III SA/Wa 36/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi C. R. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. postanawia 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 §3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie C. R. Z. (strona skarżąca) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, tj o prawo pomocy w zakresie całkowitym. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w sprawie III SA/Wa 36/12 zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 12225 zł. Zdolność do uiszczenia pozostałych kosztów sądowych, tj potencjalnie wymagalnych, należy badać z każdoczesnym uwzględnieniem sytuacji finansowej strony w momencie wystąpienia kosztów. Z treści uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że po grudniu 2010 r. działalność gospodarcza strony została zawieszona z uwagi na brak jakichkolwiek dochodów. Strona nie składała zeznań podatkowych. Nadto skarżący wskazał, ze jego stan zdrowia ([...]) uniemożliwia mu podjęcie działalności zarobkowej. Na zdolność do poszukiwania pracy mają też wpływ przedłużające się działania organów podatkowych.. Skarżący wskazał, ze rachunki bankowe zostały zajęte, nie posiada zobowiązań kredytowych wobec banków ani wobec osób trzecich. Jest na utrzymaniu żony i syna, którzy okrywają koszty leczenia. Skarżący wskazał, ze nie ponosi wydatków na czynsz, energię elektryczną, ponieważ ponosi syn. Referendarz sądowy wskazuje, że sytuacja majątkowa strony była rozważana przez Sad, w zbliżonym stanie faktycznym, w postanowieniu z 25 maja 2009 r. III SA/Wa 260/09. Sąd uznał, że "wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie ze względu, iż brak jest konieczności ustanawiania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie przewidują bowiem "przymusu adwokackiego". Skarżący ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, którego wyrazem jest sformułowana w art. 6 P.p.s.a. zasada udzielania pomocy stronom (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., II GZ 143/05). Zgodnie z tym przepisem Sąd udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Istotną gwarancją procesową jest również to, iż stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie lub czynność organu administracji, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że Sąd zbada zasadność skargi niezależnie od obecności na rozprawie pełnomocnika, czy też Skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2007 r., II FZ 450/07)." Ponadto, Sad wskazał, że "skarżący wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., co oznacza, iż wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący w sposób wystarczający uprawdopodobnił, iż poniesienie kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe. Jego miesięczne dochody wynoszą 600 zł i stanowią wsparcie finansowe byłej żony. Skarżący jest osobą schorowaną i poszukuje pracy. Z tych też względów Sąd uznał, iż wnioskodawca nie jest w stanie, bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania, ponieść kosztów sądowych. Sytuacja materialna strony uniemożliwia mu poniesienia kosztów sądowych. Należało bowiem mieć na uwadze i to, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą, w zakresie [...], z tego tytułu uzyskiwał przychody w wysokości ok. 200.000 zł rocznie oraz generował bardzo wysokie koszty, które powodowały powstawanie strat. Działalność tę zawiesił dopiero na początku bieżącego roku (na okres jednego roku), po wniesieniu skargi do Sądu. Sąd pragnie zwrócić uwagę, że przy badaniu zaś ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Obowiązek świadczeń alimentacyjnych między małżonkami po rozwodzie stanowi kontynuację obowiązku wzajemnej pomocy powstałego przez zawarcie związku małżeńskiego (uchwała Sądu Najwyższy z dnia 16 grudnia 1987 r. sygn. sprawy III CZP 91/86). Podkreślenia wymaga, że obowiązek wzajemnej pomocy między współmałżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego". Uwagi te referendarz sądowy podziela w niniejszym postępowaniu. Mając na uwadze powyżej oznaczoną ocenę Sądu, referendarz sądowy odstąpił od wyciągania negatywnych konsekwencji wskutek niewypełnienia przez stronę wszystkich punktów wezwania z 13 stycznia 2012 r. O zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zadecydował fakt, ze wpis od skargi był jedynym kosztem sądowym wymagalnym na tym etapie postepowania. Z tych powodów referendarz sądowy, uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, §2, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.