III SA/Wa 3327/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, K.Z. (dalej "Skarżący" lub "Wnioskodawca") złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją finansową rodziny. Wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i z córką. Żona Wnioskodawcy pozostaje bez zatrudnienia. Do swojego majątku Skarżący zaliczył dom o pow. 110 m², nieruchomość rolną o pow. 0.85 ha oraz 5/26 w działce o powierzchni 2600 m.kw.. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości ok. 300 zł miesięcznie. Pracuje jako [...]. W załączeniu Wnioskodawca złożył kopię deklaracji PIT-36, decyzje o uznaniu za osobę bezrobotna, odcinek zapłaty za energię elektryczną, decyzję w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego, zaświadczenie o zarobkach, porozumienie mieniące warunku umowy o pracę, wyciąg ze swojego rachunku bankowego. Skarżący wskazał ponadto, że z uwagi na znaczne obniżenie w ostatnim czasie zarobków K. Z. jego miesięczne dochody nie pokrywają wydatków rodziny. Tylko zamieszkanie na wsi i posiadanie działki rolnej sprawia, że dysponuje własnymi produktami spożywczymi, a stałe miesięczne opłaty to podatek gruntowy i energia elektryczna. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego oświadczył nadto, ze jego żona nie pracuje i ma status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku i nie posiada rachunku bankowego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 §3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, tj o prawo pomocy w zakresie całkowitym. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 100 zł. Zdolność do uiszczenia pozostałych kosztów sądowych, tj potencjalnie wymagalnych, należy badać z każdoczesnym uwzględnieniem sytuacji finansowej strony w momencie wystąpienia kosztów. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką. Łączny miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi 200 zł i składa się na niego wynagrodzenie za pracę wnioskodawcy. Żona skarżącego pozostaje bez zatrudnienia, co zostało udokumentowane decyzjami właściwych organów. Stąd skarżący nie jest w stanie ponieść wymaganych w sprawie kosztów sądowych. Co do przyznania stronie pełnomocnika, referendarz sądowy wskazuje, ponad uwagi poczynione powyżej, że strona skarżąca nie wskazała żadnych szczególnych powodów o konieczności przyznania jej pomocy prawnej. Na obecnym etapie sprawy nie jest wymagany udział pełnomocnika. Co więcej, stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, to Sąd (Przewodniczący Wydziału) udzieli wskazówek, co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. sygn. I FZ 154/08). Skarżący może też, o czym zostanie odrębnie poinformowany przez Sąd w wezwaniu na rozprawę, złożyć wniosek o pisemne uzasadnienie wyroku – w razie oddalenia skargi. W razie uwzględnienia skargi przez Sad – uzasadnienie zostanie sporządzone z urzędu, bez konieczności składania wniosku przez stronę. Nadto Sąd orzeka, na podstawie akt sprawy, nie jest związany zarzutami i powołaną podstawą prawną oraz nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 1 i § 2 .p.p.s.a.). Zdaniem referendarza sądowego, skarżąca nie wskazała na tym etapie postępowania na procesową konieczność powołania pełnomocnika. Natomiast konieczność pomocy profesjonalnego pełnomocnika należy miarkować uwagi sposobem działania Sądu Administracyjnego, jak też brakiem przymusu adwokackiego i brakiem konieczności posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (postanowienie z 24 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 240/08). Z tych powodów referendarz sądowy, uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.