III SA/Wa 2897/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący A. B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to trudną sytuacją materialną. Wskazał, iż głównym źródłem utrzymania są dochody żony w wysokości 3.150 zł. Pozostałe dochody wynoszą 150 USD miesięcznie. Wyjaśnił, że z końcem grudnia zlikwidował działalność gospodarczą w Polsce i przeniósł się na Ukrainę, co podyktowane było możliwością podjęcia intratnej pracy. Z uwagi na eskalację konfliktu wojennego okazało się to fiaskiem. Skarżący podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trójką dzieci. Nie posiada żadnego majątku. Do zobowiązań zaliczył kredyt na dom będący własnością ojca (1.800 zł) oraz alimenty na syna (600 zł). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że w 2015 r. poniósł stratę z działalności gospodarczej, zaś dochody osiągnięte z zagranicy zostały wydatkowane na przeprowadzkę na Ukrainę i zainwestowane w realizację kontraktów. Aktualnie Skarżący nie dysponuje już oszczędnościami. Dochód z umowy o pracę wynosi 4.500 hrywien (ok. 150 USD). Skarżący zaznaczył, iż łoży na utrzymanie syna kwoty wyższe niż wynika to z wyroku sądu, tj. ok. 1.150 zł oraz pokrywa bieżące wydatki. Wynagrodzenie pełnomocnika pokrywa spółka W. sp. z o.o. Skarżący przedstawił zeznanie podatkowe, wydruk z CEIDG, umowę o pracę, sentencję wyroku, wyciągi bankowe, potwierdzenia wykonania operacji. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego Skarżący przesłanki tej nie spełnia. Jako źródła utrzymania pięcioosobowej rodziny Skarżący wskazał "dochody żony w wysokości 3.150 zł miesięcznie" oraz "pozostałe dochody" w postaci wynagrodzenia za pracę wynoszącego "150 USD miesięcznie". Zastrzegł przy tym, iż "nie posiada innych dochodów, z których mógłby opłacić koszty sądowe". Tymczasem pobieżna tylko analiza operacji dokonywanych na rachunku bankowym Skarżącego wskazuje, iż na rachunek ten przelewane są środki, których zleceniodawcą jest W. Ltd. W okresie od 1 sierpnia do 7 listopada 2016 r. łączna suma przelewów wyniosła 34.748,90 zł. Przelewy te przeczą twierdzeniom Skarżącego, jakoby nie posiadał on żadnych oszczędności lub dodatkowych źródeł dochodu. Twierdzenia te budzą wątpliwości zwłaszcza w kontekście ujawnionych przez niego stałych obciążeń finansowych, wśród których wymienił m. in. alimenty na syna (1.150 zł), raty dwóch kredytów (ok. 3.576 zł), składki ZUS (ok. 1.054 zł), polisę (ponad 333 zł). Do tego dochodzą jeszcze koszty ogrzewania domu (w okresie od sierpnia do listopada br. wydatkowano na ten cel 12.620 zł). Co istotne na ujawnionej przez Skarżącego liście wydatków nie znalazły się takie pozycje jak koszty wyżywienia pięcioosobowej rodziny, zakup ubrań, leków czy wydatki związane z edukacją trójki dzieci, które bez wątpienia mieszczą się w kategorii podstawowych potrzeb rodziny. Niemniej z prostego zestawienia wysokości dochodu (w rubryce 10 formularza PPF zadeklarowano 3.735 zł) i wydatków (tych wprost wymienionych i tych nieujawnionych, ale niewątpliwie ponoszonych) wynika jednoznacznie, że kwota wydatków przewyższa kwotę deklarowanego dochodu, co stawia pod znakiem zapytania wiarygodność twierdzeń Skarżącego o utrzymywaniu się z dochodów żony oraz umowy o pracę z wynagrodzeniem na poziomie 150 USD. O posiadaniu innych źródeł dochodu może świadczyć chociażby fakt, iż - jak ustalono - Skarżący pełni funkcję prezesa zarządu w spółce W. sp. z o.o. Przy ocenie zdolności płatniczych Skarżącego nie można również pominąć tego, iż w zeznaniu podatkowym za 2015 r. wykazał on dochód osiągnięty za granicą w wysokości 791.000 zł. W świetle tej kwoty trudno go zatem uznać za osobę funkcjonującą na poziomie minimum socjalnego, a do takich właśnie osób – jak zaznaczono na wstępie – skierowana jest instytucja prawa pomocy. Co prawda Skarżący zastrzegł, iż dochody te wydatkował na przeprowadzkę na Ukrainę oraz zainwestował je w realizację kontraktów, niemniej okoliczności tej w żaden sposób nie wykazał. Poza tym brak jest podstaw by wydatki te traktować w sposób uprzywilejowany. Zwłaszcza, że w orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, iż zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego. Tym samym przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania tego postępowania na Skarb Państwa, a w rezultacie na innych współobywateli (zob. postanowienia NSA z: 30 czerwca 2016 r., II FZ 278/16; 30 marca 2016 r., II FZ 174/16). Końcowo referendarz sądowy powziął wątpliwości co do zupełności przesłanych wyciągów bankowych. Otóż Skarżący przedłożył wyciąg z jednego tylko rachunku. Tymczasem z jego analizy wynika, że posiada on inny jeszcze rachunek, tj. 171160XXXXXXXXXXXXXXXX1736. Jego historii Skarżący jednak nie przedstawił. Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.