III SA/Wa 3589/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od lipca do grudnia 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca T.G. zwróciła się o zwolnienie od wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Wskazała, iż poza zabytkowym domem wymagającym remontu, działką budowlaną i leśną nie posiada innego majątku. Podała, iż utrzymuje się z renty rodzinnej wynoszącej 1.940 zł. Skarżąca przedstawiła wydatki, wśród których wymieniła podatek od nieruchomości (39 zł), telefon (50 zł), gaz (150 zł), opłatę za ścieki (60 zł), energię elektryczną (170 zł), PZU (35 zł), abonament radiowo-telewizyjny (17 zł), lekarstwa (60 zł), olej opałowy, węgiel, drzewo (600 zł), ratę pożyczki (307 zł). Wydatki te wynoszą łącznie 1.488 zł. Skarżąca podkreśliła, że do wydatków tych dochodzą jeszcze rachunki za żywność, środki czystości itp. Wyjaśniła, że w 2014 r. zaciągnęła pożyczkę w banku na częściową wymianę rynien i zakup oleju grzewczego. Skarżąca nie jest w stanie na bieżąco opłacać podstawowych rachunków o czym świadczą wezwania do zapłaty wystosowane przez P. i P.. Skarżąca przedłożyła także dowód zakupu oleju grzewczego i zaświadczenie o wysokości emerytury. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała wypełniony formularz PPF. Wskazała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje niepracująca córka. Przedstawiła raport dotyczący spłaty kredytu. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., I FZ 488/14). Z tego też względu osoby znajdujące się w takiej sytuacji mają prawo ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu poprzez "wykazanie" należy rozumieć swoiste przekonanie Sądu co do zasadności przyznania prawa pomocy, objawiające się w szczególności przedstawieniem np. dokumentów, oświadczeń pozwalających Sądowi na pełny wgląd w sytuację majątkową osoby wnioskującej, która następnie poddana zostaje weryfikacji, celem zbadania, czy występują przesłanki konieczne do przyznania tego prawa. Skoro skorzystanie z prawa pomocy wiąże się - jak to już podkreślono wyżej - z wystąpieniem szczególnych okoliczności, to w ocenie referendarza sądowego dokonanie rzetelnej oceny ich wystąpienia w niniejszej sprawie nie jest możliwe. Wynika to z tego, że Skarżąca nie wykonała w pełni wezwania z 8 stycznia 2015 r. Nie przedłożyła mianowicie zeznań podatkowych czy dokumentów obrazujących wydatki. Skarżąca nie przesłała także wyciągów ze swojego rachunku. Raport z obrotów na koncie potwierdza bowiem jedynie fakt spłaty kredytu. Nie daje on natomiast rzeczywistego obrazu operacji dokonywanych na tym koncie, a więc nie przedstawia rzeczywistej płynności finansowej Skarżącej. Dane takie są niezbędne dla oceny jej możliwości płatniczych poprzez zobrazowanie jakiego rzędu wpływy pieniężne osiąga i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja. Jako niedostatecznie wyjaśniona jawi się także sytuacja materialna pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym córki Skarżącej. Informacje takie są istotne, gdyż jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 listopada 2011 r. (II FZ 553/11) w zakresie, w jakim dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawnione na podstawie art. 255 P.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy. Należy bowiem mieć na względzie, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości partycypowania przez wnioskodawcę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Opisane wyżej braki nie dały podstawy do stwierdzenia ponad wszelką wątpliwość, że Skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania. Niewykluczone, że ich wyjaśnienie na dalszym etapie postępowania (sprzeciw) skutkować będzie korzystnym dla Skarżącej rozstrzygnięciem. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.