III SA/Wa 3112/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę J.D. (zwany dalej "Skarżącym") w dniu 2 maja 2012 r. (data wpływu - 14 maja 2012 r.) wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.z prośbą o umorzenie części zaległego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości w kwocie 41 800 zł, oraz rozłożenie na raty części zaległego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości w kwocie 39 900 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., wskazując w podstawie prawnej m. in. art. 165a Ordynacji podatkowej, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia podatku dochodowego od osób fizycznych oraz rozłożenia zaległości podatkowej na raty. Według Organu I instancji na dzień złożenia wniosku Skarżący nie posiadał zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych ze sprzedaży w 2011 r. nieruchomości. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący podkreślił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego błędnie uznał, iż skoro nie istnieje zaległość podatkowa, to nie można umorzyć tej zaległości i rozłożyć jej na raty. Zdaniem Skarżącego prowadziłoby to do ograniczenia możliwości korzystania z instytucji umorzenia przez osoby, które w terminie uiściły należność podatkową. Dyrektor Izby Skarbowej w W., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji. W ocenie Organu odwoławczego przedmiotem postępowania podatkowego, prowadzonego na podstawie art. 67a §1 Ordynacji podatkowej, może być tylko istniejąca w dniu wszczęcia postępowania podatkowego, na wniosek strony, należność podatkowa. Natomiast, zgodnie z art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części z chwilą zapłaty. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że Skarżący w dniu [...] kwietnia 2012 r. złożył do Urzędu Skarbowego W. zeznanie podatkowe PIT-39 za 2011 r. wykazując podatek należny do zapłaty w kwocie 81 700 zł, a następnie w dniu 30 kwietnia 2012 r. dokonał przelewu tej kwoty na konto ww. Urzędu Skarbowego. Według Organu odwoławczego, na dzień wpływu do Organu I instancji wniosku Skarżącego z dnia 2 maja 2012 r., tj. 14 maja 2012 r., brak było obciążającego Skarżącego zobowiązania podatkowego, bowiem wniesienie wniosku nastąpiło po dokonaniu wpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego ze sprzedaży nieruchomości w 2011 r. W konsekwencji, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej, należało odmówić wszczęcia postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość żądania Skarżącego. Takie stanowisko, według Organu, miało potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 66/10. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, oraz poprzedzającego je postanowienia Organu I instancji, zarzucając naruszenie: 1) art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie, że przepis ten nie ma zastosowania w sytuacji, w której z ostrożności Skarżący uiścił kwotę podatku, w jego ocenie niesłusznie obliczonego i nienależnego, i następnie wystąpił z wnioskiem o umorzenie w odniesieniu do uiszczonej w ten sposób kwoty podatku; 2) art. 165a Ordynacji podatkowej, polegające na przyjęciu, że postępowanie w niniejszej sprawie nie może być wszczęte z uwagi na uiszczenie przez Skarżącego kwoty podatku, podczas gdy o takiej niemożliwości nie stanowi żaden przepis prawa; 3) art. 123 § 1 Ordynacji, polegające na nieinformowaniu Skarżącego o przebiegu postępowania odwoławczego, i to zarówno o jego wszczęciu, jak i zakończeniu, a także na uniemożliwieniu Skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie przed wydaniem postanowienia Organu odwoławczego; 4) art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na niewyjaśnieniu w sposób dostateczny stanu faktycznego, nie podejmowaniu żadnych czynności w celu wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości co do zasadności wniosku Skarżącego, w szczególności w zakresie istnienia ważnego interesu Skarżącego, uzasadniającego umorzenie zobowiązania podatkowego. Skarżący, wskazując jako podstawę prawną art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r. Nr 102, poz. 643, ze zm.), wniósł ponadto o przedstawienie przez WSA w Warszawie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 8 ust 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 209, poz. 1316) z Konstytucją RP, a w szczególności z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP) oraz z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Wskazane przepisy prawa materialnego były bowiem podstawą prawną powstania zobowiązania Skarżącego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), kontrola działalności administracji przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania takiego postanowienia. Z kolei stosownie do art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą prawną wydanych i zaskarżonych postanowień był art. 165a Ordynacji podatkowej. Przepis ten wyklucza wszczęcie postępowania podatkowego m.in. wtedy, gdy z jakiejkolwiek przyczyny nie może być ono wszczęte. Wniosek Skarżącego z dnia [...]maja 2012 r. (k. 33 akt podatkowych) dotyczył m.in. umorzenia "zobowiązania" (tak we wniosku) podatkowego, zaś złożone zażalenie na postanowienie z dnia [...] maja 2012 r. wskazuje, że ten wniosek Skarżący sformułował w oparciu o art. 67a Ordynacji podatkowej. Jakkolwiek kwestia znaczenia zapłaty (wyegzekwowania) zaległości w toku postępowania o jego umorzenie dla bytu tego postępowania jest dyskusyjna, to jednak, jak trafnie odnotował Dyrektor, w niniejszej sprawie już przed wniesieniem o umorzenie zaległości Skarżący ją uregulował. Zaległość nigdy zatem w istocie nie powstała. Prowadzenie postępowania o jej umorzenie byłoby zatem od początku bezprzedmiotowe. Z tego względu w pełni prawidłowe było zastosowanie przez Organy art. 165a Ordynacji podatkowej. Okoliczności faktyczne sprawy (zapłata podatku, brak zaległości, data złożenia wniosku o umorzenie) są w sprawie bezsporne. Nieistotne są natomiast powody, dla których zobowiązanie zostało dobrowolnie zapłacone. Ponieważ w sprawie odmówiono wszczęcia postępowania, to siłą rzeczy nie było możliwe powiadomienie Skarżącego o wszczęciu i o zakończeniu postępowania. Wobec bezspornych i prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych (wynikają one z czynności podjętych przez samego Skarżącego) zbędne było prowadzenie jakichkolwiek czynności dowodowych. Obszernie przedstawiona w skardze kwestia zarzucanej niekonstytucyjności przepisów prawa materialnego nie może być przedmiotem analizy Sądu w niniejszej sprawie, nie może też stanowić przedmiotu wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego. Kwestia ta wykracza bowiem poza granice sprawy, które wyznaczone są przez postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Pytanie prawne sądu orzekającego w danej sprawie możliwe jest w związku z konkretnym postępowaniem. Sąd nie może zadawać pytań abstrakcyjnych, nie związanych z rozpoznawaną sprawą indywidualną. W niniejszej natomiast sprawie odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła ze względu na art. 67a Ordynacji podatkowej, a nie ze względu na kwestionowane przez Skarżącego przepisy prawa materialnego. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę. Zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające są zgodne z prawem.