III SA/Wa 2851/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, , po rozpoznaniu w dniu 31 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym zażaleń G. O. na: 1) postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 2851/06 w przedmiocie odrzucenia zażalenia 2) postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 2851/06 w przedmiocie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi G. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy postanawia 1) odrzucić zażalenie na postanowienie z dnia 11 marca 2008 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia; 2) odrzucić zażalenie na postanowienie z dnia 4 lipca 2008 r. w przedmiocie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku Postanowieniem z 11 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił – jako spóźnione – zażalenie Skarżącej G. O. na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 16 kwietnia 2007 r. o odmowie przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Wskutek wniesionego przez Skarżącą zażalenia kwestia ta była również przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z 19 września 2008 r. (sygn. akt II GZ 231/08) zażalenie Skarżącej oddalił. Postanowieniem z 4 lipca 2008 r. Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z 8 grudnia 2006 r., uznając, że wobec prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wniosek ten - nadany przez Skarżącą w dniu 10 stycznia 2007 r. - złożony został z uchybieniem terminu. Doręczając odpis tego postanowienia Sąd pouczył Skarżącą, iż przysługuje na nie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, które wnosi się w terminie 7 dni od daty jego doręczenia, za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Odpis powyższego postanowienia doręczono Skarżącej w dniu 15 lipca 2008 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). W dniu 21 lipca 2008 r. Skarżąca nadała na poczcie, skierowaną na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (data wpływu do Sądu 23 lipca 2008 r.), przesyłkę, w której zawarła m. in. dwa zażalenia, z czego jedno na postanowienie Sądu z 11 marca 2008 r., drugie zaś na postanowienie z 4 lipca 2008 r. W dniu 15 września 2008 r. zażalenia te Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Stosownie do postanowień art. 177 § 1 p.p.s.a. (mającego odpowiednie zastosowanie w sprawie na skutek odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a.) zażalenie wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone postanowienie. Z kolei art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., stanowi, iż wojewódzki sąd administracyjny odrzuci zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. I. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zażalenia na postanowienie z 11 marca 2008 r. Sąd stwierdza, że zażalenie to jest niedopuszczalne. Przyczyną niedopuszczalności jest to, że zażalenie przysługuje jedynie na postanowienie nieprawomocne, tj. takie, na które w przepisanym terminie nie wniesiono zażalenia. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżąca skorzystała już z możliwości wniesienia zażalenia (k. 261-264 i k. 279-280 akt sądowych), które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z 19 września 2008 r. (sygn. akt II GZ 231/08). Oznacza to, iż postanowienie z 11 marca 2008 r. stało się (z dniem wydania postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego) prawomocne i jako takie nie podlega ponownej kontroli instancyjnej. Inaczej mówiąc Skarżącej nie przysługuje już zażalenie na to samo postanowienie. Z tej przyczyny ponowne zażalenie Skarżącej należało uznać za niedopuszczalne, co skutkuje jego odrzuceniem na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. II. Odnosząc się z kolei do zażalenia na postanowienie z 4 lipca 2008 r. należy zauważyć, iż okolicznością bezsporną jest fakt skierowania tego zażalenia w dniu 21 lipca 2008 r. na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a zatem do sądu niewłaściwego, gdyż sądem właściwym był – jak wynika z cytowanego wyżej art. 177 § 1 p.