III SA/Wa 3196/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W odpowiedzi na wezwanie od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1.401 zł, skarżący – P. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnił, że dużym obciążeniem dla niego jest opłacenie honorarium pełnomocnika z wyboru, który reprezentuje go w sprawie. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i [...] synem. Do swojego majątku zaliczył gospodarstwo rolne o pow. 1, 2 ha o wartości ok. 80 tyś. zł zabudowane drewnianym budynkiem mieszkalnym, stodołą i oborą. Skarżący oświadczył również, że posiada oszczędności w wysokości 4.000 zł. Z kolei jedyny dochód jego rodziny to dochód skarżącego z produkcji rolnej w wysokości 1.000 netto miesięcznie. Miesięczne zobowiązania i stałe wydatki skarżący określił w następujący sposób: telefon 140 zł, energia elektryczna 430 zł, woda 40 zł, internet 50 zł, telewizja 110 zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a.") wezwano skarżącego do: nadesłania zeznań podatkowych skarżącego oraz jego żony za 2014 r. (mimo rozdzielności majątkowej), udokumentowania wszystkich dochodów rodziny, w tym dochodów uzyskiwanych poprzez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności rolniczej w 2015 r., nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz jego żony za ostatnie trzy miesiące przedstawienia zestawienia aktualnych miesięcznych dochodów i wydatków skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (z uwzględnieniem wszystkich kosztów utrzymania domu, w tym opłat za media, kosztów wyżywienia, środków czystości, leczenie, wynagrodzenie pełnomocników i inne). W odpowiedzi skarżący nadesłał umowę dzierżawy, wyciągi z rachunków bankowych oraz szczegółowe zestawienie wydatków za trzy miesiące. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Skarżący, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinien zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając, także na wezwanie, niezbędną dokumentację źródłową oraz składając stosowne, wyczerpujące oświadczenia. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona. W ocenie referendarza sądowego, skarżący wykonał wezwanie w sposób wybiórczy, niepełny. Ponadto, złożone wyjaśnienia w znacznej części, nie wydają się być wiarygodne. Przede wszystkim skarżący konsekwentnie twierdzi, że jedynym dochodem jego trzyosobowej rodziny jest dochód z działalności rolniczej w wysokości 1.000 zł. Z kolei przedstawiając miesięczne wydatki rodziny wylicza je w następujący sposób: w październiku 2015 r. na kwotę 2.619 zł, w listopadzie 2015 r. na kwotę 2.719 zł, w grudniu 3.895 zł. Wydatki te obejmują m.in. opłaty za media, paliwo, wyżywienie, środki czystości, opłaty szkolne, koszty leczenia. W wydatkach tych, jak wskazał sam skarżący, nie uwzględnił jeszcze ubezpieczenia w KRUS w wysokości 780 zł za trzy miesiące. Porównując więc wykazane dochody rodziny (1.000 zł), z jej wydatkami (średnio ok. 3.000 zł), niejasne jest z jakich źródeł dochodów wskazane wydatki są pokrywane. Mimo wezwania skarżący w żaden sposób nie udokumentował wysokości przychodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego. Nie nadesłał również zeznań podatkowych – swojego oraz żony, co być może wyjaśniłoby wskazane wątpliwości. Skarżący utrzymuje również, że żona skarżącego nie uzyskuje dochodów, niemniej jednak – jak wynika z nadesłanych dokumentów – posiada rachunek bankowy i dokonuje na nim operacji. Z kolei na rachunku bankowym skarżącego w dniu 10 listopada 2015 r. pojawia się wpłata w wysokości 3.000 zł tytułem "[...]", z czego wnika, że jednak działalność rolnicza nie jest jedynym źródłem dochodów rodziny skarżącego. Podkreślić należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (zob. postanowienia NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, z dnia 12 lutego 2015 r., II FZ 40/15, z dnia 15 lipca 2015 r., II FZ 571/15). Ponadto, dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jak z kolei oświadczył sam skarżący posiada on oszczędności w wysokości 4.000 zł. Tym samym, posiada środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.