III SA/Wa 300/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za marzec i kwiecień 2017 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. znak: [...], Prezes Zarządu PFRON (zwany dalej: "Prezesem") orzekł o odpowiedzialności J. K. (zwanego dalej: "Skarżącym") jako byłego prezesa zarządu K. Sp. z o.o. z tytułu wpłat na PFRON za okresy 2017/03 - 04. Skan treści ww. decyzji, w formacie .pdf, został przesłany pełnomocnikowi strony za pośrednictwem platformy e-PUAP, w postaci załącznika do pisma z dnia 26 czerwca 2019 r., opatrzonego podpisem elektronicznym. Od powyższego rozstrzygnięcia strona w dniu 8 lipca 2019 r. złożyła odwołanie, zarzucając naruszenie: art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 i 2, art. 126, art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b, art. 144 § 5, art. 152a §1-4, art. 187 § 1, art. 200 § 1, art. 210 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, ze zm., dalej: "o.p.")w zw. z art. 20a §1-3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. W uzasadnieniu odwołania strona wskazała, że Fundusz przesłał, za pośrednictwem Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej ePUAP, nieopatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym skan wydanej decyzji administracyjnej w formacie .pdf. W związku z powyższym, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister") przeprowadził postępowanie wyjaśniające. W odpowiedzi na pismo Ministra z dnia 28 października 2019 r., Prezes wraz z pismem z dnia 6 listopada 2019 r., przekazał dokumenty potwierdzające, że skarżona decyzja została przekazana stronie w formie skanu, a podpisem kwalifikowanym zostało opatrzone jedynie pismo przewodnie. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezesa z dnia [...] czerwca 2019 r., na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 o.p., ponieważ decyzja ta nie weszła w ocenie Ministra do obrotu prawnego. Minister wskazał, że art. 210 o.p. określa elementy, jakie musi zawierać decyzja. Zgodnie z treścią art. 210 § 1 pkt 8 o.p. decyzja, która została wydana w formie dokumentu elektronicznego, powinna zawierać kwalifikowany podpis elektroniczny, podpis zaufany albo podpis osobisty. Wydana przez organ administracji decyzja w formie dokumentu elektronicznego musi być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowalnym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja administracyjna, która nie spełnia tych wymagań, nie może być uznana za podpisaną. Minister wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi niedopuszczalność przedmiotowa, gdyż brak jest przedmiotu zaskarżenia. Wskazać bowiem należy, iż w świetle art. 210 § 1 pkt 8 o.p., podpis osoby upoważnionej jest elementem konstytutywnym decyzji, gdyż do momentu podpisania przez osobę upoważnioną decyzja jest co najwyżej tylko projektem aktu. Brak podpisu stanowi istotną wadę decyzji, z powodu której zachodzi konieczność wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 144 § 1 pkt 1, pkt 2. § 2, § 3 oraz art. 144a § 1 o.p. poprzez doręczenie postanowienia za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, mimo niewystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej; 2. art. 207 § 1 i § 2, art. 210 § 1 pkt 8, art. 212 o.p. poprzez nakazanie Prezesowi wydania de facto drugiej decyzji i tym samym rozstrzygnięcie sprawy dwoma decyzjami. W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie, uznając zarzuty skargi za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – zwaną dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia). Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Istota sporu sprowadza się do oceny czy doręczenie przez organ postanowienia za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, mimo niewystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej stanowi naruszenie przepisów art. 144 § 1 pkt 1, pkt 2. § 2, § 3 oraz art. 144a § 1 O.p. i to w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania takiego aktu z obrotu prawnego. W punkcie wyjścia Sąd wskazuje, że – w istocie – jak słusznie podnosi Skarżący, doręczenie przedmiotowego postanowienia za pośrednictwem operatora pocztowego, zamiast w formie elektronicznej, stanowi naruszenie art. 144 § 5 O.p. Przepis ten bowiem określa, że "Doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego". W sprawowanej przez Sąd kontroli legalności takiego aktu, przedmiotowe doręczenie należy jednak ocenić poprzez pryzmat brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. a więc czy takie naruszenie w realiach sprawy miało wpływ na wynik sprawy, a zatem czy mogło stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu. Powołany przepis stanowi bowiem, że skutek w postaci uchylenia przez sąd decyzji lub postanowienia może mieć wyłącznie takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie bezspornym jest, że Skarżący nie został pozbawiony możliwości podjęcia działań w celu zrealizowania przysługującego mu prawa do obrony zajętego stanowiska, czemu dał wyraz w złożonym zażaleniu, po otrzymaniu przez pełnomocnika postanowienia w formie tradycyjnej - drogą papierową za pośrednictwem operatora pocztowego. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że nie ma normy przewidującej bezskuteczność doręczenia decyzji w formie papierowej w sytuacji, gdy przepis art. 144 § 5 O.p,. przewiduje obowiązek dokonywania doręczeń wymienionym w nim podmiotom w formie elektronicznej i jednocześnie gdy organ nie wykazuje istnienia problemów technicznych uniemożliwiających doręczenia pisma w taki sposób (art. 144 § 3 O.p.). Przepis art. 144 § 5 O.p. nie może stanowić podstawy do kwestionowania prawidłowości doręczania decyzji w formie papierowej, ani nie wyłącza zasady pisemności postępowania administracyjnego. Jeżeli zatem doręczenie orzeczenia nastąpiło do rąk adresata (pełnomocnika strony), choćby w formie papierowej, to nie można wywodzić, że nie doszło do skutecznego doręczenia w jeden ze sposobów przewidzianych w Ordynacji podatkowej. Powyższy pogląd ma szerokie umocowanie w linii orzeczniczej sądów administracyjnych, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje. W orzecznictwie mianowicie podkreśla się, że doręczenie postanowienia (decyzji) do rąk adresata w formie papierowej, pomimo wniosku o doręczanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, które nie prowadzi do ograniczenia praw strony w zakresie ochrony jej interesów, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 14.06.2016 r. II FSK 3608/15; z dnia 12.10.2017 r. II FSK 2449/15; z dnia 5.11.2017 r., II FSK 2855/15). Sąd zauważa, że jakkolwiek zaprezentowany pogląd wyrażony został na tle art. 144a § 1 O.p., który nakłada na organ obowiązek doręczania stronie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej w przypadku wyrażenia takiej woli przez stronę, to można go również odpowiednio odnieść także do sytuacji naruszenia przez organ obowiązku doręczenia pisma w formie elektronicznej, wynikającego z art. 144 § 5 O.p. Odnosząc się odrębnie do zarzutu naruszenia art. 207 § 1 i § 2, art. 210 § 1 pkt 8, art. 212 O.p. poprzez nakazanie Prezesowi PFRON wydania drugiej decyzji i tym samym rozstrzygnięcie sprawy dwoma decyzjami, Sąd wskazuje, iż zaskarżone postanowienie Ministra rozstrzyga wyłącznie o braku możliwości wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] czerwca 2019 r., (znak: [...]), gdyż jak wskazał Minister, decyzja ta z uwagi na brak jednego z obligatoryjnych elementów w postaci właściwie złożonego podpisu osoby upoważnionej do jej wydania, nie weszła do obrotu prawnego. Dlatego też zarzut sprowadzający się do "(...) nakazania Prezesowi wydania de facto drugiej decyzji i tym samym rozstrzygnięcie sprawy dwoma decyzjami" należało uznać za chybiony. Reasumując dotychczasowe ustalenia i rozważania, ponieważ zarzuty skargi są bezpodstawne a zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2019 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezesa z dnia [...] czerwca 2019 r. odpowiada prawu – Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.