III SA/Wa 29/14
WyrokWSA w Warszawie2014-10-30
Skład orzekający: Alojzy Skrodzki, Dariusz Kurkiewicz, Jolanta Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z o.o. ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2007 i 2008, jeśli zobowiązania te powstały w okresie jego pełnienia funkcji, mimo że decyzje określające wysokość tych zobowiązań zostały wydane po jego rezygnacji, a spółka nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych powstają z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże ich powstanie, a nie z dniem wydania decyzji określającej ich wysokość. W związku z tym, nawet jeśli decyzje zostały wydane po rezygnacji członka zarządu, zobowiązania te powstały w okresie jego pełnienia funkcji, co uzasadnia jego odpowiedzialność. Ponadto, sąd stwierdził, że brak złożenia wniosku o upadłość nie nastąpił bez winy członka zarządu, a spółka nie posiadała majątku pozwalającego na zaspokojenie zaległości, co również nie zwalnia go od odpowiedzialności.Stan faktyczny
Skarżący, będący członkiem zarządu spółki T. sp. z o.o., został obciążony solidarną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2007 i 2008. Skarżący kwestionował tę odpowiedzialność, argumentując, że zobowiązania te powstały po jego rezygnacji z funkcji członka zarządu, a w okresie jego kadencji spółka nie miała zaległości i jej sytuacja finansowa była dobra. Organy podatkowe utrzymały w mocy decyzję o odpowiedzialności, wskazując na bezskuteczność egzekucji z majątku spółki oraz brak przesłanek uwalniających skarżącego od odpowiedzialności, w tym brak winy w niezłożeniu wniosku o upadłość.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 i 2008 r. oddala skargę
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] marca 2013 r. orzekł o solidarnej ze Spółką z o. o. T. z siedzibą w W. odpowiedzialności podatkowej S. S., dalej jako "Skarżący", za zaległości podatkowe Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. w kwocie 159.688,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 95.165,00 zł, w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008r. w kwocie 51.076,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 22.557,00 zł oraz za koszty egzekucyjne w wysokości 18.339,00 zł. Ponadto umorzył postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej wobec Skarżącego w podatku od towarów i usług za miesiące luty i marzec 2007 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
Pismem z dnia 20 marca 2013 r., Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł również o uznanie, że nie ponosi odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego W. uznając, że ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe ze Spółką naruszył art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa.
Zarzucił naruszenie przepisów prawa podatkowego tj. art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez przyjęcie, że ponosi solidarną z T. Sp. z o. o. odpowiedzialność podatkową za zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007r. i 2008 r. W odwołaniu Skarżący podniósł, iż nie może ponosić odpowiedzialności za zaległości Spółki, gdyż w okresie kiedy pełnił funkcję członka zarządu nie upłynął termin płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych. Zdaniem Skarżącego w okresie kiedy pełnił funkcję członka zarządu sytuacja finansowa Spółki była dobra i absolutnie nie uzasadniała zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Wszystkie zobowiązania majątkowe Spółka realizowała na bieżąco, nie miała żadnych zaległości. Sytuację tą potwierdzają wyniki zestawień bilansów Spółki za lata 2006-2011, do których organy podatkowe mają pełny dostęp. Ponadto wskazał, iż od dawna nie pełni funkcji członka zarządu w T. Sp. z o. o., być może sytuacja finansowa Spółki uległa znacznemu pogorszeniu na przełomie 2011 r. i 2012 r., jednak w tym okresie Skarżący nie pełnił już funkcji członka zarządu Spółki, nie mógł więc oddziaływać na jej sytuację finansową, a tym bardziej nie mógł zgłosić wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Powstanie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki nie może mieć miejsca, jeśli przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości Spółki. W związku z tym nie może odpowiadać solidarnie za zaległości Spółki.
Skarżący podniósł ponadto, iż w toku prowadzonego postępowania podatkowego wskazał, że według posiadanych przez niego informacji Spółka jest właścicielką nieruchomości gruntowej położonej przy ul. [...] w W., bowiem w dniu kiedy składał rezygnację stanowiła ona majątek trwały Spółki. Fakt, iż majątek trwały Spółki został umniejszony po jego odejściu ze Spółki nie może stanowić dla niego obciążenia i skutkować odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] października 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż w stosunku do odpowiedzialności Skarżącego za zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r., podstawę prawną odpowiedzialności Strony powinien stanowić przepis art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że skoro zarówno w dacie powstania zaległości i zobowiązań w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. i za 2008 r. Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu ww. Spółki zatem nie powołanie w stosunku do zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007r., art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa we właściwym brzmieniu nie może mieć wpływu na wynik sprawy.
