III SA/Wa 3974/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług kwoty różnicy podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiące od września 2011 r. do października 2012 r. oraz do zwrotu na rachunek bankowy za listopad 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca B. sp. z o.o. w W. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Wyjaśniła, że została powołana do realizacji projektu budowlanego na zakupionej w tym celu działce. Z uwagi na błąd urzędniczy nie uzyskano jednak niezbędnego do tego finansowania. Dodatkowo przyjęty w 2012 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ograniczył obszar zabudowy działki. Skarżąca wskazała, że istniejący projekt nie może być zrealizowany, a przygotowanie nowego jest ograniczone i niekorzystne finansowo. To wszystko rzutuje na wartość nieruchomości, którą Skarżąca od 3 lat próbuje bezskutecznie sprzedać. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych określiła na [...] zł, zaś stan rachunku bankowego na kwotę 47,49 zł. Za ostatni rok obrotowy Skarżąca poniosła stratę w wysokości 1.200.000 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada udziałów w innych podmiotach. Przedstawiła ponownie okoliczności, w jakich doszło do zaprzestania realizacji projektu inwestycyjnego. Przesłała zeznania podatkowe, zestawienie przychodów i kosztów ich uzyskania w 2015 r., wyciągi bankowe, bilans, rachunek zysków i strat, deklaracje VAT-7, zestawienie należności i zobowiązań. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób (w tym osób prawnych), które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Podkreślić należy, iż jedynym wymaganym na tym etapie postępowania kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 424 zł. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., referendarz sądowy stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z przedłożonych materiałów wynika, że Skarżąca nie osiąga obecnie przychodów, a jej aktywność ogranicza się do bezskutecznych prób sprzedaży działki zakupionej w celu realizacji projektu architektonicznego. Istotnie w zeznaniach podatkowych za lata 2013-2014 wykazała przychód na poziomie odpowiednio 87,88 zł i 11,31 zł, zaś w deklaracjach VAT-7 za okres październik 2014 r. – marzec 2015 r. sprzedaż na poziomie "0". Okoliczność ta nie może mieć jednak decydującego znaczenia przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ważniejsze jest bowiem to, że Skarżąca mimo deklarowanego braku przychodów w dalszym ciągu dokonuje zakupów. Kwota tych zakupów nie jest wprawdzie znaczna, bo wyniosła w miesiącach październik-grudzień 2014 r. 818 zł, 720 zł i 2.651 zł, niemniej przekroczyła koszt należnego w sprawie wpisu od skargi. Co więcej w grudniu 2014 r., tj. w czasie, gdy Skarżąca zainicjowała już postępowanie sądowe saldo na należącym do niej rachunku bankowym było dodatnie i wynosiło ponad 15.000 zł (stan na dzień 17 grudnia 2014 r.). Powyższe nie pozwala uznać, iż Skarżąca znajduje się w sytuacji umożliwiającej stwierdzenie wystąpienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 lutego 2015 r. (I FZ 40/15) osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. też przywołane tam postanowienie). W tej sytuacji wniosek Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych należało załatwić odmownie. Odnosząc się z kolei do wniosku o ustanowienie pełnomocnika należy zwrócić uwagę, że jego ustanowienie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi bowiem na regulacje zawarte w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. nie mają uzasadnienia obawy, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika strona nie będzie w stanie prawidłowo bronić swego interesu w toczącym się postępowaniu. Wojewódzki sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest bowiem do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszelkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. A zatem, na tym etapie postępowania strona działając bez pełnomocnika nie zostanie pozbawiona możliwości obrony jej praw. Ponadto stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (por. postanowienie NSA z 18 lipca 2013 r., II FZ 570/13). Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.