III SA/Wa 3037/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2011 r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za grudzień 2011 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr, A. Sp. z o.o. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazała, że wobec zablokowania środków pieniężnych oraz zajęcia jej środków trwałych nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała jedynie, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Pismem z 10 października 2014 r. skarżąca została wezwana do wskazania zakresu wniosku oraz jego podpisania. Ponadto, z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych spółki wezwano ją do: wyjaśnienia, czy prowadzi w dalszym ciągu działalność gospodarczą, jeśli tak wskazania i udokumentowania wysokości aktualnych miesięcznych przychodów spółki oraz kosztów ich uzyskania, poprzez nadesłanie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie trzy miesiące, bilansu i rachunku zysków i strat za I półrocze 2014 r., jeżeli skarżąca spółka zaprzestała prowadzenia działalności – udokumentowanie tej okoliczności, nadesłania zeznań podatkowych spółki za 2012 i 2013 r., nadesłanie bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2013 r., nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki za ostatnie trzy miesiące oraz udokumentowania ewentualnego zajęcia tych rachunków, nadesłania innych dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji finansowej spółki. W odpowiedzi spółka uzupełniła braki formalne wniosku nadsyłając podpisany formularz PPPr oraz zaznaczając, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca nie nadesłała natomiast żadnych dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej i stanu majątkowego oraz nie złożyła w tym zakresie żadnych wyjaśnień. Pełnomocnik spółki wniósł wprawdzie o przedłużenia terminu do złożenia żądanych dokumentów do dnia 28 października 2014 r., z uwagi na wyjazd służbowy prezesa spółki, jednakże do dnia dzisiejszego żądane dokumenty, ani wyjaśnienia, nie wpłynęły. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm. – dalej "P.p.s.a.") zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W rozpoznawanej sprawie spółka nie nadesłała żadnych dokumentów ani tych dotyczących aktualnej sytuacji finansowej spółki, ani dotyczących lat ubiegłych. W ocenie referendarza sądowego, brak podstawowych informacji o przychodach, majątku i działalności spółki za lata 2012 – 2014 r. uniemożliwia ocenę jej sytuacji finansowej, z uwzględnieniem rozmiarów prowadzonej działalności gospodarczej i ewentualnej możliwości zabezpieczenia środków na poczet kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. W związku z tym, referendarz sądowy nie jest w stanie ocenić, czy spółka jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.