Organ wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie, postępowanie w zakresie odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe T. Sp. z o. o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. i 2008 r. wraz z odsetkami za zwłokę, oraz koszty postępowania egzekucyjnego wszczęte zostało przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. doręczonym Skarżącemu w dniu 11 grudnia 2012 r. Natomiast decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. (doręczoną zastępczo w dniu 27 czerwca.2012r.), Naczelnik Urzędu Skarbowego W. określił T. Sp. z o. o. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007r. w kwocie 173.631,00 zł. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w sprawie wypełniony został warunek wynikający z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a ustawy Ordynacja podatkowa, tj. wszczęcia postępowania w stosunku do osoby trzeciej przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2007 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. w związku z zaległościami w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. i 2008 r. wystawił następujące tytuły wykonawcze:
- nr [...] z dnia 06 września 2011r. w zakresie zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. i 2008 r, doręczony Spółce w dniu 31 lipca 2012 r.,
- nr [...] z dnia 06 września 2012r. w zakresie zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007r., doręczony Spółce w dniu 13 września 2011r.,
W świetle powyższych faktów Organ stwierdził, iż w sprawie został zrealizowany wymóg z art. 108 § 2 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. egzekucja administracyjna w zakresie należności, których dotyczy odpowiedzialność podatkowa Strony, została wszczęta do Spółki wcześniej niż wszczęto postępowanie w trybie art. 116 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa wobec Skarżącego postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2012r.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że w okresie, kiedy powstały zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2007 i 2008 zarząd T. sp. z o. o. był jednoosobowy. Funkcję prezesa zarządu T. sp. z o. o. pełnił jednoosobowo Skarżący również w czasie powstania zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. i 2008 r. Wskazał, że Strona ponosi odpowiedzialność za nieuregulowane zobowiązania T. Sp. z o. o. powstałe za 2007 r. i 2008 r., zgodnie z treścią art. 116 § 2 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa.
W niniejszej sprawie organ podatkowy, w postępowaniu kontrolnym prowadzonym w Spółce decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. stwierdził nierzetelność ksiąg podatkowych w zakresie ujęcia w kosztach uzyskania przychodów faktur VAT nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Z tego orzeczenia wynikają zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007r. w kwocie 173.631,00 zł. Należności ujawnione w decyzji stanowiły kwoty, które nie zostały uwzględnione w bilansach Spółki. Organ wyjaśnił, iż termin płatności zobowiązania podatkowego wskazanego w decyzji wymiarowej, liczony jest zgodnie z terminem określonym we właściwej ustawie podatkowej, a nie od momentu doręczenia tej decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy spełniona została pierwsza z wymienionych wcześniej przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności w trybie art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (przesłanka pozytywna), o której mowa w art. 116 § 2 tej ustawy.
Organ wyjaśnił, iż w świetle art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa podstawowe znaczenie dla odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki ma nie tylko okoliczność powstania zaległości podatkowej osoby prawnej podczas pełnienia obowiązków członka jej zarządu, ale również bezskuteczność egzekucji z majątku podatnika.
Wskazał, iż z uwagi na fakt, iż T. sp. z o. o. nie uregulowała zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2012r. oraz za 2008r. wynikającego z zeznania podatkowego (CIT-8), złożonego po ustaleniach kontroli zawartych w protokole kontroli podatkowej z dnia 22 czerwca 2011r., Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadził postępowanie egzekucyjne w oparciu o następujące tytuły wykonawcze: [...] z dnia 06 września 2011r. w zakresie zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007r. i 2008r. (doręczony Spółce w dniu 13 września 2011r. wraz z zajęciem z dnia [...] września 2011r., nr [...]), [...] z dnia 02 lipca 2012r. w zakresie zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007r. (doręczony Spółce w sposób zastępczy w dniu 31 lipca.2012r.). W poszukiwaniu składników majątkowych Spółki, organ egzekucyjny prowadząc postępowanie na podstawie wyżej wymienionych tytułów egzekucyjnych dokonał zajęć praw majątkowych stanowiących wierzytelność z rachunków bankowych dłużnika.
