III SA/Wa 2787/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu spadków i darowizn postanawia 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 §3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, tj o prawo pomocy w zakresie całkowitym. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w sprawie III SA/Wa 2787/11 zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 500 zł. Zdolność do uiszczenia pozostałych kosztów sądowych, tj potencjalnie wymagalnych, należy badać z każdoczesnym uwzględnieniem sytuacji finansowej strony w momencie wystąpienia kosztów. Z oświadczeń złożonych przez skarżącą wynika, że zwłoka w złożeniu formularza podatkowego SD-Z2 była spowodowana błędną informacją od Oranu podatkowego. Skarżąca powołała się na stan zdrowia i wysokość uzyskiwanych przez nią i męża świadczeń. Skarżąca dysponuje w gospodarstwie domowym kwotą 2079 zł brutto. I posiada mieszkanie o powierzchni 47,5 m.kw. Stan majątkowy skarżącej, tożsamy z zadeklarowanym, wynika ze złożonych zeznań podatkowych za 2009 i 2010 r. oraz z nadesłanych odpisów z rachunków bankowych. Referendarz sądowy zwraca zarazem uwagę na fakt, że skarżąca płynnie reguluje zobowiązania i dysponuje stałymi wpływami. Odnotować należy, ze strona uzyskuje od ZUS kwotę 634 zł netto zamiast wskazanej- zbliżonej - kwoty brutto. Miesięczne opłaty z tytułu komornego, mediów, gazu, zdeklarowana przez stronę, to ok. 700,- zł. Odnosząc wysokość uzyskiwanych dochodów do kwoty stałych wydatków (także zadeklarowanych) oraz znanych referendarzowi przeciętnych kosztów utrzymania (i podtrzymania stan zdrowia w wypadku [...] ) należy stwierdzić, że strona nie jest w stanie wygospodarować, bez istotnej zmiany sposobu zabezpieczania swoich potrzeb, wymagalnych kosztów sądowych w sprawie. Czyniąc powyższą uwagę, czyli rozstrzygając w istocie o zwolnieniu skarżącej od wpisu, referendarz sądowy uwzględnia możliwość podjęcia działań przez stronę – jeśli ta wyrazi taką wolę - w celu samodzielnego ustanowienia pełnomocnika w sprawie. Odnosząc się do przyznania stronie pełnomocnika z urzędu, - o co strona wnosi - referendarz sądowy wskazuje, ponad uwagi poczynione powyżej, że strona skarżąca nie wskazała żadnych szczególnych powodów o konieczności przyznania jej pomocy prawnej. Na obecnym etapie sprawy nie jest wymagany udział pełnomocnika. Co więcej, stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, to Sąd udzieli wskazówek, co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. sygn. I FZ 154/08). Skarżąca może też, o czym zostanie odrębnie poinformowana przez Sąd w wezwaniu na rozprawę, złożyć wniosek o pisemne uzasadnienie wyroku – w razie oddalenia skargi. W razie uwzględnienia skargi przez Sąd – uzasadnienie zostanie sporządzone z urzędu, bez konieczności składania wniosku przez stronę. Nadto Sąd orzeka, na podstawie akt sprawy, nie jest związany zarzutami i powołaną podstawą prawną oraz nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 1 i § 2 .p.p.s.a.). Zdaniem referendarza sądowego, skarżąca nie wskazała na tym etapie postępowania na procesową konieczność powołania pełnomocnika. Natomiast konieczność pomocy profesjonalnego pełnomocnika należy miarkować uwagi sposobem działania Sądu Administracyjnego, jak też brakiem przymusu adwokackiego i brakiem konieczności posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (postanowienie z 24 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 240/08). Z tych powodów referendarz sądowy, uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, §2, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.