III SA/Wa 2781/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po analizie w dniu 8 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia odmówić przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie A.G. (dalej jako strona lub skarżący), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 3192 zł zwrócił się, w formularzu PPF z 26 listopada 2013, o zwolnienie od kosztów sądowych r. W uzasadnieniu formularza strona wskazała, że: nie ma oszczędności; - nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego; - obecny dochód miesięczny wynosi 1118,- zł brutto; - ma na utrzymaniu syna (ur.[...] r.), z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (rubryka 6 formularza ppf); - nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu; - koszty utrzymania mieszkania to 370 zł, kredyt-87 zł, leki – 150 zł. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 29 listopada 2013 r. skarżący wskazał nadto, że: - w 2012 i 2013 r. prowadził gospodarstwo domowe samodzielnie i dlatego nie może przedłożyć dokumentów finansowych osób, "z którymi strona prowadziła wspólnie gospodarstwo domowe"; - 19 stycznia 2010 zawarł wraz z małżonką umowę majątkową małżeńską o rozdzielności majątkowej; - od 2010 r. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżący przedłożył zaświadczenie o zarobkach, wypis z Repertorium umowy małżeńskiej majątkowej oznaczonej numerem, PIT-37 za 2012 r.; - informacje o odliczeniach PIT/0. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 16 grudnia 2013 r. strona poinformowała o tym, ze: - z uwagi na istnienie ustroju rozdzielności majątkowej z żona od grudnia 2008 r. i przebywania w separacji nie ma ona informacji o kondycji majątkowej małżonki w latach 2012/13; - oszczędności na rachunku bankowym w kwocie 12 tys. zł zostały zablokowane, na dowód czego składa wyciąg z rachunku bankowego; - "O. G. nie podjęła działań w celu uzyskania świadczeń alimentacyjnych"; - strona pokrywa koszty utrzymania dziecka w kwocie 250 zł miesięcznie; - strona nie zdecydowała się na "złożenie pozwu o rozwód, bowiem toczące się postępowania skarbowe całkowicie pochłania jego czas i pieniądze"; - nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej; - jedynym źródłem utrzymania jest dochód ze stosunku pracy Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może, na wniosek strony, przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, o które zwraca się strona (rubryka 4 formularza ppf), stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Jedynymi wymagalnymi kosztami sądowymi w sprawie są należności z tytułu wpisu od skargi do Sądu w wysokości 3192 zł (uwagi do Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 15 listopada 2013 r. III SA/Wa 2781/13). Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżący uchylił się od przedstawienia i udokumentowania swojej sytuacji finansowej. W szczególności, pomimo dwukrotnego wezwania nie przedstawił szczegółowej kalkulacji kosztów życia, stąd nie znana jest w zasadzie ani wysokość wszystkich wydatków strony, ani ich struktura. Nie przekazane zostały, pomimo wezwań referendarza sądowego i deklaracji strony odpisy wyciągów z rachunków bankowych. Tym samym pozostały niezweryfikowane twierdzenia strony tak o wysokości posiadanych środków finansowych, jak o prowadzonej przez organy podatkowe egzekucji (?) z rachunku bankowego. Referendarz sądowy zaznacza przy tym, że wezwanie z 16 grudnia 2013 r. dotyczyło – skoro to skarżący (a nie żona, co wynika z przywoływanej już "rubryki nr 6" formularza ppf) prowadzi gospodarstwo domowe z małoletnim synem – świadczeń alimentacyjnych uzyskiwanych przez skarżącego od żony: to na niej ciąży bowiem obowiązek przyczyniania się, przynajmniej, do zaspokajania potrzeb życiowych dziecka. Stąd niezrozumiałe byłoby, zwłaszcza przy zadeklarowanej przez stronę kondycji majątkowej i życiowej a dysponującej profesjonalną pomocą prawną, przyczynianie się do zaspokajania potrzeb życiowych żony, nie wspominając już o dobrowolnym rozważaniu takiej sytuacji. Referendarz sądowy wskazuje, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), dalej; k.r.i.o., oboje małżonkowie zobowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Powoływana przez wnioskodawcę okoliczność zniesienia wspólności ustawowej (ustanowienia rozdzielności - § 2 umowy majatkowej małżeńskiej) między małżonkami nie może zwalniać ich z powyższych obowiązków. Ponadto stosownie do art. 23 k.r.i.o. w trakcie trwania małżeństwa małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i z tej powinności nie może zwalniać ich pozostawianie w rozdzielności majątkowej. Obowiązek pomocy wobec współmałżonka odnosi się również do prowadzonych przez niego spraw sądowych. Z utrwalonego orzecznictwa, zarówno sądów powszechnych, jak sądów administracyjnych wynika, że ustanowienie rozdzielności w drodze umowy kształtuje stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami w ten sposób, że każde z nich zarządza samodzielnie swoim majątkiem, jednak nie ma wpływu na obowiązek wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych. Sytuacja majątkowa żony współkształtuje zatem sytuację majątkową skarżącego, co należy odnieść do zdolności ponoszenia kosztów w sprawie, jak też do realizacji obowiązku przekazania wnioskowanych – dwukrotnie - przez referendarza informacji. Stąd fakt zawarcia umowy małżeńskiej przez stronę z żoną nie wpływa na ograniczenie możliwości korzystania z pomocy żony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się – a referendarz sądowy, wyrażając dla tych poglądów szacunek, podziela je w całej rozciągłości - że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – nie publikowane). Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). Z tych powodów należało uznać, że strona nie wykazała swojej kondycji majątkowej, co uniemożliwia korzystną dla strony ocenę wniosku i na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jak w sentencji.