Organ zauważył, iż w odwołaniu Skarżący podniósł, iż w toku prowadzonego postępowania podatkowego wskazywał, iż Spółka według posiadanych przez Niego informacji jest właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...]. Jednakże w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec T. sp. z o. o. niniejsza informacja nie została potwierdzona. Podkreślił, iż Skarżący nie przedłożył żadnego wiarygodnego dokumentu mogącego potwierdzić istnienie majątku T. sp. z o. o. W tym stanie rzeczy Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że organ podatkowy pierwszej instancji wykazał zaistnienie przesłanki warunkującej odpowiedzialność osoby trzeciej - bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku Spółki. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, iż podejmowano działania celem ustalenia składników majątkowych T. sp. z o.o., poprzez kierowanie zapytań do instytucji, oraz osób które mogą posiadać takie informacje. Dokonywano także dalszych czynności poprzez egzekucję z rachunków bankowych. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, iż została spełniona przesłanka dot. bezskuteczności egzekucji. Zaznaczył, iż pozostały bowiem w dalszym ciągu nie uregulowane zaległości podatkowe Spółki: w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007r. w kwocie 159.688,00 zł waz z odsetkami za zwłokę w kwocie 95.165,00 zł, w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. w kwocie 51.076,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 22.557,00 zł, oraz koszty egzekucyjne w wysokości 18.339,00 zł. Organ wskazał, iż Spółka posiada również zaległości w podatku od towarów i usług za luty 2007r., należność główna 101.939,20 zł. wraz z odsetkami za zwłokę oraz za marzec 2007r., należność główna 998.652,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę, jednakże z uwagi na upływ terminu wynikający z art. 118 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa nie można było wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, gdyż do końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat.
Organ podatkowy dokonał ponadto analizy przesłanek uwalniających od odpowiedzialności podatkowej Skarżącego. Wskazał, iż z akt sprawy (odpis pełny z K.RS) wynika, iż nie był składany wniosek o ogłoszenie upadłości T. sp. z o.o. Organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie wystąpiła okoliczność określona w art. 11 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, - brak regulowania wymagalnych zobowiązań ponieważ T. Sp. z o. o. nie uregulowała we właściwej wysokości wynikającej z ustaw podatkowych należności w podatku od towarów i usług za luty i marzec 2007r., oraz w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. i 2008 r. W ocenie organu nie wykonanie przez Spółkę z o. o. T. zobowiązań w podatku od towarów i usług za luty i marzec 2007 r., oraz w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. i 2008 r. uprawnia do twierdzenia, że podstawa do ogłoszenia upadłości Spółki (wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości - postępowania układowego), z uwagi tylko na zaprzestanie płacenia zobowiązań podatkowych przez T. sp. z o. o., zaistniała na początku 2008 r. Zaznaczył, iż z dniem 31 marca 2008 r. minął termin płatności podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r., którego Spółka nieuregulowana, ponadto posiadała już wtedy zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za luty i marzec 2007r., których terminy wpłaty upływały kolejno: w dniu 26 marca 2007 r., oraz w dniu 25 kwi2007 r., z którego to tytułu również należne stały się odsetki za zwłokę. Sytuacja ta nie była przejściowa, gdyż Spółka nie uregulowała następnie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. i 2008 r. Podsumowując Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, iż zaprzestanie płacenia długów przez Spółkę obliguje do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, co powinno nastąpiło po upływie terminu płatności zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007r., ponieważ Spółka posiadała już dwie zaległości w podatku od towarów i usług za luty i marzec 2007r. (w łącznej kwocie 1.100.591,20 zł plus odsetki), które powstały kiedy Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu T. Sp. z o. o. Organ zaznaczył, iż Skarżący nie wykazał, aby niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy, w sytuacji, gdy istniały okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Strona nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu spraw Spółki. Skarżący nie przedstawił też w toku postępowania przed organami podatkowymi żadnych okoliczności natury faktycznej mogących świadczyć o tym, iż nie miał wpływu na możliwość złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości T. sp. z o. o. W związku z powyższym, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., nie wystąpiła przesłanka uwalniająca Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości Spółki, jaką jest brak winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości T. sp. z o. o.
Organ zaznaczył, iż Skarżący nie wskazał mienia umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych. W związku z tym stwierdził, iż również druga z przesłanek egzoneracyjnych, umożliwiająca odstąpienie od przeniesienia na osobę trzecią odpowiedzialności podatkowej, nie została spełniona.
Zarzuty odwołania uznał za niezasadne.
