III SA/Wa 479/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2012r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Skarżący - T.W. we wniosku zawartym w skardze z 14 stycznia 2016r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionym w pismach z 15 marca i 15 kwietnia 2016r., zwrócił się, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – zwana dalej: "P.p.s.a.") o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że posiadany przez niego majątek i osiągane dochody wskazują, że nie ma on realnej możliwości jednorazowej spłaty zobowiązana podatkowego określonego w decyzji organu pierwszej instancji. Tym samym skierowanie egzekucji do majątku Skarżącego – zajęcie rachunków bankowych - oznacza zablokowanie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej oraz jej zakończenie, a tym samym utratę jedynego źródła utrzymania Skarżącego i brak możliwości obsługi finansowej przedsiębiorstwa i wywiązywanie się z bieżących zobowiązań pieniężnych. Skarżący poinformował, że w 2015r. nastąpił drastyczny spadek obrotów firmy istniejącej od 199 r., która dysponuje obecnie niewielkim tylko majątkiem, niezbędnym do prowadzenia działalności gospodarczej. Dochodzona przez organy podatkowe należność ([...] zł) przekracza wartość zbywczą posiadanego przez Skarżącego majątku i osiąganych dochodów. Określone decyzją organu podatkowego zobowiązanie dotyczy świadczenia, które uiścił już raz na rzecz kontrahenta. Kontrole podatkowe prowadzone w firmie Skarżącego i jego kontrahentów są źródłem dezorganizacji działalności gospodarczej. Z tego też powodu nie ma możliwości spłaty zobowiązania podatkowego określonego przez organ podatkowy. Zajęcia rachunków bankowych też wykluczy możliwość prowadzenia działalności gospodarczej (zatory płatnicze i utrata płynności finansowej) i pozbawi go jedynego źródła utrzymania. Wymuszone zakończenie działalności gospodarczej będzie prowadziło do nieodwracalnych skutków, bo nawet w wypadku wygrania sprawy przed Sądem, nie będzie możliwa odbudowa pozycji rynkowej przedsiębiorstwa z kilkunastoletnią już tradycją. Kontynuowanie natomiast egzekucji, gdy Skarżący zaprzestanie prowadzić działalność gospodarczą, spowoduje trwały brak zaspokajania podstawowych potrzeb rodziny i pozbawi Skarżącego jedynego źródła utrzymania. Wstrzymanie więc egzekucji pozwoli w minimalnym zakresie zapewnić egzystencję. Skarżący uznał, że nałożenie na niego sankcji i bez postawienia zarzutów karnych i na podstawie domniemań jest oczywiście sprzeczne z podstawami porządku prawnego. Skarżący podniósł też, że podczas ubiegania się o prawo pomocy (por. pismo z 15 marca 2016r.) powołał się na orzecznictwo dotyczące wstrzymania wykonania. Zaakcentował też, że "wysokość egzekwowanych należności sama w sobie powoduje (...) niewypłacalność eliminując (...) z jakiegokolwiek obrotu gospodarczego oraz dodatkowo z życia społecznego (...)" (por. pismo z 15 kwietnia 2016r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej: "P.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Przepis art. 61 P.p.s.a. wskazuje, że jednym z elementów warunkującym zastosowanie ochrony tymczasowej, jaką jest wstrzymanie wykonania decyzji, jest niebezpieczeństwo wystąpienia w majątku Skarżącego - w związku z wykonaniem dobrowolnym, bądź przymusowym (egzekucją) - znacznej szkody. Sąd zauważa też, że z ww. przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony obciąża on wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej nakłada na Sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 15 grudnia 2005r. sygn. akt I FZ 633/05 oraz postanowienie siedmiu sędziów z 17 lutego 2014r. sygn. akt II FPS 9/13, CBOSA). Skarżący, jako uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania uwypukla skutki zaprzestania prowadzenia przez niego działalności gospodarczej w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i utratę w ten sposób środków utrzymania. Sąd, rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stwierdza jednak, że wywieranie skutków finansowych u zobowiązanego w związku z zapłatą danego podatku jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne (prowadzą do zmniejszenia majątku), instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący, co prawda utrzymuje, że wobec niego przesłanki te spełniono, ale nie sposób nie zauważyć, że posługuje się w tym zakresie samymi ogólnikami: groźbą uniemożliwienia prowadzenia działalności gospodarczej prowadzącą do utraty źródeł utrzymania jego i rodziny. Tak dalece ogólnikowe sformułowania nie pozwalają na ich ocenę pod względem merytorycznym. Sąd bowiem jest związany art. 61 § 3 P.p.s.a. i ocenia jedynie, czy podane przez Skarżącego okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. To w interesie Skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jego interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. Zdaniem Sądu Skarżący ograniczył się do przedstawienia możliwych, acz niepewnych następstw prowadzonego postępowania egzekucyjnego i wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadziłoby do spowodowania niemożliwych do odwrócenia skutków. Do wykazania, że Skarżącemu grozi niepowetowana szkoda w związku z prowadzoną egzekucją nie jest wystarczające jedynie twierdzenie Skarżącego. Twierdzenie to powinno być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza tymi dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Z akt administracyjnych wynika natomiast, że spór w sprawie jest związany z prowadzoną przez Skarżącego działalnością gospodarczą. Skarżący w 2016r. uzyskał z tego tytułu niewielkie przychody, bo od 1 stycznia do 31 marca 2016r. przychód wyniósł ok. [...] zł. W poprzednich jednak latach przychody te były znaczące, bo w 2014r. Skarżący uzyskał przychód z działalności w wysokości [...] zł, a w 2015r. [...] zł (zgodnie z zeznaniami PIT-36L). Również dochód Skarżącego w 2014r., czyli w okresie, kiedy od roku toczyło się już postępowanie w zakresie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2012r., wyniósł [...] zł i nie można go określić mianem "znikomego". Z powyższych informacji wynika, że wbrew stanowisku Skarżącego spadek przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej po pierwsze wystąpił jeszcze przed datą rozpoczęcia egzekwowania spornych zobowiązań, a po drugie osiąganie w 2014r. przychodów powyżej 58 milionów złotych, a w 2015r. powyżej 10 milionów złotych umożliwiało Skarżącemu poczynienie oszczędności, z których możliwe byłoby uiszczenie kwoty należności głównych dotyczących 2012r. – ponad 4 milionów złotych. Dodatkowo zwrot "znaczna szkoda" nie może być utożsamiany z naturalną oczywistą konsekwencją wykonania decyzji kreującej obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniędzy, jaką jest brak tych pieniędzy u Skarżącego, tymczasem tak zdaje się uważać Skarżący. Choć Skarżący utrzymuje, że ubytek tej kwoty w jego aktywach automatycznie doprowadzi do utraty płynności finansowej i braku środków na egzystencję i prowadzenie działalności, nie przedstawił żadnych dokumentów, które potwierdzałyby jego stanowisko w tym względzie. Jeśli jednak kwota wynikająca z decyzji pozostaje możliwa do wyegzekwowania z majątku strony, i tak będzie ona dochodzona w razie ewentualnego oddalenia skargi, a stan tak rozumianej "znacznej szkody" jest więc nieuchronny w przypadku uznania skargi za niezasadną. Stąd takie konsekwencje wykonania decyzji przed rozpoznaniem skargi nie mogą być zrównane ze "znaczną szkodą". Analogiczne stanowisko w tej kwestii wyraził NSA w postanowieniu z 16 stycznia 2015r. sygn. akt I FZ 486/14. Nie sposób zatem w rozpoznawanej sprawie, w świetle art. 61 § 3 P.p.s.a., podzielić stanowiska Skarżącego, że sama wysokość dochodzonej należności pieniężnej stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia, że z pewnością egzekucja pozbawi go (i jego rodzinę) środków do życia. Brzmienie ww. przepisu nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że nie została przewidziana wysokość wartości przedmiotu zaskarżenia, która automatycznie powodowałaby wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, co oznacza, że ustawodawca zdecydował się na odejście od tak sztywnych kryteriów i uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków. Ocena ta, jak już wskazano wyżej, wymaga dysponowania przez Sąd konkretnymi i aktualnymi (oraz udokumentowanymi) danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy, których w sprawie Skarżący nie dostarczył (a które z akt sprawy – wbrew sugestii strony – nie wynikają). Z akt sprawy, w tym z informacji przedstawionych w sprawie przyznania prawa pomocy wynika, że Skarżący, choć powołuje się na trudności finansowe, jest w stanie, jak twierdzi z pomocą rodziny i przyjaciół, pokrywać miesięczne zobowiązania, które określił na ponad 7.000 zł. Z ewidencji zakupów VAT wynika, że Skarżący ponosi wydatki na obsługę księgową, podatkową i prawną, spłaca raty leasingowe. Przykładowo od stycznia do marca 2016r. na rzecz kancelarii prawnej wydatkował ponad 10.000 zł. Skarżący nie ujawnia jednak źródła ww. wydatków, wskazując przy tym, że egzekucja spowoduje, że nie będzie mógł uzyskiwać przychodów z działalności gospodarczej. Temu twierdzeniu należy przeciwstawić stanowisko, że każdy przedsiębiorca, na mocy zarówno ustaw, jak i Konstytucji RP (art. 84) jest obowiązany do terminowego regulowanie zobowiązań podatkowych, zwłaszcza, kiedy, tak jak w sprawie, wysokość uzyskiwanych przychodów w dacie, kiedy podatnik był zobowiązany do realizacji świadczenia (2015r.), umożliwiała mu wykonanie obowiązku, także z uwagi na znaczne przychody uzyskane w 2014r. Skarżący nie powinien więc obciążać osób trzecich skutkami swoich wyborów w zakresie sposobu prowadzenia działalności gospodarczej, w tym wypadku Skarbu Państwa i innych podatników, realizujących (swoje) zobowiązania podatkowe terminowo, tym bardziej, jeżeli osiągał przychody umożliwiające mu regulowanie zobowiązań podatkowych w latach wcześniejszych i w roku, w którym organ określił prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji z art. 61 § 3 P.p.s.a. powinna służyć realizacji celu pomocy podatnikom, którzy w wyniku realizacji zaskarżonych do Sądu aktów organów administracji publicznej są narażeni na skutki opisane w przywołanym przepisie, a nie być instrumentem przerzucania na społeczeństwo skutków obranej strategii prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący, w żadnym z pism złożonych do Sądu rzetelnie nie uwiarygodnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do tak dalece idących skutków, by można było stwierdzić spełnienie wymogów z art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.