III SA/Wa 3163/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł w sprawie ze skargi P.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za miesiące od stycznia do września 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca P.P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł. Wskazała, iż jej sytuacja finansowa jest konsekwencją działań organu podatkowego, który dokonał zabezpieczenia na jej majątku poprzez blokadę rachunków bankowych. To z kolei doprowadziło do zawieszenia działalności gospodarczej w grudniu 2015 r. Skarżąca podkreśliła, iż aktualnie wszystkie zobowiązania reguluje z pożyczek uzyskanych od swojej matki. Póki co pożyczki te nie są spłacane. Jako źródło utrzymania wskazała wynagrodzenie wynoszące 763,24 zł netto, które w całości przeznaczane jest na utrzymanie, na które składają się wydatki na zakup żywności i środków czystości. Skarżąca zamieszkuje w lokalu użyczonym jej przez brata. Skarżąca przedstawiła zaświadczenie o dochodach, zeznania podatkowe, zestawienie pożyczek, informację na temat statusu posiadanej wierzytelności, wyciągi bankowe, notę odsetkową. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Na wstępie referendarz sądowy zauważa, iż w niniejszej sprawie Skarżąca uzyskała już znaczącą pomoc od państwa. Na mocy postanowienia z 17 grudnia 2015 r. zwolniono ją mianowicie od należnego w tej sprawie wpisu od skargi ponad kwotę 5.000 zł. Wpis ten wyniósł wówczas 53.824 zł. W żadnym jednak razie rozstrzygnięcie to nie może skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia dalszych kosztów postępowania – w tym przypadku wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 26.912 zł. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby referendarz sądowy rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone bądź to w innej sprawie tej samej osoby, bądź to na wcześniejszym etapie postępowania. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięcia w innych sprawach mogą pełnić jedynie funkcję argumentu pomocniczego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2013 r., II FZ 1031/12). Przyznanie Skarżącej prawa pomocy na wcześniejszym etapie postępowania nie może mieć zatem waloru rozstrzygającego. Pierwszeństwo ma bowiem wnikliwa analiza akt niniejszej sprawy. Tymczasem z akt tych wynika, że Skarżąca miała wystarczająco dużo czasu, by przygotować się na poniesienie kolejnych kosztów związanych z niniejszą sprawą. Do zainicjowania tej sprawy doszło bowiem w październiku 2015 r., kiedy to Skarżąca wniosła skargę. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 8 grudnia 2015 r. (II OZ 1244/15) podmiot występujący na drogę postępowania sądowego powinien mieć świadomość, że to on w pierwszej kolejności zobowiązany jest do ponoszenia kosztów swojego udziału w tym postępowaniu. Zatem decydując się na wszczęcie sprawy sądowej, powinien poprzez swoje działanie zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien wykazać się niezbędną zapobiegliwością i przezornością oraz zapewnić sobie środki na ten cel. W niniejszej sprawie taką właśnie możliwość zabezpieczenia środków Skarżąca posiadała. Jak sama bowiem przyznała pokrywa bieżące koszty obsługi prawnej i podatkowej, jak również wymagalne zobowiązania handlowe powstałe w okresie poprzedzającym blokadę rachunków bankowych. Tytułem przykładu wskazać należy na zobowiązanie wobec M., na rzecz którego w lutym i maju 2017 r. Skarżąca dokonała dwóch przelewów na łączną kwotę 20.000 zł. Nie ma przy tym znaczenia, iż zobowiązania te reguluje z pożyczek uzyskanych od swojej matki. Tym bardziej, że z pożyczek tych uczyniła sobie – od kilku już lat - stałe źródło utrzymania, co znajduje odzwierciedlenie w znajdujących się w aktach sprawy wyciągach bankowych. Przykładowo w 2015 r. Skarżąca otrzymała z tego tytułu kwoty: 450.000 zł, 312.000 zł, 100.000 zł i 1.204.000 zł. Jakkolwiek sposób dysponowania tak otrzymanymi środkami jest indywidualną sprawą Skarżącej i nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena dokonanego przezeń wyboru, to jednak brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy, w sytuacji gdy ze środków tych spłaca swoje zobowiązania cywilnoprawne. W orzecznictwie utrwalił się bowiem pogląd, że zobowiązania te nie mogą być powodem pokrycia z budżetu państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (por. postanowienie NSA z 28 stycznia 2011 r., I FZ 8/11). To oznacza, iż koszty spłacanych systematycznie zobowiązań cywilnoprawnych nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Referendarz sądowy powziął nadto wątpliwości co do zupełności przesłanych wyciągów bankowych. Otóż Skarżąca przedłożyła wyciągi z jednego tylko rachunku. Tymczasem jak sama oświadczyła w formularzu PPF, dokonane na jej majątku zabezpieczenia dotyczyły rachunków prowadzonych przez Getin Noble Bank, Deutsche Bank, PKO BP, BGŻ oraz ING. Ich historii Skarżąca jednak nie przedstawiła (czego nie można jej było zarzucić w uprzednio toczącym się postępowaniu). Wątpliwości referendarza sądowego budzi także fakt stosunkowo niskiego wynagradzania Skarżącej. Z zaświadczenia o dochodach wynika bowiem, że jest ona zatrudniona w Studiu Urody [...], którego właścicielem jest matka Skarżącej, z wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 763,24 zł netto. Nie sposób również nie zauważyć, iż oświadczenie Skarżącej o zawieszeniu w grudniu 2015 r. działalności gospodarczej nie znajduje potwierdzenia w przesłanym przez nią zeznaniu podatkowym za 2016 r. W zeznaniu tym wykazała bowiem przychód z tego źródła w wysokości 8.000 zł i koszty jego uzyskania wynoszące 111.296,79 zł. To wszystko prowadzi do konkluzji, że Skarżąca nie wykazała zasadności przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Na tej podstawie postanowiono zatem jak w sentencji.