III SA/Wa 3318/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe marzec, kwiecień, maj 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca I.L. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołała się na takie okoliczności jak brak majątku, brak dochodów, utrzymywanie się z pomocy rodziców, rozdzielność majątkowa z mężem. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie składała zeznania podatkowego za 2016 r. W 2015 r. zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej i zamknęła rachunek bankowy. Mieszka w domu należącym do ojca. Wśród wydatków wymieniła prąd, jedzenie, środki czystości – łącznie 1.000 zł. Pomoc rodziców określiła na kwotę 600 zł. Podała, iż zadłużenie podatkowe wynosi ponad 50.000 zł. Wynagrodzenie pełnomocnika zostanie wypłacone po zakończeniu sprawy. Skarżąca przesłała zeznania podatkowe, dokumenty potwierdzające zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do Sądu osobom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Stosownie do art. 252 § 1 P.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku "dokładne dane" obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Jeżeli oświadczenie zawarte w tym wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Jak to już wskazano przedstawione przez stronę informacje powinny być, jak stanowi wprost art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne, a zatem od strony wymagana jest w tym względzie należyta staranność. Informacje te powinny więc być konkretne i na tyle szczegółowe, by w sposób wyczerpujący obrazowały sytuację majątkową i rodzinną strony. W ocenie referendarza sądowego Skarżąca warunku tego nie spełniła. Nie przedstawiła bowiem kompletnych dokumentów, czym uniemożliwiła odtworzenie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Nie udokumentowała mianowicie wysokości bieżących wydatków. Poprzestała jedynie na ich lakonicznym wymienieniu, wskazując, iż są nimi "prąd, jedzenie, środki czystości ok. 1.000 zł". Oświadczyła jednocześnie, że "wszystkie koszty" ponoszą rodzice. Pomoc tę określiła na kwotę 600 zł. Mimo wyraźnego w tym zakresie wezwania okoliczności korzystania z pomocy rodziców jednak nie udokumentowała. Niemożliwa jest więc weryfikacja jej twierdzeń, a w konsekwencji nie ma podstaw by uznać je za uprawdopodobnione. Nie jest też znana pełna sytuacja materialna męża Skarżącej. Wiadomo o nim jedynie tyle, iż prowadzi działalność gospodarczą. Tymczasem nie można zapominać, że wysokość dochodów męża wpływa na ocenę możliwości płatniczych Skarżącej. Skoro twierdzi ona, iż obecnie potrzebuje pomocy w realizacji swoich praw (w tym przypadku w postaci zwolnienia od kosztów sądowych), to konieczna jest ocena, czy pomoc udzielana przez męża nie wystarczy dla zabezpieczenia tej potrzeby. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy męża Skarżąca nie jest w stanie opłacić tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o przyznaniu pomocy z budżetu państwa. Nie zmienia tego istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa. W orzecznictwie wielokrotnie bowiem akcentowano, iż małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Obowiązek ten wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 614 § 3 k.r.o.). Bez względu zatem na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 k.r.o., skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienia NSA z: 17 stycznia 2017 r., II FZ 989/16; 15 lipca 2015 r., II FZ 568/15 i przywołane tam orzeczenie). Nie sposób przy tej okazji nie zwrócić uwagi na rozmiar prowadzonej przez męża Skarżącej działalności gospodarczej. Otóż w latach 2015-2016 osiągnął z tego źródła przychód w wysokości odpowiednio 922.526,29 zł i 1.102.628,55 zł. W tej sytuacji trudno jest uznać, że istotnie Skarżąca nie jest w stanie (z pomocą męża) pokryć wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 750 zł – jedynego wymaganego na tym etapie kosztu sądowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.