III SA/Wa 3540/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Artur Kuś, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2017 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę P.K. (Skarżący) pismem z dnia 26 lutego 2015 r. wystąpił do organu egzekucyjnego - Dyrektora Izby Skarbowej w G. z wnioskiem o wstrzymanie czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu świadczenia z ubezpieczenia społecznego wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...]. Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania dokonanej czynności egzekucyjnej. Po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 61a § 1 k.p.a. stosowany w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy art. 18 u.p.e.a. Wyjaśnił, że użyty w tym przepisie zwrot "innych uzasadnionych przyczyn" obejmuje przypadki, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno- prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym). Jego zdaniem, takie postanowienie należało wydać w rozpoznanej sprawie, bo przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. daje uprawnienie do oceny potrzeby wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego wyłącznie organowi sprawującemu nadzór nad organem egzekucyjnym. Wskazany przepis nie daje natomiast uprawnień zobowiązanemu do występowania z żądaniem wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego, toteż Skarżącemu nie przysługiwało prawo do wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie ww. czynności. Dlatego należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego. W skardze na to postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G., zarzucając naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. 2. art. 61a § 1 k.p.a. w związku z 18 i art. 23 § 6 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdyż nie istnieje odrębna sprawa z wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, do rozstrzygnięcia której, w oparciu o przepis art. 18 u.p.e.a, stosuje się przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 k.p.a.) i odmowy jego wszczęcia (art. 61 a k.p.a.), 3. art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 61 a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, podczas gdy wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych powinien być rozpatrzony merytorycznie - uwzględniony bądź oddalony, gdyż nie istnieje odrębna sprawa z wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjne do rozstrzygnięcia której, w oparciu o przepis art. 18 u.p.e.a, stosuje się przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 k.p.a.) i odmowy jego wszczęcia (art. 61 a k.p.a.), 4. art. 79 § 1 - § 4 w związku z art. 35 §1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na stosowaniu środka egzekucyjnego w okresie zawieszenia z urzędu postępowania egzekucyjnego ze względu na brak w obrocie prawnym ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie w. w. tytułów wykonawczych. 5. art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 23 § 6 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumenty podniesione w uzasadnieniu zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. i wskazał, że organ odwoławczy naruszył w niniejszej sprawie przepis art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia DIS, podczas gdy podniesione zarzuty uzasadniały wyeliminowanie powyższego aktu z obrotu prawnego. Ponadto Skarżący szeroko zacytował przywołane wcześniej wyroki sądów administracyjnych. Minister Rozwoju i Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga była oczywiście bezzasadna. Zgodnie z art. 61a k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (§ 1).§ 2. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§ 2). Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji z mocy art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, utożsamia się w orzecznictwie z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (zob. np. wyrok NSA z 7 lutego 2014 r., I OSK 2159/12, CBOSA). Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznanej sprawie. Otóż Skarżący złożył wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnej zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego (k. 34 akt adm.). Tymczasem z przepisu art. 23 § 6 u.p.e.a. jasno wynika, że do wstrzymania czynności egzekucyjnych może dojść wyłącznie z urzędu – a nie na wniosek zobowiązanego. Zgodnie z tym przepisem, organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. O tym, że zobowiązany nie ma w tym względzie żadnych uprawnień procesowych świadczy i to, że w razie wydania (z urzędu) postanowienia o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych lub wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego służy zażalenie wyłącznie wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Oznacza to, że wniosek Skarżącego był niedopuszczalny, organ nie miał więc innej możliwości, jak tylko odmówić wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.). Wbrew zarzutom skargi, wniosek ten nie mógł być rozpatrzony merytorycznie (uwzględniony, oddalony), sprawę z tego wniosku należało natomiast załatwić procesowo – i temu służy przepis art. 61a k.p.a. Pozostałe zarzuty skargi nie mają znaczenia dla sprawy. Przywołane orzecznictwo (wyroki WSA w Olsztynie z dnia 22 maja 2014 r., I SA/Ol 353/14 oraz WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 października 2013 r., akt I SA/Go 354/13) dotyczyły innej sytuacji – odmowy wszczęcia postępowania z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdzie skarżący domagał się analizy podstaw umorzenia tego postępowania – i czego mógł domagać się na każdym etapie postępowania. Jest to sytuacja odmienna od sprawy rozpoznanej, gdzie Skarżącemu uprawnienie do żądania wstrzymania czynności egzekucyjnej nie przysługiwało. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).