III SA/Wa 403/11

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2011 r. po rozpoznaniu wniosku H. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi H. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2010 r. [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata 2. zwolnić skarżąca od kosztów sądowych w sprawie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i może nastąpić wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05), jak też samodzielne układanie stosunków z pełnomocnikiem. Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) H.M. , dalej jako skarżąca, w skardze do Sądu oraz we wniosku PPF z 6 marca 2010 r, nadesłanym w wyniku wezwania referendarza sądowego (doręczonego 4 marca 2011 r.), zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – adwokata. W uzasadnieniu zaznaczyła charakter prawny zmian dokonanych w ewidencji gruntów i budynków. Nadmieniła, ze nie jest w stanie reprezentować swoich interesów bez profesjonalnej pomocy ze strony prawnika-adwokata. Wskazała, że ze swoich dochodów w wysokości ok. 820 zł, nie jest w stanie wygospodarować środków na koszty postępowania sądowego. Skarżąca poinformowała, że prowadzi – wraz z córką (22.11.1987r) – wspólne gospodarstwo domowe. Posiada domek o pow. ok. 50 m. kw. - bez WC, instalacji wodnokanalizacyjnej i grzewczej – nieużytki rolne o pow. 700,- m kw. I mieszkanie o pow. 30 m. kw w W.. Skarżąca utrzymuje się wraz z córką – studentka [...] W. (studia dzienne, romanistyka) z emerytury w kwocie 819,20 zł, pomniejszonej o kwotę potrącenia komorniczego. Córka dysponuje nadto alimentami od ojca w wysokości 280,- zł. Z kwot tych utrzymują się, w tym pokrywają wydatki związane z opłatami za lokal (370,- zł): energię elektryczną, gaz, telefon, CO, Internet, przejazdy komunikacyjne. Do formularza PPF skarżąca dołączyła informację o wysokości opłat od stycznia 2011 r., zaświadczenie z 4 stycznia 2011 r. o pobieraniu emerytury, zeznanie PIT-37 za 2009 r., wyro z 24 czerwca 2004 r. o zmniejszeniu alimentów, zaświadczenie o braku zeznania podatkowego, wezwanie do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury z 4 listopada 2010 r., zaświadczenie o pobieraniu nauki przez córkę na [...]. 3) Referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom skarżącej, zawartym w treści formularza PPF, o braku wolnych środków finansowych. Badając zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania, referendarz sądowy ma na uwadze tak wydatki związane z codzienną egzystencją, jak wydatki ponoszone podczas edukacji córki. W tym też względzie nie przywiązuje do zmiany zadeklarowanego nazwiska córki, w stosunku do tego z wyroku z 24 czerwca 2004 r. [...], skutków dla sytuacji majątkowej skarżącej. Zdaniem referendarza sądowego, to sytuacja majątkowej skarżącej jest decydująca dla sposobu rozpoznania wniosku o pomoc prawną. 4) Referendarz sądowy wskazuje, że wysokość minimum socjalnego na 1 osobę, wynosi w 2010 r. ok. 800,- zł (http://www.ipiss.com.pl). Za minimum socjalne należy rozumieć wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych z uwzględnieniem dóbr służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na takim poziomie, że składniki te wystarczają nie tylko dla podtrzymania życia (ten wskaźnik jest określany jako minimum egzystencji), lecz także dla posiadania i wychowania dzieci oraz dla utrzymania minimum więzi społecznych. 5) Z tego powodu, jeżeli z zestawienia wysokości środków pieniężnych, którymi dysponuje skarżąca, analizy sposobu prowadzenia gospodarki finansowej i wskazanego obowiązku uczestniczenia w kosztach sądowych, wynika, że uiszczenie choćby wpisu od skargi w badanej sprawie, w wysokości 100,- zł spowoduje negatywne następstwa w zadeklarowanej strukturze wydatków, to w rozstrzygnięciu o prawie pomocy, należy w sposób niezwykle staranny, uwzględniać realizację prawa dostępu do Sądu. Uwagę tą referendarz odnosi do wydatków, które skarżąca zobowiązana byłaby ponieść na wynagrodzenie – najniższe choćby – pełnomocnika. Natomiast na potrzebę działania pełnomocnika w sprawie wskazuje, oprócz zdolności skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania, także rodzaj sprawy i możliwość dostępu skarżącej tak do przepisów prawa, jak też orzecznictwa i piśmiennictwa związanego z rodzajem zawisłej przed Sądem sprawy. Zdaniem referendarza sądowego, już zestawienie wysokości posiadanych przez stronę środków pieniężnych z należnościami z tytułu postępowania, tj. kosztem wpisu i najniższego nawet, minimalnego wynagrodzenia wnioskowanego pełnomocnika (por por. 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania ..... – Dz.U. Nr 221, poz 2193 ze zm oraz § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie .... – Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz 1348 ze zm), może być przyczyną konieczności stwierdzenia o możliwym do wystąpienia uszczerbku dla utrzymania koniecznego strony w wypadku uiszczenia kosztów postępowania. Mając na uwadze fakt deklaracji strony o świadomości za podanie nieprawdziwych danych i uznając za jedyne źródło utrzymania córki wskazane kwoty alimentów, to, nawet uwzględniając w zasobach strony dochody córki, pokrycie kosztów postępowania musiałoby spowodować pogorszenie sytuacji życiowej: nie tylko skarżącej, ale i córki, w stosunku do której skarżąca jest zobowiązana do zaspokajania jej potrzeb, na mocy przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. 6) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.