W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania,
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, że ponosi solidarną z T. sp. z o.o. odpowiedzialność podatkową za zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. i 2008 r.,
- art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez brak przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego oraz pominięcie istotnych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego dowodów i okoliczności, a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń taktycznych skutkujących wadliwym rozstrzygnięciem, nieprawidłowym zastosowaniem przepisów prawa podatkowego i utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] marca 2013 r.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że obowiązki członka zarządu T. sp. z o.o. pełnił od 2006 roku do czerwca 2011r. W okresie tym na Spółce nie ciążyły żadne zaległe zobowiązania podatkowe. Zostały one określone dopiero w drugiej połowie 2011 r. oraz w 2012 r. w wyniku przeprowadzonych kontroli podatkowych i złożenia deklaracji korygujących, a więc w okresie kiedy nie pełnił już funkcji członka zarządu. W szczególności zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2012 r. Z uwagi na powyższe zdaniem Skarżącego nie może ponosić odpowiedzialności za zaległości podatkowe za 2007 r. i 2008 r., skoro w czasie kiedy pełnił funkcję członka zarządu, nie upłynął termin płatności zobowiązań podatkowych za ww. okresy.
Skarżący podniósł, iż spełnił również przesłanki ekskulpacyjne. Wskazał, że negatywną przesłanką orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu jest m.in. okoliczność, iż wykazał on, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Skarżącego stanowisko wyrażone w ww. kwestii przez organy podatkowe obu instancji (o niewystąpieniu przesłanek uwalniających od odpowiedzialności) nie zasługuje na uwzględnienie. Jest ono niezgodne z poglądami Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 15 lutego 2006r. sygn. akt I FSK 114/05 wskazał, jeżeli w momencie, gdy członek zarządu spółki z o.o. przestał pełnić tę funkcję, istniały zaległości podatkowe spółki, lecz jej kondycja finansowa nie dawała podstaw do zgłaszania wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego), co uległo zmianie w czasie, kiedy nie pełnił on już tejże funkcji i nic miał wpływu na podjęcie tych działań, spełniona jest w rozumieniu art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa przesłanka wykazania braku winy tego członka za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego we właściwym ku temu czasie.
Skarżący podkreślił, iż w okresie pełnienia funkcji członka zarządu T. sp. z o.o. sytuacja finansowa Spółki była dobra i nie uzasadniła zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Wszystkie zobowiązania majątkowe Spółka realizowała na bieżąco, nie miała żadnych zaległości. Sytuację tę potwierdzają wyniki zestawień bilansowych za okres 2006-2011, pominięte przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. bez uzasadnienia. Skarżący wskazał, że być może sytuacja majątkowa Spółki uległa znacznemu pogorszeniu na przełomie 2011 i 2012 roku, jednak w tym okresie nie pełnił już funkcji członka zarządu Spółki, nie mógł więc oddziaływać na jej sytuację finansową, a tym bardziej nie mógł zgłosić wniosku o ogłoszenie jej upadłości.
W tym stanie rzeczy zdaniem Skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w W. pominął istotną w rozpatrywanej sprawie okoliczność jaką jest brak możliwości złożenia przez Skarżącego, pełniącego obowiązki w zarządzie T. sp. z o.o. jedynie do połowy 2011r., ewentualnego wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.
W ocenie Skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie pominął również dokonanie ustaleń co do faktycznego stanu majątkowego Spółki w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu. Fakt, iż majątek trwały Spółki został umniejszony po odejściu skarżącego ze stanowiska członka zarządu nie może skutkować obciążeniem Skarżącego odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ), zwanej dalej w skrócie ,,p.p.s.a.’’, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 ustawy Ordynacja podatkowa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2008 r.) , za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Stosownie natomiast do § 2 powyższego artykułu odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.
Zasadniczy spór pomiędzy stronami dotyczy tego, czy Skarżący pełniąc obowiązki członka zarządu Spółki T. z o.o. w okresie od 2006 r. do 28 czerwca 2011 r. odpowiada za zaległości, które w jego ocenie powstały później, to jest w wyniku korekty zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. oraz decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego od osób prawnych za 2007 r. i o których nie miał wiedzy.
