III SA/Wa 3380/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca C. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na trudności finansowe wynikające ze znikomego prowadzenia działalności operacyjnej w 2015 r. oraz nieotrzymania zwrotu podatku VAT. Wskazała, iż obecnie osiąga sporadyczne dochody w wysokości nieprzekraczającej 1.000 zł. Do stałych wydatków zaliczyła zaś obsługę księgową (184,50 zł) i prowadzenie biura (60,27 zł). Skarżąca ujawniła stan rachunku bankowego ([...] zł) oraz wysokość straty za ostatni rok obrotowy (51.183,28 zł). Przedstawiła sprawozdanie finansowe za 2014 r., rachunek zysków i strat, bilans, zeznania podatkowe, wyciągi bankowe. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że jedyny właściciel spółki nie ma możliwości dokonania dopłat z uwagi na zamknięcie działalności gospodarczej. Przedłożyła dwie faktury dotyczące wynagrodzenia pełnomocnika i wskazała, że jedna z nich została zapłacona z pożyczki zaciągniętej przez spółkę, zaś drugiej dotychczas nie opłacono. Nadto Skarżąca przesłała rozliczenie podatkowe za 2015 r., deklaracje VAT. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tego, że nadal pozostaje ona w obrocie prawnym jako przedsiębiorca i w dalszym ciągu dokonuje sprzedaży towarów i ich zakupów, co obrazują nadesłane deklaracje VAT i rozliczenie podatkowe za 2015 r. Co prawda poziom tej sprzedaży i zakupów spadł znacząco w porównaniu z 2014 r., kiedy to przychody wyniosły ponad 7.361.705 zł, zaś koszty ich uzyskania ponad 7.391.362 zł, niemniej trudno uznać, iż Skarżąca nie jest w stanie – nawet przy "znikomym prowadzeniu przez nią działalności operacyjnej" wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonymi przezeń dwoma sporami sądowymi. Zwłaszcza, że jedynymi kosztami, do których uiszczenia jest ona zobowiązana na tym etapie postępowania są wpisy od skarg w łącznej kwocie 7.119 zł. Nie sposób też nie zauważyć, iż dość niewiarygodnie brzmią wyjaśnienia Skarżącej o niemożności pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólnika do dopłat, z uwagi na zamknięcie przez niego działalności gospodarczej. Referendarzowi sądowemu znany jest bowiem fakt, iż M. K. jest również wspólnikiem i członkiem zarządu w spółkach: R. sp. z o.o., O. sp. z o.o., O. o sp. z o.o., A. sp. z o.o. Ustalono to na podstawie Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego. Tymczasem jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 stycznia 2016 r. (I FZ 574/15) osoba prawna oraz inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, iż nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na ich pokrycie. W niniejszej sprawie Skarżąca tego nie wykazała. To wszystko sprawia, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na współobywateli byłoby niezasadne. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.