III SA/Wa 500/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2012 r. po rozpoznaniu wniosku J. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. p o s t a n a w i a odmówić skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie J. sp. z o.o, wnioskiem zawartym w skardze do Sądu, a następnie w formularzu PPF z 1 marca 2012 r., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 2 lutego 2012 r., wskazała, że: a/ nie prowadzi obecnie działalności, w tym z zakresu zarządzania nieruchomościami, nie osiąga przychodów i nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania; b/ wysokość kapitału zakładowego oznaczyła na kwotę 2 mln zł, stratę na 317820,25 zł; c/ nie posiada środków na rachunku bankowym; d/ w depozycie sadowym została zablokowana kwota 8631360 zł, działalność spółki została sparaliżowana i do czasu zakończenia sprawy nie ma możliwości kontynuowania działalności; f/ w okresie ostatnich sześciu miesięcy spółka nie wystawiła żadnej faktury VAT. Do pisma przewodniego spółka załączyła bilans i rachunek wyników za 2010 r. i za 2011 r., kopie wyciągów bankowych za okres sierpień 2011 r. – styczeń 2012 r., zestawienie należności i zobowiązań. Nadto strona zadeklarowała, ze spółka nie ma bieżącego finansowania, nie ma tez przychodów z działalności. Referendarz sądowy zauważa, że jedyny koszt wymagany obecnie w sprawie to koszt wpisu od skargi w wysokości – jak wynika z Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 15 lutego 2012 r. – 2000,- zł. Do tej kwoty referendarz sądowy powinien odnieść wysokość środków finansowych, którymi dysponuje strona, ponieważ ocena zdolność płatniczej strony zależy od zestawienia aktualnie posiadanych przez stronę środków z aktualnie wymaganymi należnościami. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, o który strona zwraca się - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, jeśli strona wykaże, ze nie ma jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). Zdaniem referendarza sądowego, pomimo skutecznie doręczonego wezwania strona nie uprawdopodobniła sytuacji finansowej, uniemożliwiającej jej pokrycie kosztów postępowania, co jest warunkiem przyznania jej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Referendarz sądowy zauważa, że strona przy piśmie z 28 lutego 2012 r przekazała wyciągi z niektórych rachunków bankowych za okres "od sierpnia 2011 r. do stycznia 2012 r", czyli okresu, kiedy wg deklaracji strony, nie prowadziła działalności. Tymczasem wezwanie referendarza z 22 lutego 2012 r. dotyczyło okresu ostatnich sześciu miesięcy prowadzenia działalności. Wobec konieczność takiego stwierdzenia referendarz sądowy nie wywodzi skutków prawnych z tego, ze spółka została wezwana o nadesłanie zestawienia faktur VAT za "ostatnie sześć miesięcy p r o w a d z e n i a działalności" i pomimo tego wezwania nie wypełniła. Nie wyjaśnione pozostały także zagadnienia związane ze źródłami finansowania bieżącej działalności spółki, zwłaszcza wobec ponoszenia tych kosztów, czego dowodem jest nadsyłana korespondencja. Tym samym, wobec niewyjaśnienia wskazanych w wezwaniu okoliczności, strona uniemożliwiła ocenę jej sytuacji majątkowej. Referendarz sądowy tylko ubocznie zauważa, ze spółka, w deklaracjach należności nie uwzględniła przyznanych jej wyrokiem sprawie o sygnaturze III SA/Wa 450/10, prawomocnym od 2 marca 2011 r., kwoty 107.217 zł (sto siedem tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, o sygnaturze III SA/Wa 1240/09 kwoty 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W opinii referendarza sądowego, pozostał niezweryfikowany fakt dysponowania przez spółkę środkami, zatem nie upoważnia do przyjęcia poglądu, że spółka nie jest w stanie zabezpieczyć środków niezbędnych na koszty postępowania sądowego, ponieważ opłaty sądowe powinny być traktowane jako część kosztów działalności przedsiębiorcy (podobnie wyrok ETPCz z 19 stycznia 2010 r. w sprawie F. Sp. z o.o. przeciwko Polsce, nr 1783/04, gdzie Trybunał Praw Człowieka rozważał kwestię uiszczania kosztów sądowych w sytuacji ponoszenia przez spółkę strat). Referendarz sądowy nie podziela wprawdzie poglądu wyrażonego w postanowieniu NSA z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 27/11 w którym Sąd stwierdził, iż ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne wprowadził więcej rygorów, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych i uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów. Tym samym referendarz sądowy miarkuje pogląd NSA, zgodnie z którym stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jednakże, zdaniem referendarza sądowego, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 u.p.p.s.a. co do zasady wyklucza zatem przyznanie prawa pomocy (tak: postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2011 r., II FZ 227/11) – zwłaszcza, jeżeli uniemożliwia dokonania oceny sytuacji majątkowej strony. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.