III SA/Wa 3977/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług wysokości zobowiązania podatkowego za luty 2013 r. oraz kwoty różnicy podatku do zwrotu na rachunek bankowy za IV kwartał 2012 r. oraz styczeń 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca E. sp. z o.o. w W. złożyła urzędowy formularz PPPr, w którym zaznaczyła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że z uwagi na brak możliwości wyegzekwowania należności od dłużnika oraz toczący się spór z organami skarbowymi nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej. Opisała genezę swoich problemów finansowych i podkreśliła, że złożony przez nią wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony. Obecnie Skarżąca skupiła się na odzyskiwaniu należności poprzez kierowanie spraw do sądu. Przedstawiła dane dotyczące sprawozdań finansowych za lata 2012-2014. Podała też stan środków na należących do niej rachunkach bankowych. Wskazała mianowicie, że stan ten wynosi -45,33 zł ([...] ), 0 zł ([...] ). Dodatkowo jest zajęcie komornicze na kwotę 415.483,06 zł. Powodem tej blokady są zaległości w podatku od towarów i usług oraz inne zajęcia egzekucyjne. Skarżąca przesłała postanowienie o oddaleniu jej wniosku o ogłoszenie upadłości, wyciągi bankowe, sprawozdania finansowe, wyrok w sprawie IV SA/Wa 2096/12. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przedłożyła zeznanie podatkowe, rachunek zysków i strat, wyciągi bankowe, deklaracje VAT, KRS, wykaz należności i zobowiązań, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób (w tym osób prawnych), które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Z powyższego wynika zatem, że strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, iż zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Udzielenie tego prawa w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 stycznia 2015 r. (I FZ 470/14) w przypadku spółki kapitałowej prowadzącej działalność gospodarczą ocena jej faktycznej sytuacji finansowej wymaga odniesienia się do dokumentacji księgowej (np. bilans, rachunek zysków i strat za ostatni rok prowadzenia działalności). W odniesieniu do aktywów spółki pożądane jest natomiast w szczególności uzyskanie wyciągów z rachunków bankowych. W odniesieniu do przedsiębiorcy istotne jest ponadto czy mógł on (i powinien był) gromadzić wcześniej środki na partycypowanie w kosztach postępowań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przedsiębiorca bowiem w ramach ryzyka prowadzenia tej działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności bądź ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze. Jakkolwiek w niniejszej sprawie Skarżąca oświadczyła, że z uwagi na sytuację finansową zmuszona została do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, to jednak z rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. wynika, że w okresie tym osiągnęła ona przychód ze sprzedaży produktów w wysokości 110.488,85 zł. Skarżąca miała zatem możliwość zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe, w tym wpis od skargi w kwocie 2.353 zł (jedyny wymagany na tym etapie postępowania koszt sądowy). W tej sytuacji bez znaczenia - dla oceny możliwości finansowych Skarżącej - jest fakt wystąpienia za poprzedni rok straty na poziomie 23.491,16 zł. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 260/08) strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych (zob. też postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13). To przede wszystkim przychody obrazują rozmiar prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i jego zdolność finansową. Ubocznie jedynie referendarz sądowy zauważa, że Skarżąca nie przesłała bieżących historii rachunku bankowego posiadanego w [...]. Ograniczyła się jedynie do przedłożenia wyciągu za okres od 1 lutego do 25 lutego 2014 r. Wspomniane wyciągi miały odzwierciedlać transakcje dokonane w ramach tego rachunku w danym przedziale czasowym, bądź też dokumentować brak takich transakcji. Na podstawie wyciągu można bowiem uzyskać informacje na temat zgromadzonych na danym rachunku środków, a tego rodzaju dane są istotne w kontekście przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Powyższe nie pozwala zatem stwierdzić, że Skarżąca wykazała – jak wymaga tego art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. - iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.