III SA/Wa 3398/14

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 9.12.2014 r. po rozpoznaniu wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] .08.2014 r Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. B.S. , dalej jako skarżąca lub strona, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w formularzu PPF z 30.09.2014 r. Jako uzasadnienie wniosku wskazała na bardzo trudną sytuację finansową. Poinformowała, że jej dochody w wysokości 6 tys. zł brutto nie wystarczają na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości, jak wskazała, 500 zł. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką (ur. [...] r) i z mężem (bezrobotny). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 20.11.2014 r pełnomocnik skarżącej, w piśmie z 2.12.2014 r, poinformował o tym, że: - dochód z działalności gospodarczej to 32 tys. zł za 2013 r i 90 tys. zł za 2014 r – uzyskany w wyniku sprzedaży środków trwałych; - mąż skarżącej nie osiągał w 2013 r i w 2014 r żadnego dochodu; - na mocy tytułu wykonawczego Naczelnika US nastąpiło zajęcie na kwotę 1338683 zł; - ani skarżąca, ani jej mąż nie pozostają w stosunku pracy; - mąż skarżącej jest udziałowcem i członkiem zarządu w sp z o.o., która nie przynosi dochodu; - jedynym źródłem utrzymania skarżącej są dochody z działalności gospodarczej oraz dochody ze sprzedaży środków trwałych; - z uwagi na zajęcia komornicze, w tym rachunków bankowych, skarżąca ubiega się o rozłożenie należności na rzecz US. Skarżąca nadto wskazała, że przyczyną, dla której ubiega się o przyznanie prawa pomocy jest brak stałych dochodów, zadłużenie i jednocześnie konieczność ponoszenia stałych kosztów utrzymania. Stałe koszty utrzymania skarżąca oznaczyła na kwotę ponad 4 tys. zł (koszt żywności, kredytu, utrzymania dziecka, opłat stałych). Do wniosku strona załączyła zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego, PIT-36L za 2013 r, rozliczenie za okres 2014.01.01 do 2014.12; - wyciągi z rachunków bankowych. Wbrew poglądom strony, w sprawie wymagany jest wpis w kwocie 7710 zł, a nie – jak wskazuje strona – w kwocie 500 zł. Wynika to z uwag do zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Jednocześnie, choć spór dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych, to ma on związek z działalnością gospodarczą prowadzoną przez stronę, w szczególności ze sposobem obliczania przez nią kosztów uzyskania przychodu. Oznacza to, że podstawowym kryterium oceny zdolności strony do ponoszenia kosztów postępowania powinny być wyniki odniesienia tych kosztów wysokości do uzyskiwanego w drodze działalności gospodarczej przychodu (lub posiadanych zasobów związanych z działalnością gospodarczą), a nie, jak sugeruje strona – dochodu. Referendarz sądowy wskazuje, że skarżąca nie przedłożyła, pomimo wezwania referendarza sądowego, pełnej dokumentacji finansowej, w szczególności odpisów wyciągów z rachunków bankowych osób, z którymi skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wskazania wszystkich źródeł utrzymania męża czy odpisów rachunków bankowych tych osób za wskazany okres, jak też deklaracji podatkowych. Według referendarza sądowego zostały przedstawione wybiórcze informacje dotyczące sytuacji finansowej strony, lecz nie zostały przedstawione p e ł n e informacje. Tym samym nie została wykazana rzetelnie sytuacja majątkowa strony, co jest przesłanką (i warunkiem) przyznania jej prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy na podstawie niepełnych/nierzetelnych oświadczeń nosiłoby znamiona nierzetelnego rozstrzygnięcia, także w odniesieniu do dalszych etapów postepowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się – a referendarz sądowy, wyrażając dla tych poglądów szacunek, podziela je w całej rozciągłości - że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – nie publikowane). W orzecznictwie akcentuje się skutki niedopełnienia, choćby w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, co uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). Referendarz sądowy wskazuje, ze w aktach sądowych są wyciągi z rachunku bankowego B. S. (s 46 i n) oraz W. S. B. (s 55 i n) natomiast nie ma wyciągów z rachunku bankowego męża, którego także dotyczyło wezwanie (p.2 wezwania). O istnieniu rachunku bankowego męża, nieujawnionego w niniejsze sprawie przez stronę, referendarz sądowy wnioskuje z przepływu środków pieniężnych między rachunkiem strony a rachunkiem M. S. (m.in. poz 149 złożonego wyciągu oraz inne dokumenty bankowe). Istnienie odrębnego rachunku bankowego męża stanowi przyczynek do rozważań nad rzetelnością pozostałych elementów stanu faktycznego zadeklarowanego przez stronę, prawdziwością oświadczeń o braku dochodu/oszczędności męża (przecież musiało istnieć źródło wpłacanych środków), nie wspominając już o realizacji o obowiązku składania przez męża deklaracji o uzyskanym dochodzie, czy też oceny przez referendarza sądowego wykonania obowiązku przedłożenia deklaracji męża strony. Zdaniem referendarza sądowego, brak wyjaśnienia zmiennych, które mają wpływ na sytuację finansową gospodarstwa domowego strony (i strony) uniemożliwia korzystne dla strony rozstrzygniecie wniosku o prawo pomocy. Wobec powyżej poczynionych rozważań ubocznie tylko referendarz sygnalizuje, że z historii (firmowego) rachunku bankowego wynika, że skarżąca dysponowała kwota wystarczającą na pokrycie wpisu od skargi w chwili sporządzania skargi (a w niektórych momentach znacznie wyższą kwotą), korzystając przy tym z pomocy – i fachowej porady – jak też doświadczenia profesjonalnego pełnomocnika, z którym współpracowała już na etapie postepowania administracyjnego. W tej mierze referendarz sądowy, aczkolwiek wykazując szacunek dla poglądów wyrażanych w orzecznictwie, zgodnie z którym "konieczność regulowania przez stronę posiadanych przez nią innych zobowiązań pieniężnych nie stanowi przesłanki przyznania jej prawa pomocy" (postanowienie z 24 kwietnia 2013 . I FZ 97/13 , I Fz 98/13, CBOSA), miarkuje zastosowanie go w sprawie – a to z uwagi na niewykazanie (rzetelne) sytuacji majątkowej strony. Dlatego odpowiedź (nieudzielona) na pytanie, dlaczego strona zadecydowała o pierwszeństwie zaspokajania kontrahentów, innych należności, obsługi prawnej zamiast należności z tytułu kosztów sądowych nie warunkuje rozstrzygnięcia, w zarysowanym stanie faktycznym, w sprawie. Z tych też powodów wartość sprzedanych usług i wielkość przychodu w 2014 r (ok 385 tys), wynikająca z "rozliczenia za okres od 2014-01-01 do 2014-12-31" nie ma znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Z tych powodów, referendarz sądowy był zobowiązany, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., zadecydować jak w sentencji.