III SA/Wa 2791/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. wszczął wobec A. M., dalej jako Skarżąca, Strona postępowanie kontrolne w zakresie: podatku od towarów i usług za miesiące od października 2013 r. do marca 2014 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. poinformował Skarżącą o przyczynie braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia postępowania kontrolnego. Wskazał, że zgodnie z art. 282c § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; - dalej: O.p.) w związku z art. 13 ust. 1a ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 533 ze zm.) nazywanej dalej u.o.k.s. nie zawiadamia się o zamiarze wszczęcia postępowania kontrolnego, jeżeli kontrola ma być wszczęta na żądanie organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. W dniu 12 maja 2015 r. (data stempla pocztowego) Strona reprezentowana przez Pełnomocnika złożyła wniosek o zawieszenie postępowania. W uzasadnieniu wniosku Pełnomocnik Strony podniósł, że "postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w P. dotyczy tej samej materii stanu faktycznego, a zatem ustalenia sprawy karnej wprost przekładają się również na ustalenie rzeczywistego i bezspornego stanu faktycznego w sprawie niniejszej". Wskazał, iż Skarżąca wystąpiła do Prokuratury Rejonowej dla W. we W. z zawiadomieniem o możliwości popełnienia na jej szkodę przestępstwa przez dostawców paliw, polegającego na doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzanie jej mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, tj. czynu spełniającego znamiona przestępstwa określonego w art. 286 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r., nr 88, poz. 553 ze zm.). Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. działając na podstawie art. 201 O.p. w związku z art. 31 ust. 1 i ust. 2 u.o.k.s. odmówił zawieszenia ww. postępowania kontrolnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i zawieszenie postępowania kontrolnego wobec Skarżącej ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu zażaleniu zarzuciła naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p., poprzez nie zawieszenie postępowania prowadzonego wobec Strony pomimo zaistnienia okoliczności uzasadniających jego zawieszenie. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, iż konieczność prowadzenia postępowania w sposób ciągły i szybki nie może przekreślać wymogu realizowania działań procesowych zgodnie z prawem. Przede wszystkim w myśl art. 121 O.p., postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W ocenie Skarżącej "dla niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w P. postępowanie karne (sygn. akt V Ds. [...]). Wskazała, iż sprawa dotyczy tej samej materii i stanu faktycznego, a ustalenia podjęte w jej trakcie wprost przekładają się również na ustalenie rzeczywistego i bezspornego stanu faktycznego w sprawie niniejszej". Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż postępowanie kontrolne wszczęto na wniosek Prokuratury Okręgowej w P., nadzorującej śledztwo V Ds. [...], skierowany w dniu [...] września 2014 r. do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B., w związku z koniecznością sprawdzenia rzetelności obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od października 2013 r. do marca 2014 r. dla potrzeb prowadzonego przez nią śledztwa. Dyrektor Izby Skarbowej w W. podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. postępowanie karne mające nawet bezpośredni związek ze sprawą podatkową, co do zasady, nie będzie kreować zagadnienia wstępnego w odniesieniu do postępowania podatkowego w przedmiocie określenia lub też ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. W opinii Dyrektora Izby Skarbowej w W. związek pomiędzy postępowaniem podatkowym, a postępowaniem karnym, jest jedynie związkiem faktycznym, który nie implikuje konieczności powstrzymania postępowania podatkowego do czasu rozstrzygnięcia postępowania karnego. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. organ kontroli skarbowej prowadzący postępowanie kontrolne, nie miał podstaw do jego zawieszenia z uwagi na postępowanie karne toczące się przed Prokuraturą Okręgową w P., gdyż w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie kwestii postępowania karnego mającego nawet bezpośredni związek ze sprawą podatkową, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt. 2 O.p. W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez nie zawieszenie postępowania kontrolnego wobec Skarżącej pomimo zaistnienia okoliczności uzasadniających zawieszenie postępowania kontrolnego; 2. błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że między postępowaniem kontrolnym prowadzonym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. wobec Skarżącej w zakresie podatku od towarów i usług za miesiąc od października 2013 r. do marca 2014 r., a postępowaniem prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w P. nie zachodzi zależność, która winna skutkować zawieszeniem postępowania kontrolnego; W uzasadnieniu skargi nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Zdaniem Strony Skarżącej dla niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w P. postępowanie karne (sygn. akt [...]). Sprawa dotyczy tej samej materii i stanu faktycznego i bezspornego stanu faktycznego w sprawie niniejszej. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę, podtrzymując swoje stanowisko, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu podatkowego odmawiającego zawieszenia postępowania kontrolnego prowadzonego w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2013 r. do marca 2014 r. Podstawą odmowy zawieszenia postępowania było uznanie przez organ, że w rozpatrywanej sprawie nie występuje zagadnienie wstępne o jakim mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Zarzuty podniesione w skardze przez Skarżącą sprowadzają się w istocie do podkreślenia znaczenia postępowania karnego skarbowego w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w P. postępowanie karne (sygn. akt [...]) w odniesieniu do postępowania kontrolnego prowadzonego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. W ocenie Strony powyższa okoliczność stanowi zagadnienie wstępne w tej sprawie, co uzasadnia zastosowanie przepisu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Dla rozstrzygnięcia powyższej kwestii konieczne jest przypomnienie treści art. 201 § 1 pkt 2 O.p., w myśl którego organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zarówno doktryna jak i orzecznictwo interpretując przesłanki zawarte w art. 201 § 1 pkt 2 O.p., wskazują na konieczność zaistnienia ścisłego związku między zagadnieniem wstępnym a sprawą główną. Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje stanowisko, że zagadnienie wstępne to zagadnienie materialnoprawne (wyrok NSA z 14 lutego 2001 r., III SA 3226/99; wyrok NSA z 2 listopada 1999 r., II SA/Kr 78/98). Treścią takiego zagadnienia może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku, zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne, od rozstrzygnięcia których uzależnione jest rozpatrzenie sprawy administracyjnej. Artykuł 201 § 1 pkt 2 O.p. pozwala na wyodrębnienie czterech istotnych elementów składających się na konstrukcję zagadnienia wstępnego: 1) wyłania się ono w toku postępowania podatkowego, 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, 3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy, 4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Przez określenie zagadnienia wstępnego należy rozumieć więc pewną kwestię o charakterze otwartym (tzn. jeszcze nie przesądzoną), której treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. Z zagadnieniem wstępnym, zwanym też kwestią wstępną lub prejudycjalną, mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Nie powstaje zatem w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne dokonane przez wskazany w przepisie inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym jest sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie (wyrok z dnia 28 listopada 1997 r., I SA/Lu 1199/96, niepubl.). Odnosząc powyższe uregulowania do okoliczności sprawy należy wskazać, że w postępowaniu kontrolnym prowadzonym wobec Skarżącej nie występuje zagadnienie wstępne. Należy zauważyć, że celem i przedmiotem postępowania kontrolnego jest zweryfikowanie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku, w tej konkretnej sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące od października 2013 r. do marca 2014 r. W ocenie Sądu przedmiotem postępowania kontrolnego nie jest ustalenie faktu popełnienia przez kontrahentów podatnika przestępstwa, okoliczności tego czynu oraz winy. W postępowaniu kontrolnym, czy też podatkowym nie ocenia się kwestii odpowiedzialności karnej kontrahentów podatnika, a więc faktu czy brali oni udział, czy też nie w popełnieniu przestępstwa. Organy podatkowe nie są bowiem kompetentne do dokonywania ustaleń w tym zakresie. W ocenie Sądu postępowanie karne postępowanie karne toczące się przed Prokuraturą Okręgową w P. nie stanowi zagadnienia wstępnego dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Sąd podziela w tym zakresie ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym okoliczność, że ustalenia danego postępowania np. karnego mogą być pomocne przy ustaleniu stanu faktycznego w postępowaniu podatkowym, nie oznacza, że zakończenie postępowania podatkowego nie może nastąpić bez rozstrzygnięcia sprawy karnej, ponieważ wynik postępowania karnego nie przesądza o zakresie zobowiązań podatkowych podatnika. Postępowanie karne mające nawet bezpośredni związek ze sprawą podatkową, co do zasady, nie będzie kreować zagadnienia wstępnego w odniesieniu do postępowania podatkowego w przedmiocie określenia lub też ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Natomiast jeżeli ustalenia wyroku karnego będą dotyczyć okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia postępowania przed organami podatkowymi, może to stanowić podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania podatkowego w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 241/10, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2012 sygn. akt I SA/Wr 580/212, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 421/11 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 937/09 - wszystkie dostępne na orzeczenia. nsa.gov.pl). W związku z powyższym Sąd podziela stanowisko, iż brak było podstaw w niniejszej sprawie do zawieszenia postępowania kontrolnego z uwagi na postępowanie karne toczące się przed Prokuraturą Okręgową w P.. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.