III SA/Wa 367/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, , po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Spółka Jawna J. C., D. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2006 r. postanawia: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. B. Spółka Jawna J. C., D. B. z siedzibą w M. (dalej jako: "Spółka" lub "Skarżąca") wnioskiem zawartym w formularzu PPPr z 20 lutego 2012 r., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 16 marca 212 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 27 marca 2012 r. Spółka złożyła sprzeciw na to postanowienie. Spółka wyjaśniła, że nie posiada środków finansowych wystarczających na pokrycie wpisu sądowego w sprawie, który wynosi 17.367 zł. Majątek Spółki został zajęty przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. do kwoty [...]zł, przez co Spółka nie ma możliwości uiszczenia wpisu od skargi. Spółka podkreśliła, że jej konta bankowe zostały zablokowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Wartość środków trwałych Spółka określiła na kwotę [...] zł, wysokość zysków/strat za 2010 r. na kwotę 780275,02 zł, stan konta na minus 86362,63 zł. Spółka przedstawiła również bilans za 2010 i 2011 r., wyciągi z rachunku bankowego Spółki, wyciągi z rachunków bankowych wspólników, zestawienie należności i zobowiązań. Spółka poinformowała, że sporadycznie dokonuje sprzedaży z odroczonym terminem płatności. Spółka finansuje koszty działalności z przychodów z działalności operacyjnej. Spółka jest w posiadaniu nieruchomości w B. (1073,2 m2 na działce o powierzchni 0,7349 ha), obciążonej dwiema hipotekami kaucyjnymi oraz hipoteką zwykłą umowną na rzecz [...]. Wspólnicy mają zarejestrowaną indywidualną działalność gospodarczą, lecz jej nie prowadzą. Ponoszą oni wspólnie koszty składki na ubezpieczenie zdrowotne, społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (w 2011 r. wydatki te u D. B. wynosiły 1133 zł, a u J. C. 1084,15 zł). D. B. uzyskuje też dochody z najmu w wysokości 892 zł za 2011 r. Wspólnicy wskazali także, ze J. C. i D. B. ponoszą miesięczne koszty utrzymania rodzin (żona i dwójka dzieci) średnio na poziomie 9000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 – dalej jako: "p.p.s.a."). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zgodnie zaś z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje, w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż na Spółce ciąży obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie w kwocie 17.367 zł. Rozpoznając niniejszą sprawę należy odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Spółki oraz jej zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Wskazać również wypada, iż jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 29 marca 2012 r. (II FZ 238/12) dla oceny istnienia przesłanki określonej w art. 246 § 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki jawnej, ale także sytuacja jej wspólników. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 7 kwietnia 2009 r. (I FZ 70/09) Sąd ten stwierdził, że nieuzasadnione byłoby przyjęcie, iż przy przyznaniu prawa pomocy spółce jawnej, sytuacja majątkowa wspólników nie ma znaczenia w przypadku wskazywania na brak po stronie tej spółki dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, jeżeli nie ulega wątpliwości, że wspólnicy odpowiedzialni są za zobowiązania tej spółki. Stawiałoby to wspólników spółki jawnej w postępowaniu w zakresie przyznania prawa pomocy w korzystniejszej sytuacji, niż w innych postępowaniach. W rezultacie do pozytywnego rozpoznania wniosku spółki jawnej, nie jest wystarczającą podstawą brak możliwości poniesienia przezeń kosztów postępowania. Konieczne jest bowiem jeszcze uprzednie zbadanie, czy na uiszczenie tych kosztów pozwala stan finansowy i majątkowy wspólników tej spółki. Zwłaszcza, że jak wynika z oświadczenia Pana D. B. z 29 lutego 2012 r. wspólnicy Spółki ponoszą miesięczne koszty utrzymania rodzin (żona i dwójka dzieci u każdego ze wspólników) na bardzo wysokim poziomie 9.000 zł miesięcznie każdy. Ponadto informacje, których Skarżąca udzieliła przy przedmiotowym wniosku o prawo pomocy a także w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 838/12 nie wskazują na spełnienie przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Jak wynika z nadesłanych materiałów skala prowadzonej przez Skarżącą działalności gospodarczej jest znaczna. Przykładowo w 2011 r. przychody ze sprzedaży towarów wyniosły 26.363.014,46 zł (zysk za ten rok wyniósł 927.893,36 zł). Skalę tej działalności obrazuje także zestawienie wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2012 r. (rachunek zysków i strat) oraz deklaracje VAT-7. Trudno zatem przyjąć, że Skarżąca – przy tak wysokich przychodach - nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym przezeń sporem sądowym. Mając na uwadze powyższe, oraz fakt, iż ponoszenie wydatków związanych z postępowaniem sądowym, mieści się w zakresie szeroko rozumianej działalności gospodarczej zasadnym jest twierdzenie, iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna zabezpieczyć środki na koszty związane z ewentualnymi procesami sądowymi. Koszty sądowe należy traktować na równi z innymi wydatkami ponoszonymi w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, dlatego Sąd uznał, iż Spółka miała możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Reasumując sytuacja, w której znalazła się Spółka nie wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Spółka nie wykazała, iż poniesienie pełnych kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.