III SA/Wa 3397/12

Dnia 23 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2013 r. o sygn. akt III SA/Wa 3397/12 w przedmiocie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. postanawia odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2013 r. o sygn. akt III SA/Wa 3397/12 Skarżący – G.T. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. W skardze zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ("WSA w Warszawie" lub "Sąd") odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2013 r., po rozpoznaniu sprzeciwu Skarżącego, WSA w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2013 r. o sygn. akt I FZ 255/13 Naczelny Sąd Administracyjny ("NSA") oddalił zażalenie na powyższe postanowienie z 8 kwietnia 2013 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 28.571 zł Skarżący zwrócił się w dniu 15 lipca 2013 r. o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 10.000 zł. Postanowieniem z dnia 23 września 2013 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z dnia 30 października 2013 r., po rozpoznaniu sprzeciwu Skarżącego, WSA w Warszawie przyznał Skarżącemu prawo pomocy, poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 10 000 zł. W odpowiedzi na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego - z uwzględnieniem powyższego postanowienia z 30 października 2013 r., Skarżący zwrócił się w dniu 18 grudnia 2013 r. o zmianę tego postanowienia i przyznanie mu prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Do wniosku dołączył kserokopie postanowień Dyrektora Izby Celnej w W. . Na mocy zarządzenia Sądu z dnia 9 stycznia 2014 r. Skarżącego wezwano do nadesłania, w terminie 7 dni, wypełnionego i podpisanego formularza PPF oraz dokumentów, z których wynikać będzie, iż sytuacja Skarżącego uległa pogorszeniu od dnia rozpoznania ostatniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi Skarżący nadesłał wypełniony formularz PPF, nie nadesłał natomiast żądanych dokumentów. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2014 r. WSA w Warszawie odmówił zmiany powyższego postanowienia z dnia 30 października 2013 r. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2014 r. o sygn. akt I FZ 89/14 NSA uchylił w całości powyższe postanowienie WSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. W ocenie NSA, WSA w Warszawie nieprawidłowo wezwał Skarżącego o złożenie prawidłowo wypełnionego formularza PPF i jednocześnie o nadesłanie dokumentów z których wynikać będzie, iż sytuacja Skarżącego uległa pogorszeniu od dnia rozpoznania ostatniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. NSA nakazał ponadto dokonanie oceny dokumentów, dołączonych do wniosku Skarżącego z dnia 18 grudnia 2013 r. Na mocy zarządzenia Sądu z dnia 14 maja 2014 r. Skarżącego wezwano do: 1) nadesłania zeznań podatkowych Skarżącego za 2013 r., 2) nadesłania wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez Skarżącego rachunków bankowych krajowych oraz zagranicznych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 3) oświadczenia w przedmiocie korzystania przez Skarżącego z jakichkolwiek form pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, 4) wskazania wszystkich źródeł utrzymania Skarżącego, 5) udokumentowania, ewentualnie wykazania wysokości kosztów miesięcznego utrzymania (np. czynsz, energia elektryczna, gaz, leki itp.), 6) przedstawienia dokumentów świadczących o posiadanych przez Skarżącego zobowiązanych np. zaległości czynszowe, kredyt bankowe itp., 7) nadesłania zaświadczenia o ewentualnym statusie osoby bezrobotnej, 8) nadesłania innych dokumentów, które Skarżący uzna za istotne. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący wskazał, że: 1) nie pracuje, ani nie prowadzi działalności gospodarczej, nie składał zeznań podatkowych w 2013 r., gdyż nie osiągnął za ten rok żadnych dochodów i w związku z tym nie był do tego zobligowany, 2) nie posiada rachunków bankowych polskich lub zagranicznych, 3) nie korzysta z jakiejkolwiek formy pomocy społecznej, 4) utrzymuje się z okazjonalnych prac dorywczych, 5) nie jest w stanie wskazać dokumentów określających ewentualne miesięczne koszty utrzymania, nie posiada dokumentów, które mogłyby określić jego miesięczne koszty utrzymania, 6) nie posiada zobowiązań cywilnoprawnych, natomiast posiada zaległości o charakterze celnym i podatkowym, 7) nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, 8) nie posiada również innych dokumentów lub dowodów, które wskazywałyby na jego trudną sytuację materialną. Skarżący podkreślił, że nie jest w stanie przedstawić dokumentów, których się od niego żąda, ponieważ takimi dokumentami nie dysponuje. W przypadku, gdyby nimi dysponował, zostałyby one wskazane w zażaleniu wszczynającym postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. postanowienia NSA: z dnia 20 listopada 2012 r. o sygn. akt II OZ 1017/12 oraz z dnia 4 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II OZ 204/13). Zmiana okoliczności w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy powinna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Ocena zaistnienia takiej zmiany jest zazwyczaj możliwa tylko przy czynnym udziale strony skarżącej i wykazaniu przez nią, zarówno za pomocą dokumentów jak i oświadczeń, iż okoliczności na podstawie których orzekał sąd w poprzednim postępowaniu w sprawie prawa pomocy, uległy zmianie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić należy iż, wykonując zalecenia NSA zawarte w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2014 r. o sygn. akt I FZ 89/14, Sąd wezwał Skarżącego do przedstawienia dokumentów i do złożenia określonych wezwaniem oświadczeń, z uwagi na fakt, że dane zawarte w przesłanym formularzu PPF były niewystarczające do oceny jego sytuacji majątkowej i jej ewentualnej zmiany. Wezwanie było jednoznaczne i precyzyjne. W ocenie Sądu Skarżący odpowiedział na to wezwanie w sposób niepełny, niewystarczający do tego, aby podjąć niepozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie i przesądzić, że w niniejszej sprawie nastąpiła zmiana okoliczności sprawy. Skarżący wskazał jedynie, iż nie pracuje, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie składał zeznań podatkowych w 2013 r. bowiem nie osiągnął żadnego dochodu za ten rok, nie posiada rachunków bankowych polskich lub zagranicznych, nie korzysta z jakiejkolwiek formy pomocy społecznej, utrzymuje się z okazjonalnych prac dorywczych, nie posiada zobowiązań cywilnoprawnych, natomiast posiada zaległości o charakterze celnym i podatkowym, nie jest także zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Powyższe okoliczności były już badane przez Sąd przy wydawaniu postanowienia z dnia 30 października 2013 r. Skarżący nie wskazał jednak nawet, jakie są jego obecne miesięczne dochody i wydatki. Uchylił się od przedstawienia jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie. W skierowanym wezwaniu precyzyjnie określono zaś - w pkt 4 i pkt 5, iż Sąd wzywa Skarżącego do "wskazania wszystkich źródeł utrzymania" oraz do "udokumentowania, ewentualnie wykazania wysokości kosztów miesięcznego utrzymania". Skarżący źródeł utrzymania nie wskazał, podając jedynie, iż utrzymuje się z prac dorywczych. Nie wyjaśnił jednak, jak często takie prace podejmuje, jakie otrzymuje za nie wynagrodzenia i jaki uzyskuje z tego tytułu średni miesięczny dochód. Zauważyć należy przy tym, że jeżeli Skarżący nie dysponował odpowiednimi dokumentami obrazującymi dochód uzyskiwany z prac dorywczych, to powinien chociażby złożyć odpowiednie oświadczenie, szczegółowo opisując powyższą okoliczność i uzyskiwane dochody. Analogiczna sytuacja ma miejsce w odniesieniu do wysokości kosztów miesięcznego utrzymania. Skarżący w żaden sposób nie przedstawił Sądowi jakie są jego obecne miesięczne wydatki. Wezwanie w tym zakresie było zaś precyzyjne – Skarżącego wezwano do udokumentowania, ewentualnie do wykazania kosztów utrzymania. Nawet przyjmując, że Skarżący, mieszkając u swojej siostry, nie ponosi żadnych stałych opłat w postaci czynszu czy kosztów energii elektrycznej, co potwierdza jej oświadczenie z dnia 7 sierpnia 2013 r., złożone w toku poprzedniego postepowania w przedmiocie prawa pomocy, nie sposób uznać, iż Skarżący nie ponosi wydatków w ogóle – np. na jedzenie, ubranie, czy leki. Jednakże, pomimo jednoznacznego wezwania w tym zakresie, Skarżący nie przedstawił Sądowi nawet oświadczenia, z którego wynikałaby wysokość jego obecnych miesięcznych wydatków. Stwierdzić należy ponadto, że przedstawione przy piśmie z dnia 18 grudnia 2013 r. kserokopie postanowień Dyrektora Izby Celnej w W. mogłyby być potwierdzeniem zmiany sytuacji majątkowej Skarżącego, ale jedynie, gdyby wynikające z nich okoliczności można zestawić z jego obecną, ogólną sytuacją majątkową, co jednak, z uwagi na niewykonanie w pełni wezwania Sądu z dnia 14 maja 2014 r. nie jest możliwe. Sam fakt bezskuteczność egzekucji, w sytuacji, gdy Sąd nie ma wiedzy nawet co do podstawowych informacji dotyczących stanu majątkowego Skarżącego, nie może być uznany automatycznie za zmianę okoliczności sprawy. Ponadto, jeżeli w ocenie Skarżącego ze stanu prowadzonych wobec niego postepowań egzekucyjnych wynika istotna zmiana jego stanu majątkowego, to okoliczność taką Skarżący powinien przedstawić w sposób pełny i niebudzący wątpliwości. Tym bardziej, że w pkt 8 wezwania z dnia 14 maja 2014 r. taką możliwość Skarżącemu zapewniono, wzywając go również o wszelkie inne dokumenty, które uzna on za istotne. Oceniając zatem, czy w niniejszej sprawie zaszła istotna zmiana okoliczności sprawy, Sąd miał do dyspozycji jedynie oświadczenia Skarżącego, fragmentarycznie przedstawiające jego sytuację majątkową. Oświadczenia te nie są jednak wystarczające, aby przyjąć, że sytuacja majątkowa Skarżącego uległa dalszemu pogorszeniu w stosunku do tej, która była już przedmiotem badania w związku ze wcześniejszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W konkluzji stwierdzić należy, iż Skarżący nie wykazał zmiany okoliczności sprawy, która uzasadniałaby zmianę postanowienia Sądu z dnia 30 października 2013 r. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 165 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.