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie jako sąd, który wydał zaskarżone postanowienie. Przekazanie zażalenia temuż Sądowi nastąpiło w dniu 15 września 2008 r. W takiej sytuacji rozważenia wymaga to jaka data jest decydująca dla oceny zachowania terminu do wniesienia zażalenia. Poszukując odpowiedzi na tak postawione pytanie w punkcie wyjścia wskazać należy, iż w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidziano wprost przepisu, który by uznawał, że termin wymagany do wniesienia we właściwym sądzie określonego pisma jest zachowany w razie jego złożenia w sądzie niewłaściwym. Unormowanie takie zawierają inne procedury. I tak według art. 65 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Podanie, którym w myśl art. 63 § 1 k.p.a. jest także odwołanie i zażalenie - wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Analogiczną regulację zawiera art. 170 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.). Także przepis art. 125 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.) traktuje wniesienie pisma do niewłaściwego organu procesowego, tak jak gdyby było wniesione do organu właściwego, stanowiąc, iż pismo omyłkowo wniesione przed upływem terminu do niewłaściwego sądu, prokuratora, organu Policji albo innego organu postępowania przygotowawczego uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. W procedurach uregulowanych tymi przepisami środki odwoławcze od orzeczeń (decyzji) mogą być zatem składane nie tylko w organach, które wydały zaskarżone orzeczenia (decyzje), lecz również w innych organach, a termin do ich zaskarżenia jest zachowany, gdy środek odwoławczy wniesiony został w przepisanym terminie także, do tegoż innego organu niż ten, który wydał zaskarżone orzeczenie (decyzję). Jest to jednak następstwem przedstawionych wyżej regulacji prawnych, nie zaś wykładni przepisu, stanowiącego w sposób jednoznaczny, że środek odwoławczy wnosi się w określonym terminie do organu, który wydał zaskarżone orzeczenie. Takim zaś przepisem jest art. 177 § 1 p.p.s.a. – mający odpowiednie zastosowanie do postępowania zażaleniowego, który to przepis łączy termin do zaskarżenia postanowienia sądu pierwszej instancji ze złożeniem zażalenia w tymże sądzie. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia, iż określony w art. 194 § 2 p.p.s.a. termin do wniesienia zażalenia jest zachowany, gdy strona wniosła je w tym terminie zarówno do sądu, który wydał zaskarżone postanowienie, jak i wprost do Naczelnego Sądu Administracyjnego, bądź też w tymże terminie nadała – jak w niniejszej sprawie - zażalenie w urzędzie pocztowym pod adresem jednego z wojewódzkich sądów administracyjnych. Z tego też względu zasadne jest, zdaniem Sądu, przyjęcie poglądu wypracowanego na gruncie procedury cywilnej (odnoszącego się do analogicznej jak opisana wyżej sytuacji), zgodnie z którym po wniesieniu apelacji do innego sądu niż ten, który wydał zaskarżony wyrok, sąd niewłaściwy do przyjęcia apelacji powinien ją przekazać sądowi właściwemu, a dla zachowania przewidzianego przepisami terminu decydująca jest data nadania w urzędzie pocztowym apelacji przez sąd niewłaściwy do sądu właściwego, a nie data wpływu apelacji do sądu niewłaściwego (por. uchwała połączonych izb: Izby Cywilnej i Administracyjnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 28 listopada 1987 r., III CZP 33/87, OSNC 1988/6/73). Odpowiednie zastosowanie przedstawionego poglądu pozwala przyjąć, iż zażalenie wniesione do sądu niewłaściwego, sąd ten powinien przekazać sądowi właściwemu, a dla oceny zachowania terminu do wniesienia zażalenia decydująca jest data jego nadania w urzędzie pocztowym przez sąd niewłaściwy. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, należy wskazać, że bieg terminu do wniesienia zażalenia rozpoczął się w dniu 15 lipca 2008 r. (data doręczenia Skarżącej zaskarżonego postanowienia) i upływał z dniem 22 lipca 2008 r. (wtorek). O zachowaniu terminu do jego wniesienia nie może decydować jego nadanie w dniu 21 lipca 2008 r. na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, gdyż – jak wskazano wyżej – był to sąd niewłaściwy. W takiej sytuacji za datę skutecznego wniesienia zażalenia należało uznać dzień 15 września 2008 r., kiedy to Sąd ten zażalenie to przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako sądowi właściwemu. Oznacza to, że zażalenie Skarżącej na postanowienie z 4 lipca 2008 r. jest spóźnione i jako takie podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Ubocznie jedynie Sąd zauważa, iż kierowanie przez Skarżącą pism (w tym środków odwoławczych) na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nie zdarza się w niniejszej sprawie po raz pierwszy. Kwestię skutków prawnych takiego zachowania omówiono już w postanowieniu z 25 kwietnia 2008 r., które co prawda - wobec przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 11 marca 2008 r. - wyeliminowane zostało z obrotu prawnego, to jednak z treścią którego Skarżąca niewątpliwie się zapoznała. Skarżąca musi mieć zatem świadomość, iż dalsze wnoszenie środków odwoławczych do innego – niż tutejszy – sądu narażać ją może na negatywne konsekwencje w postaci ich odrzucenia.