Na wstępie niezależnie od następnych rozważań należy zauważyć, iż to Skarżący podpisał korektę zeznania podatkowego CIT-8 za 2008 r., która została złożona do organu podatkowego w dniu 13 lipca 2011 r., mimo jego twierdzeń, że nie pełnił w tym czasie funkcji członka zarządu Spółki. Nastąpiło to bezpośrednio po ustaleniach postępowania kontrolnego prowadzonego w Spółce w czasie gdy Skarżący był jeszcze członkiem zarządu (maj i czerwiec 2011 r.). To natomiast w ocenie Sądu przeczy stanowisku Skarżącego o braku wiedzy o nieprawidłowościach w zakresie rozliczania zobowiązań podatkowych Spółki.
Nie sposób też zdaniem Sądu zaakceptować stanowiska Skarżącego, iż zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych powstały dopiero, na skutek złożonej korekty (za rok 2008) oraz wydanej decyzji (za rok 2007), to jest po okresie pełnienia przez Niego obowiązków członka zarządu Spółki.
Zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych jest zobowiązaniem, o którym stanowi art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z tym przepisem zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Niezależnie zatem od tego, czy wysokość tego rodzaju zobowiązania podatkowego zostanie "zmieniona" w stosunku do pierwotnie deklarowanej przez podatnika - w efekcie złożonej korekty, czy decyzji organu podatkowego wydanej na podstawie art. 21 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, to zobowiązanie to w prawidłowej wysokości powstaje wcześniej, to jest w momencie określonym art. 21 ust. 1 pkt 1 tej ustawy , a zatem w przedmiotowej sprawie odpowiednio w 2007 i 2008 roku. Tym samym Sąd podziela stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji, że zobowiązania podatkowe, o których wyżej mowa powstały w okresie, gdy Skarżący pełnił obowiązki członka zarządu Spółki T. i w związku z tym stosownie do art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa odpowiada za zaległości podatkowe z tytułu tych zobowiązań (w kwotach uwzględniających korektę zeznania podatkowego za 2008 r. oraz decyzję określającą za 2007 r.).
Powyższe rozważania mają znaczenie również dla oceny, czy w okresie pełnienia przez Skarżącego obowiązków członka zarządu istniały przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, a zatem czy była ona niewypłacalna. Zdaniem Skarżącego okoliczność, o której wyżej mowa nie miała miejsca, bowiem sytuacja finansowa Spółki w okresie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu Spółki była dobra i nie uzasadniała złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości. To natomiast winno zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa skutkować uwolnieniem Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.
Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że stosownie do art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.u.n." upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W myśl art. 11 tej ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, a jeżeli jest osobą prawną uważa się go za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić w stosunku do osób prawnych każdy, kto ma prawo je reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (art. 20 ust. 2 pkt 2 p.u.n.) i jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 21 ust. 2).
Art. 11 ust. 1 p.u.n. określa niewypłacalność jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę do ogłoszenia go upadłym.
Dla powstania stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje żadnych zobowiązań czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie przez dłużnika zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 p.u.n. Co najwyżej można w takim przypadkach oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 12 tej ustawy.
Art. 11 ust. 2 p.u.n. reguluje drugą postać niewypłacalności i dotyczy m.in. osób prawnych, do grona których należała Spółka, za której zobowiązania odpowiada Skarżący. Podmioty takie są niewypłacalne także wtedy, gdy ich zobowiązania przekroczą wartość ich aktywów i to nawet wtedy, gdy na bieżąco wykonują swoje zobowiązania. Dlatego też dla ochrony praw wierzycieli osób prawnych niezbędne jest, aby zadłużenie tych podmiotów nie przekraczało wartości ich aktywów. W przeciwnym wypadku wierzyciele nie mogliby zostać zaspokojeni z ich majątku w postępowaniu upadłościowym.
Ustosunkowując się do stanowiska Skarżącego podzielić należy pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2009 r., sygn. akt II FSK 1813/07 (który jest tożsamy z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r. , sygn. akt II FSP 3/09) - dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl, zgodnie z którym badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną na podstawie okoliczności faktycznych każdej sprawy. Badając w toku prowadzonego postępowania podatkowego występowanie tej obiektywnej przesłanki, należy uwzględnić wysokość zobowiązania podatkowego określonego w decyzji organu podatkowego, nawet jeżeli decyzja ta została wydana w okresie, kiedy członek zarządu nie pełnił już funkcji. W odniesieniu do zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) Spółka była zobowiązana do zapłaty podatku należnego w terminach wyznaczonych przez przepisy prawa. Niewypełnienie tych obowiązków w terminie i we właściwej (przewidzianej przepisami prawa) wysokości spowodowała złożenie przez Spółkę korekty zeznania CIT-8 za 2007 r. oraz uzasadniła wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. przez organ podatkowy na podstawie przepisu art. 21 § 3 O.p. Nie zmienia to jednak oceny, że zobowiązania te już powstały wcześniej i powinny zostać wykonane w terminach przewidzianych w przepisach prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2008 r. sygn. akt II FSK 1605/06). Zbadanie przesłanek egzoneracyjnych powinno więc nastąpić z uwzględnieniem kwoty zobowiązań podatkowych w wysokości wynikających z korekty i decyzji, o których wyżej mowa.
