a nie krzywdy), byłoby to odszkodowanie - za wymierne straty materialne. Podkreśliła, że zadośćuczynienie, jako naprawienie krzywd (a nie szkód) nie może być nigdy objęte wyłączeniem ze zwolnienia, które dotyczy właśnie pewnych szkód (a nie krzywd). Mając na uwadze powyższe zarzuciła, że Organ dokonał dowolnej oceny dowodów i wyprowadził z nich błędne wnioski, podczas gdy prawidłowo ocena dowodów skutkowałaby dojściem do wniosku przez Organ, że przyznane Skarżącej zadośćuczynienie w ugodzie sądowej z dnia 18 lutego 2015 r. korzysta ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., gdyż zadośćuczynienie to zostało przyznane Skarżącej w ugodzie sądowej oraz nie zostało wypłacone w związku z prowadzoną przez Skarżącą działalnością gospodarczą, jak również nie dotyczy korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Skarżąca wskazała, że w dniu 20 października 2015 r. Skarżąca wniosła pozew do Sądu z żądaniem przywrócenia jej do pracy. Sprawa toczyła się pod sygn. [...] przed Sądem Rejonowym dla W. w W.. Następnie Sąd zobowiązał drugą stronę, aby zajęła stanowisko oraz wyznaczył jej termin sądowy W toku postępowania przed Sądem, pełnomocnik Skarżącej wniósł do Sądu replikę na odpowiedź na pozew wraz z wnioskami dowodowymi. W wyniku wymiany stanowisk procesowych oraz dowodów, na rozprawie, wyznaczonej przez Sąd w dniu 18 lutego 2016 r" strony doszły do ugody zatwierdzonej przez Sąd.Sąd zawiadomieniem z dnia 18 listopada 2015 r, wyznaczył termin rozprawy 4 miesiące później, czyli na dzień 18 lutego 2016 r. W tej sytuacji zdaniem Skarżącej nie można mówić ani domniemywać, że strony (pracownik i pracodawca) zawarły ugodę na podstawie art. 917 k.c. Zwróciła uwagę, że wolą obu stron było zawarcie ugody przed sądem, która wyczerpuje wszystkie roszczenia Skarżącej wobec pracodawcy co miało zagwarantować ochronę Pracodawcy przed innymi roszczeniami dochodzonymi przez Skarżącą na drodze sądowej. Skarżąca podniosła, iż ugoda zawarta przed sądem nie jest tożsama z ugodą w rozumieniu art. 917 k.c. Stwierdziła, że ugoda sądowa w tej sprawie ma przede wszystkim charakter procesowy. W ocenie Skarżącej Organ zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym powinien uznać, że zadośćuczynienie przyznane Skarżącej przez Pracodawcę w punkcie 2 ugody sądowej jest rekompensatą krzywd spowodowanych mobbingiem stosowanym wobec Skarżącej przez jej bezpośredniego przełożonego w pracy. Reasumując, wypłacone odszkodowanie z tytułu mobbingu - stanowi dla byłego pracownika przychód ze stosunku pracy, o którym mówi art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednocześnie przychód ten na mocy art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę, podtrzymując swoje stanowisko, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 57a P.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny rozpatrując skargę na interpretację indywidualną jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej - w zakresie i według kryteriów określonych powołanym wyżej przepisem - Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną Sąd po pierwsze przeanalizował zasadność zarzutu naruszenia art. 191 O.p. Przepis ten w ocenie Sądu naruszony nie był, i nie mógł być naruszony, gdyż w postępowaniu w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w ogóle nie ma on zastosowania. Zamieszczony jest on w rozdziale 11 Działu IV "Postępowanie podatkowe", który to rozdział zatytułowany jest "Dowody". Zgodnie z art. 14h Ordynacji podatkowej w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej stosuje się te przepisy Ordynacji podatkowej odnoszące się do postępowania podatkowego, do których art. 14h odsyła. W zakresie odesłań zamieszczonych w art. 14h O.p. nie mieści się przepis art. 191 O.p. Zatem organ go nie naruszył wydając zaskarżoną interpretację. W dalszej kolejności należało rozważyć, czy zaskarżona interpretacja narusza art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez jego niezastosowanie. Także i ten zarzut należało uznać za chybiony. Zaskarżona interpretacja dotyczy świadczenia wypłaconego Skarżącej przez byłego pracodawcę, które Skarżąca uważa za zadośćuczynienie, a jako podstawę jego wypłaty we wniosku i w skardze Skarżąca wskazuje ugodę sądową (pkt 2 opisanej we wniosku ugody). W ocenie Sądu Organ słusznie stanął na stanowisku, że świadczenie opisane we wniosku – nawet jeśli uznać je za odszkodowanie czy też zadośćuczynienie – nie podlega zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Na podstawie tego przepisu zwolnione od podatku są "otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów (...). W ocenie Sądu wysokość otrzymanego przez Wnioskodawcę przysporzenia – nawet jeśli uznać by je za odszkodowanie lub zadośćuczynienie – nie jest takim odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem, do którego odnosi się zacytowany art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Jego wysokość