III SA/Wa 3486/15

| | | Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...]w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2012 r. postanawia 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 10.000 zł (słownie: dziesięciu tysięcy złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. A. Sp. z o.o. (dalej – "skarżąca", "spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na złą kondycję finansową spółki. Z uwagi na wszczęte i prowadzone postępowanie egzekucyjne spółka została zmuszona do ograniczenia działalności gospodarczej. Wszystkie rachunki bankowe spółki zostały zajęte. Aktualnie, spółka uzyskuje jedynie dochód w wysokości 500 zł miesięcznie z tytułu poddzierżawy powierzchni biurowej. Ponadto, ograniczenia w działalności spółki spowodowane są zmianami przepisów ustawy o podatku akcyzowym, które zezwalają na nabycia wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych jedynie na rzecz podmiotów posiadających stosowne koncesje. Z uwagi na brak takich zezwoleń przez podmioty, na rzecz których spółka wykonywała usługi, z dniem wprowadzenia tych zmian skarżąca musiała zaniechać ich wykonywania. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, a bilansowa wartość środków trwałych 1.467.428,99 zł. Spółka zadeklarowała stratę z prowadzonej działalności gospodarczej (za ostatni rok bilansowy) w wysokości 591.187,06 zł. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej spółki złożono: deklaracje VAT-7 oraz wyprowadzenia umów rachunków bankowych. Spółka wyjaśniła ponadto, że aktualnie nie podjęła działań zmierzających do zawieszenia bądź likwidacji działalności. W ramach spółki podejmowane są sporadyczne działania generujące przychody. Odnośnie sprawozdania finansowego za 2016 r. wyjaśniła, że podjęto uchwałę o odroczeniu terminu jego zatwierdzenia. Skarżąca wskazała ponadto, że środki na uiszczenie wpisu od skargi na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego pochodziły z pożyczki udziałowca, ale z uwagi na wysokości wpisu od skargi kasacyjnej nie jest możliwe udzielnie takiej pożyczki po raz kolejny. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności, zauważyć należy, że zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W rozpoznawanej sprawie przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie tj. w zakresie całego wpisu od skargi kasacyjnej i opłat sądowych, nie jest zasadne. Podkreślić bowiem należy, że przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest niemożnością zgromadzenia odpowiednich środków m.in. na wpis sądowy, a nie trudnościami – nawet istotnymi – w ich zgromadzeniu. Na obecnym etapie postępowania kosztem, którego poniesienie jest niezbędne do rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę jest wpis w wysokości 50.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, z oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej spółki wynika, że w istocie, w obecnej sytuacji nie jest ona w stanie uiścić tego wpisu w całości. Zauważyć bowiem należy, że aktualnie sytuacja finansowa spółki jest wyjątkowo skomplikowania. Z przedstawionych przez spółkę danych wynika bowiem, że skarżąca uzyskuje jedynie sporadyczne dochody z prowadzonej działalności. Prowadzona jest w stosunku do niej egzekucja. Ma zajęte rachunki bankowe. Powyższe, w ocenie referendarza sądowego, nie oznacza jednak, że spółka w ogóle nie jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Przede wszystkim bowiem skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a bilansowa wartość środków trwałych 1.467.428,99 zł. Jeszcze w marcu 2017 r. skarżąca dokonała dostawy towarów na kwotę netto 240.500 zł (zob. deklaracja VAT-7), Jak sama wskazała w piśmie z 16 sierpnia 2017 r. "w ramach spółki podejmowane są sporadyczne działania generujące przychody". W orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (postanowienia NSA z 28 marca 2014 r., I OZ 232/14, z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14). Ponadto, przedsiębiorca pozostający w obrocie prawnym, nawet jeśli nie prowadzi statutowej działalności obowiązany jest partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Odnosząc się do argumentacji spółki, że na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego wpis został uiszczony z pożyczki udzielone przez udziałowca, a obecnie jest to niemożliwe, z uwagi na wysokość wpisu od skargi kasacyjnej (50.000 zł), referendarz sądowy zauważa, że zwalniając skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 10.000 zł, zmniejsza jego wysokość pięciokrotnie. Tym samym należna do uiszczania kwota będzie znacząco mniejsza, co winno umożliwić ewentualne zaciągnięcie kolejnej pożyczki (wystąpienie o dopłaty) od udziałowca celem uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W tej sytuacji nie ma powodu, aby przerzucać całość należnych w sprawie kosztów sądowych na podatników. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby – zdaniem referendarza sądowego – do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. Oznaczałoby bowiem, iż w razie wystąpienia trudności finansowych wspólnicy spółki w każdym wypadku i bez względu na okoliczności oraz posiadany przez nich majątek mogą odmówić jej dokapitalizowania, a sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien niejako automatycznie przyznać je w żądanym przez stronę zakresie i w istocie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy za zasadne uznał zwolnienie skarżącej z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 10.000 zł. O częściowym zwolnieniu skarżącej od wpisu od skargi kasacyjnej zadecydował również fakt, że skarżąca na etapie postępowania przed Sądem I Instancji poniosła już znaczące koszty – uiściła wpis sądowy w wysokości 30.000 zł (w tym zakresie przyznano jej prawo pomocy w postępowaniu pierwszoinstancyjnym). W ocenie referendarza sądowego, powyższe okoliczności, a także konieczność umożliwienia skarżącej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, uzasadnia przyznanie skarżącej prawa pomocy we wskazanym zakresie. Tego rodzaju orzeczenie zabezpiecza prawo strony do sądu, nie skutkując równocześnie przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.