Z przytoczonych wyżej poglądów Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika zatem, że dokonując ustaleń czy zaistniała niewypłacalność, o której mowa w art. 11 ust. 1 u.p.n. w kontekście przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, konieczne jest uwzględnienie kwoty zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2007 i 2008 ostatecznie określonych w stosunku do Spółki.
W realiach niniejszej sprawy oznacza to konieczność przyjęcia założenia, że już po 31 marca 2008 r. powstała zaległość podatkowa Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r., zaś po dniu 31 marca 2009 r. powstała zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób prawych za 2008 r. Zaległości te nie zostały przez Spółkę uregulowane, a zatem zdaniem Sądu zaistniał u niej stan niewypłacalności, o którym mowa w art. 11 ust. 1 u.p.n. w okresie, w którym Skarżący pełnił obowiązki członka zarządu Spółki. Ponadto Spółka nie regulowała w tym czasie zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za luty i marzec 2007 r., których termin płatności upływał odpowiednio 26 marca 2007 r. i 25 kwietnia 2007 r.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 u.p.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości, a gdy dłużnikiem jest osoba prawna obowiązek, o którym wyżej mowa, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.
Z akt sprawy wynika (odpis pełny KRS), że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki T. z o.o. nie został zgłoszony jak również, że nie wszczęto postępowania układowego.
Nie można również uznać, iż brak wszczęcia postępowań, o których wyżej mowa nastąpił bez winy Skarżącego. Podzielić należy bowiem pogląd prezentowany w przywołanej wyżej uchwale Naczelnego Sadu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSP 3/09, że wskazywania tego rodzaju przesłanek (egzoneracyjnych - uwaga Sądu), podobnie jak na gruncie odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. (poprzednio art. 298 § 1 k.h.), członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość lub niewszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów (por.: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2008 r. sygn. akt I UK 39/08; z dnia 24 września 2008 r. sygn. akt II CSK 142/08; z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt II CSK 545/07; z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt IV CSK 430/07). Nie można zatem przyjąć, iż brak wiedzy Skarżącego co do stanu finansów Spółki, to jest rzeczywistej wysokości ciążących na niej zobowiązań podatkowych świadczy o braku winy w niezgłoszeniu wniosków o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego tym bardziej, że jak wcześniej wskazano w okresie postępowania kontrolnego prowadzonego w stosunku do Spółki był jej członkiem zarządu jak również złożył korektę zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r..
Sąd nie podziela także stanowiska Skarżącego, iż powodem uwolnienia Go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki stanowi okoliczność, że nie miał on wpływu na pomniejszenie majątku trwałego po okresie sprawowania funkcji członka zarządu Spółki. Zgodnie z art. 116 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa Skarżący mógłby uwolnić się od tej odpowiedzialności wskazując mienie Spółki pozwalające na egzekucję zaległości podatkowych w znacznej części. Skarżący natomiast takiego mienia nie wskazał, bowiem nieruchomość, która Jego zdaniem należała do Spółki w rzeczywistości nie stanowiła jej własności, co ustaliły organy podatkowe.
Wobec powyższego Sąd w pełni podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organy podatkowe w niniejszej sprawie, z których wynika, że :
a. Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki w okresie powstania zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 i 2008 r. (jak również w dacie powstania zaległości podatkowych z tych tytułów),
b. decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 doręczona została Spółce przed wszczęciem postępowania wobec Skarżącego,
c. egzekucja prowadzona przeciwko Spółki okazała się bezskuteczna.
d. nie zaistniały przesłanki uwalniające od odpowiedzialności Skarżącego, ponieważ z Jego winy nie zgłoszono wniosków o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcie postępowania układowego,
e. Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.
Wobec podzielenia ustaleń faktycznych poczynionych przez organy podatkowe uznać należało że podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego jak i materialnego są nieuzasadnione.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło