III SA/Wa 471/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Olesińska po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. G. S. (dalej: Skarżąca, Strona) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji złożonym na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 oraz art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; dalej p.p.s.a.). W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że przymusowe wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie negatywnie na kondycję finansową Skarżącej i może spowodować popadnięcie Skarżącej i jej rodziny w niedostatek. Skarżąca wskazała, że możliwość wyegzekwowania decyzji powinna wiązać się z całkowitą pewnością, że obowiązek w niej wyrażony jest zgodny z prawem. Zdaniem Skarżącej rzeczona pewność, może zostać osiągnięta przez prawomocność decyzji ustalających wymiar podatku, a nie tylko ich ostateczność. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy Skarżąca wskazała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zaś z mężem zawarła umowę majątkową małżeńską zgodnie z którą obowiązuje ich ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżąca wskazała, że miesięcznie uzyskuje netto ok 3.600,00 zł z tytułu umowy o pracę (w piśmie z 4 kwietnia 2018 r. zmodyfikowała oświadczenie o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia za pracę wskazując, że w ciągu trzech miesięcy otrzymała łącznie 6.944,60 zł). Skarżąca zadeklarowała, że w ostatnich sześciu miesiącach nie uzyskiwała finansowania ze źródeł zewnętrznych, a jej jedynym źródłem utrzymania jest praca na rzecz spółki z o.o. Posiada trójkę dzieci, w tym na dwójkę ponosi wydatki tytułem alimentów w wysokości 3000 zł, "co jest udokumentowane w wyciągu z rachunku bankowego ze stycznia 2018 r." Skarżąca podała, że ponosi również wydatki z tytułu kosztów opieki medycznej, zajęć językowych syna, opłat za wyjazdy wypoczynkowe syna. Komornik potrąca ½ wynagrodzenia, za mieszkanie opłaca 1000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. zasadą jest, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd natomiast może, na wniosek strony, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Z powołanego wyżej przepisu wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca, jako uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania, powołuje się na argumentację dotyczącą prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie dokonuje jednak oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, jako że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi. Innymi słowy, ustawodawca nie wiąże – choćby w najmniejszym stopniu – wystąpienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi. Sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania nie może badać, choćby wstępnie, czy zaskarżony akt dotknięty jest wadą uzasadniającą jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 77, dostępne CBOSA). Dlatego też Sąd przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi oraz przekonania Skarżącej o wydaniu decyzji z naruszeniem przepisów prawa. Wskazane przesłanki są zwrotami niedookreślonymi, klauzulami generalnymi odsyłającymi do ocen pozaprawnych. Użyte przez ustawodawcę pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionym materiale dowodowym, który powinien zaprezentować wnioskodawca. W tym miejscu, wskazać należy, że w art. 61 § 3 p.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r., II SA/Bk 352/06, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza zatem, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Bez okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanki "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków", o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz bez przedstawienia dokumentów potwierdzających ich istnienie, nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Sąd zauważa, że przedmiotem sporu w sprawie jest należność pieniężna a więc z natury rzeczy świadczenie odwracalne, którego zwrot (wraz z odsetkami) może być skutkiem ewentualnego uwzględnienia skargi. Sąd wskazuje, że wstrzymanie wykonania decyzji nie ma na celu ochrony strony przed finansowymi skutkami przymusowego wykonania decyzji (która zazwyczaj jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej skarżącego), ale ma ją zabezpieczyć przed takimi skutkami egzekucji, których w razie wygrania sprawy nie można by było odwrócić. Sąd podejmując rozstrzygnięcie powinien mieć możliwość odniesienia się do pełnego materiału, pozwalającego zająć mu stanowisko odnośnie do wystąpienia w sprawie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z dokumentami oraz oświadczeniami złożonymi przez Stronę, ponosi ona wydatki w wysokości powyżej 4.000,00 zł miesięcznie tj. alimenty na dwójkę dzieci w wysokości 3.000,00 zł, wydatki z tytułu kosztów opieki medycznej, zajęć językowych syna, opłat za wyjazdy wypoczynkowe syna, koszty mieszkania w wysokości 1.000 zł. Należy wziąć również pod uwagę ewentualne koszty egzystencji Skarżącej tj. jedzenie. Skarżąca wskazała, że jej jedynym źródłem utrzymania jest praca wykonywana na podstawie umowy o pracę. Zgodnie z oświadczeniem Strony złożonym w piśmie z 4 kwietnia 2018 r. z tytułu wynagrodzenia za pracę w ciągu trzech miesięcy otrzymała łącznie 6.944,60 zł (czyli ok. 2.314 zł miesięcznie). Dodatkowo Skarżąca wskazała, że komornik potrąca ½ wynagrodzenia. Sąd powziął wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń Skarżącej o wysokości uzyskiwanych przychodów. Skarżąca nie przedstawiła kompletnych dokumentów, czym uniemożliwiła odtworzenie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim nie jest znana pełna sytuacja materialna męża Skarżącej. Tymczasem nie można zapominać, że wysokość dochodów męża wpływa na ocenę możliwości płatniczych Skarżącej. Nie zmienia tego istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa. W orzecznictwie wielokrotnie bowiem akcentowano, że małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Obowiązek ten wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 614 § 3 k.r.o.). Bez względu zatem na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 k.r.o., skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienia NSA z: 17 stycznia 2017 r., II FZ 989/16; 15 lipca 2015 r., II FZ 568/15 i przywołane tam orzeczenie). Analizując wniosek Skarżącej, Sąd stwierdził, że nie wykazała ona w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, nie tylko że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ale nawet swojej sytuacji finansowej. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 61 § 3 oraz § 5 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.