III SA/Wa 495/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Sp. z o. o z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca I. Sp. z o.o. zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się m. in. brak środków, na trwające postępowanie kontrolne, brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, poniesienie straty, brak źródeł finansowania, obciążenia kredytowe, brak aktywów trwałych i gotówki. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Skarżąca posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, nie posiada środków trwałych, a za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości [...] zł. Do wniosku Skarżąca załączyła bilans za 2018 r, zestawienie obrotów z [...] , umowy kredytowe, wyciąg z rachunku bankowego. Skarżąca przedstawiła również oświadczenia E.J. , M. G. oraz V. M. odmawiające wniesienia wpisu i wniesienia dopłat z uwagi braku środków i braku prawnego obowiązku pokrywania wpisu lub wnoszenia dopłat. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przedłożyła rachunek zysków i strat oraz bilans za 2015 i 2016 r., deklaracje podatkowe VAT-7 od sierpnia 2017 r. do stycznia 2018 r., zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, tytuł wykonawczy. Nadesłała zeznania podatkowe CIT-8, z których wynika, że w 2016 r. uzyskała przychód w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, a dochód [...] zł Ponadto Skarżąca wskazała, że nie posiada udziałów w innych podmiotach i nie posiada nieruchomości. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia Skarżąca jest zobowiązana na obecnym etapie jest wpis od skargi w kwocie 7.288 zł, ustalonej od wartości przedmiotu sporu wynoszącego 728.701 zł. Jednocześnie sam ten spór dotyczy udziału Skarżącej w procederze "karuzeli podatkowej". Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak toczące się postępowania kontrolne, zajęcie rachunku bankowego, nieprowadzenie aktywnej działalności gospodarczej oraz wynikający z tego brak środków pieniężnych. Tymczasem przy ocenie zaistnienia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy nie można tracić z pola widzenia sytuacji, w jakiej się ona znajdowała we wcześniejszym okresie. Z dokumentów finansowych wynika natomiast, że w 2016r. Skarżąca osiągnęła przychód w wysokości [...] zł (zeznanie podatkowe CIT-8 za 2016 r.), a w 2015 r. przychód w wysokości [...] zł. (rachunek zysków i strat na 31 grudnia 2015 r.). Powyższe wyniki finansowe pozwalają na wniosek, że Skarżąca miała możliwość zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie żądanego wpisu. Także w orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z tą działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (zob. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14). Akcentuje się również, że z całą pewnością wymóg "ostrożności" obowiązuje od daty wszczęcia postępowań podatkowych (zob. postanowienie WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2016 r., III SA/Wa 52/16). W niniejszej sprawie do takiego właśnie wszczęcia postępowania kontrolnego doszło w 2015 r. Z tych wszystkich względów nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja Skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności jak dokonane zajęcia rachunku bankowego, nieprowadzenie aktywnej działalności gospodarczej, czy brak środków pieniężnych. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który przykładowo zrezygnował z aktywności i zawiesił działalność gospodarczą oraz względem którego prowadzona jest egzekucja administracyjna, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Trudno zatem Skarżącą uznać za podmiot rzeczywiście potrzebujący prawa pomocy. Możliwość przyznania tego prawa dotyczy bowiem jedynie tych podmiotów, które wykażą, że nie są w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. Tego zaś Skarżąca nie wykazała. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.