bowiem ani zasady ustalania nie wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Nie było to też tego rodzaju świadczenie od byłego pracodawcy, którego wysokość lub zasady ustalania wynikałyby wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów. W obu wypadkach kluczowe jest sformułowanie, że "wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z..." – a taka sytuacja w przedstawionym przez Wnioskodawczynię stanie faktycznym niewątpliwie nie miała miejsca. Nie ma bowiem prawnych ścisłych parametrów, w oparciu o które należało ustalić wysokość świadczenia otrzymanego przez Skarżącą – w tej części, jakiej dotyczy wniosek o wydanie interpretacji (tj. w zakresie pktu 2 opisanej przez Skarżącą ugody). Wnioskodawczyni także nie wskazała przepisów, z których wprost wynikałaby wysokość świadczenia, które pracodawca powinien jej wypłacić jako zadośćuczynienie za mobbing – a taki tytuł prawny Wnioskodawczyni wskazuje jako podstawę świadczenia. Na marginesie należy jeszcze zauważyć, że ten tytuł prawny (mobbing) nie jest wprost wskazany w opisanym przez Wnioskodawczynię stanie faktycznym, którym to opisem Organ jest związany. Dogłębne analizowanie tego wątku Sąd uznaje jednak w tej sprawie za bezprzedmiotowe, gdyż tak czy inaczej z powodów wcześniej wskazanych zadośćuczynienie za mobbing nie jest objęte hipotezą art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Nie znajduje zatem uzasadnienia zarzut, że Organ naruszył ten przepis wydając zaskarżoną interpretację. Skarżąca zarzuca, że w opisanym przez nią stanie faktycznym organ niesłusznie nie uznał, że ugoda zawarta przez nią z pracodawcą nie nosiła cech ugody sądowej. Skarżąca nie zarzuciła jednak naruszenia jakiegokolwiek przepisu regulującego postępowanie w sprawie wydania interpretacji, a bez takiego zarzutu prawidłowość przyjętego przez Organ stanu faktycznego nie mogła zostać skutecznie zakwestionowana. Przy braku odpowiedniego zarzutu Sąd nie jest zatem uprawniony do analizowania, czy wydając interpretację Organ wyszedł poza stan faktyczny zaprezentowany we wniosku lub też błędnie go odczytał. Skarżąca twierdząc, że otrzymane przez nią świadczenie wypłacone było na podstawie ugody sądowej – nie zarzuca jednak w skardze naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który to przepis zwalnia "inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej". Badanie, czy ugoda zawarta przez Skarżącą nosiła cechy ugody sądowej jest zatem bezprzedmiotowe, gdyż nie zarzucono naruszenia tego przepisu prawa materialnego, który zwalnia odszkodowania i zadośćuczynienia wypłacone na podstawie wyroków i ugód sądowych. Nie ma zatem znaczenia, jakiego rodzaju ugoda została przez skarżącą zawarta z pracodawcą. W końcowej części skargi pełnomocnik Skarżącej pisze wręcz, że organ niesłusznie skupił się w swych rozważaniach na art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., ponieważ w sprawie zdaniem Skarżącej miał zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Tym samym (skoro nie zarzucono naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.), a zarzucono jedynie niezastosowanie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., nie ma znaczenia także i to, czy świadczenie uzyskane przez Skarżącą – jeśli nawet było odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem, to "dotyczyło korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono", co wyłączałoby je ze zwolnienia, czy też świadczenie to – jeśli nawet uznać by jego odszkodowawczy charakter - nie dotyczyło nieosiągniętych korzyści, lecz miało wyrównać innego rodzaju uszczerbek, co potencjalnie otwierałoby drogę do zastosowania zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. (w skardze podano, że chodzi o "rekompensatę krzywd Skarżącej, jakich doznała na skutek niezgodnych z prawem działań pracodawcy"). Powtórzyć należy, że skoro nie zarzucono naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. poprzez jego niezastosowanie, to ewentualne analizowanie charakteru ugody oraz tego, jakiego rodzaju uszczerbek pracodawca wyrównał Skarżącej, jest bezprzedmiotowe. Wobec tego, że w skardze zarzucono tylko naruszenie art. 191 O.p. oraz naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. poprzez jego niezastosowanie, Sąd stwierdza, że nie miało miejsca tego rodzaju naruszenie prawa, które stanowiłoby podstawę do uchylenia zaskarżonej interpretacji. Prawidłowo Organ uznał, że w opisanym we wniosku stanie faktycznym nie miał zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Art. 191 O.p. natomiast w ogóle nie znajduje zastosowania przy wydawaniu interpretacji indywidualnej. Będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną Sąd nie był uprawniony do analizowania poprawności wydanej interpretacji w szerszym zakresie niż ten, który był wyznaczony sformułowanymi w skardze zarzutami. W tym stanie rzeczy skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło