III SA/Wa 2842/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący – W.G. – pismem z dnia 30 lipca 2014 r. wniósł skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z dnia 19 września 2014 r., Skarżący, pismem z dnia 25 września 2014 r., został wezwany do uiszczenia, w terminie 7 dni, wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Podniósł, że uiszczenie opłat skutkowałoby brakiem środków na bieżące utrzymanie (żywność, leki). Powołał się nadto na fakt prowadzonej z emerytury egzekucji oraz zły stan zdrowia. Skarżący wskazał, iż z żoną jest w separacji, co więcej egzekwuje ona z niego alimenty. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Dodał, że zeznania podatkowe składa ZUS. Posiada zadłużenie w urzędzie celnym oraz alimenty. Skarżący wyjaśnił, że nie ma rachunków bankowych. Przedłożył zaświadczenie o pobieraniu emerytury. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał podpisany formularz PPF, w którym podkreślił, że nie zna aktualnej sytuacji żony. Postanowieniem z dnia 27 marca 2015 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący w dniu 14 kwietnia 2015 r. wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie. Skarżący podkreślił, że został uznany za niewypłacalnego w postępowaniu sądowym a orzeczenie z wpisem do rejestru sądowego jest prawomocne. W związku z powyższym wniósł o uwzględnienie jego trudnej sytuacji i zwolnienie z kosztów sądowych. W załączeniu Skarżący przesłał zaświadczenie sądu rejonowego o dokonaniu wpisu do rejestru dłużników niewypłacalnych. Pismem z dnia 23 kwietnia 2015 r. Skarżący został wezwany do wskazania i udokumentowania wysokości wydatków składających się na bieżące utrzymanie Skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym a także informacji o ciążącym na nim zadłużeniu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący w dniu 21 maja 2015 r. wskazał, że z uwagi na brak mieszkania nie ponosi opłat za prąd, gaz itd. Jest sam ponieważ z żoną pozostaje w separacji. Ciążące na nim zadłużenie to dług wobec Urzędu [...] i S. . W chwili obecnej Skarżący nie jest w stanie spłacić ciążącego na nim zadłużenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej zwanej "ppsa" w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 27 marca 2015 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Z nadesłanych informacji wynika bowiem, że Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Utrzymuje się z emerytury, która po odliczeniu potrąceń z prowadzonej egzekucji wynosi ok 900 zł. Jak oświadczył, z żoną jest w separacji, nie posiada majątku ani oszczędności, a ponadto postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. sąd rejonowy wpisał go do rejestru dłużników niewypłacalnych. Z powyższego wynika zatem, że środki, którymi Skarżący dysponuje są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb życiowych. W tej sytuacji uznać należało, iż zachodzą przesłanki do udzielenia mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy również zaznaczyć, że przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie jest warunkiem skutecznego rozpoznania skargi. Był to dla Sądu dodatkowy argument przemawiający za wyborem zakresu prawa pomocy przyznanego Skarżącemu w sytuacji uznanie, że spełnia on przesłanki jedynie częściowego przyznania prawa pomocy. Stanowisko, że dla oceny udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma znaczenie etap postępowania sądowoadministracyjnego potwierdził NSA w postanowieniu z dnia 19 maja 2011 r., syg. akt II GZ 245/11. O ile uiszczenie kosztów sądowych warunkuje rozpoznanie sprawy, o tyle warunkiem koniecznym rozpoznania niniejszej sprawy nie jest występowanie profesjonalnego pełnomocnika. Przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie przewidują bowiem "przymusu adwokackiego". Skarżący ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, którego wyrazem jest sformułowana w art. 6 ppsa zasada udzielania pomocy stronom (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., II GZ 143/05). Zgodnie z tym przepisem Sąd udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Istotną gwarancją procesową jest również to, iż stosownie do art. 134 § 1 ppsa Sąd oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie lub czynność organu administracji, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że Sąd zbada zasadność skargi niezależnie od obecności na rozprawie pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2007 r., II FZ 450/07). Zważywszy więc, że na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji nie istnieje tzw. przymus adwokacki, Sąd uznał, że nie zostały wyczerpane przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 ppsa, Sąd postanowił jak w sentencji.