III SA/Wa 3133/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 12/12/2016 r po rozpoznaniu wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /8/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącego od wpisu od skargi powyżej kwoty 500 zł; 2. Odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; 1) P.S., na urzędowym formularzu PPF z 25/11/2016 r, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata). W uzasadnieniu wskazał, że: – jest osobą bezrobotną; – pozostaje na utrzymaniu żony uzyskującej 2500 zł miesięcznie oraz "500+"; - spłaca wraz z żoną kredyt w wysokości 1300 zł miesięcznie oraz pożyczkę w wysokości 600 zł miesięcznie; - posiada warz z żoną zadłużenie we wspólnocie mieszkaniowej na kwotę 5400 zł; - ponosi dodatkowo koszty obiadów starszej córki przedszkola – młodszej; - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwiema córkami; - zlikwidował działalność gospodarczą w 2015 r. i od tego czasu jest bezrobotny; - posiada mieszkanie 47,4 m.kw. we współwłasności z bankiem (kredyt hipoteczny) oraz samochód [...] 1999 r. o wartości ok 4 tys. zł; Skarżący, wykonując wezwanie referendarza sądowego przedłożył wyciągi z rachunków bankowych oraz zeznania podatkowe. 2) Referendarz sądowy wskazuje, ze Strona skarżąca zwraca się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienia pełnomocnika z urzędu - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 3) Z uwagi na to, ze oświadczenia Skarżącego zostały złożone pod groźbą odpowiedzialności karnej, są weryfikowalne na podstawie akt sprawy i mają potwierdzenie w nadesłanych dokumentach (zeznania podatkowe, wyciągi z rachunku bankowego) oraz wykazując szacunek dla godności człowieka (homo sacra res homini), referendarz sadowy daje tym oświadczeniom wiarę. Zdaniem referendarza sądowego, w badanej obecnie sprawie stan majątkowy wnioskodawcy uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w części, tj. w takim zakresie, jaki jest niezbędny do zapewnienia mu prawa do rzetelnego rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny, tj. zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi powyżej kwoty 500 zł. Brak jest natomiast podstaw, ażeby ustanowić na jego rzecz pełnomocnika z urzędu – o czym niżej, w pkt 4 i pkt 5. Jedyny wymagalny koszt sądowy w sprawie to koszt wpisu od skargi, zatem ta wartość (2000 zł), ustalona zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 4 listopada 2016 r. (k. 16 akt sądowych) powinna być przede wszystkim uwzględniana przy badaniu zdolności strony do ponoszenia kosztów sądowych i kosztów postępowania. Referendarz sądowy podziela pogląd strony, że kwota dochodu ok 3 tys. zł netto miesięcznie członka gospodarstwa domowego Skarżącego nie jest wielkością, która umożliwia swobodne planowanie sporów sądowych wszelkiego rodzaju, zwłaszcza, jeżeli w gospodarstwie domowym znajduje się dwójka małych dzieci. Dlatego, by delikatnej równowagi w prowadzeniu gospodarki finansowej strony nie naruszać, referendarz zadecydował o zwolnieniu- ale w części - strony od jedynego wymagalnego kosztu sądowego, tj. od wpisu od skargi powyżej kwoty 500 zł. Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i pozostaje na utrzymaniu żony. Ponadto, struktura wydatków wynikająca z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych nie nosi znamion "rozrzutności". Przy czym z treści rachunku bankowego wynika, że w gospodarstwie domowym Skarżącego odnotowywane są regularne wpływy i – co do zasady – na rachunku bankowym widnieją niemal zawsze – wolne środki. Nie bez znaczenia dla zakresu zwolnienia jest to, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych, na które powołuje się Skarżący (w szczególności – kredytu mieszkaniowego i pożyczki gotówkowej), nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów postępowania – co wynika z utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przytaczanego zwykle podczas badania sprawy w postępowaniu odwoławczym. 4) Odmawiając ustanowienia adwokata z urzędu urzędnik sądowy wyraża szacunek dla poglądów Naczelnego Sądu Administracyjnego i powołuje się na postanowienie z 8/4/2013 r., I Fz 70/13, CBOSA (supremum est via, veritas et vita). W postanowieniu tym Sąd wskazał jednoznacznie, ze decydując o udzieleniu stronie prawa pomocy, należy przede wszystkim kierować się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a więc brakiem jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, ale również odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. Istotne jest, w szczególności, aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10 i przywołane tam orzecznictwo, dostępne: CBOSA). W ocenie urzędnika sądowego rozpoznającego niniejszą sprawę sytuacja, w jakiej znalazł się Skarżący nie powoduje konieczności przyznania mu pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący nie wykazał bowiem, by zostało zagrożone zabezpieczenie jego egzystencjalnych potrzeb, natomiast gospodarstwo domowe, w którym znajduje się posiada stały, miesięczny dochód w wysokości 3000 zł. Nadto skarżący dotychczas wykonuje terminowo i w sposób prawidłowy wszystkie polecenia sądu. Treść jego pism wskazuje również, że skarżący nie ma problemu z formułowaniem logicznych wniosków. Okoliczności te uzasadniają więc pogląd, że przynajmniej na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący jest w stanie działać samodzielnie bez uszczerbku dla swojego interesu. 5) Referendarz sądowy podziela pogląd prawny prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 987/10, z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 227/11, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 387/10 i przywołane tam orzecznictwo, dostępne: CBOSA). 6) Z tych powodów referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.