III SA/Wa 3098/14

Dnia 21 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Marek Krawczak, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2007 r. w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie M. M. (zwana dalej "Skarżącym") złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., którą uchylono w całości decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] grudnia 2013 r. i ustalono Skarżącemu podatek w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w kwocie 3.566.630 zł. 31 marca 2015 r. Skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPF wskazał, że prowadzona jest wobec niego egzekucja kwoty w wysokości 3,5 miliona złotych. Ponadto podniósł, że ma na utrzymaniu 2 synów, którzy pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Posiada dom o powierzchni 220 m2, nie wskazał żadnych dochodów, które uzyskuje. Z dodatkowych informacji podkreślił, że pozostaje ze swoim pełnomocnikiem w stosunku zlecenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). W świetle tego artykułu szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione, tak aby Sąd miał przekonanie, co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Uchylenie się strony od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, w szczególności w uzupełniającym postępowaniu, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a., stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Mimo to ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Skarżący, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, przedstawiając, niezbędną dokumentację źródłową oraz składając stosowne oświadczenia. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy jak również okoliczności faktyczne sprawy, należy stwierdzić, iż brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku Skarżącego. W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że z wniosku Skarżącego toczyło się już (było już trzykrotnie inicjowane przez Skarżącego) w niniejszej sprawie inne postępowanie wpadkowe, dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jakkolwiek Sąd zauważa, że przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie są tożsame, z przesłankami uzasadniającymi przyznanie prawa pomocy, to podkreślenia wymaga, że argumentacja zawarta we wnioskach o wstrzymanie była oparta w głównej mierze na wysokości wymagalnego zobowiązania oraz problemach finansowych strony skarżącej. Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 16 stycznia 2015 r. sygn. akt II FZ 2141/14 zauważył, że Skarżący, nie wyjaśnił w sposób szczegółowy i wystarczający swojej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Przede wszystkim nie przedstawił i nie udokumentował wysokość kosztów miesięcznego utrzymania i wysokości bieżących wydatków. Co prawda na późniejszym etapie postępowania Skarżący nadesłał dodatkowe informacje, ale nie rozwiały one zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wątpliwości dotyczących stanu majątkowego strony skarżącej. Skarżący nadesłał zeznanie PIT-36L za 2012 r. i za 2013 r., PIT-B za 2013 r., tabelę zatytułowaną "Wysokość opłat zaciągniętego kredytu na budowę domu", tabelę "Wysokość opłat za ubezpieczenie na życie w związku z zaciągniętym kredytem", tabelę "Wysokość opłat związanych z gruntem", tabelę "Koszty eksploatacyjne" oraz tabelę "Dodatkowe zobowiązania." Z powyższych informacji wynika, że Skarżący uzyskał przychód w wysokości 3.836.332,30 zł (dochód wyniósł 80.388,51 zł). Skarżący jest partnerem zarządzającym w K.. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że posiada dom o powierzchni 220 m2 jednak nie podał czy posiada oszczędności oraz przedmioty wartościowe. Nadesłane przez Skarżącego w postępowaniu o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji tabele i zestawienia, są natomiast na tyle niejasne, że nie mogą stanowić dowodów na trudną sytuację majątkową Skarżącego. Jak już wskazano w postanowieniu z 4 marca 2015 r. trudno uznać, że własnoręcznie sporządzone zestawienia stanowią "dokumenty źródłowe", na które wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2141/14. Nie ulega natomiast wątpliwości, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą – k. w formie spółki komandytowej i uzyskuje z tego tytułu regularne wysokie przychody. Skarżący z uwagi na wykonywany przez siebie zawód musi być świadomy, że przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest stwierdzenie u strony skarżącej takiej sytuacji materialnej, która wiązałaby się, z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym dla strony i rodziny. Tymczasem dokonanie wnikliwej i szczegółowej oceny sytuacji materialnej Skarżącego wymaga zestawienia wydatków z uzyskiwanymi dochodami oraz jego stanem majątkowym. Rzeczą niezbędną jest więc przedstawienie i udokumentowanie zarówno dochodów jak i wydatków, a także precyzyjne wskazanie majątku, którym strona dysponuje. Podkreślić zatem należy, że skoro Skarżący nie przedstawił istotnych z punktu widzenia przyznania prawa pomocy dokumentów (w tym m.in. rachunków lub faktur z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego czy też wyciągów z rachunków bankowych), to tym samym pozbawił Sąd możliwości dokonania merytorycznej oceny jego bieżącej sytuacji finansowej. Podkreślić natomiast jeszcze raz należy, że z informacji nadesłanych do Sąd wynika, iż Skarżący prowadzi działalność gospodarczą – k. w formie spółki komandytowej i uzyskuje z tego tytułu wysokie przychody. W przypadku przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą, to przychody obrazują zaś jego zdolność finansową. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08 (cbois.nsa.gov.pl) strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych (zob. też postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13, cbois.nsa.gov.pl). Mając na względzie powyższą argumentację oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.