III SA/Wa 529/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), Sędziowie asesor WSA Konrad Aromiński, sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant referent Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz z pozostałym członkiem oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. i 2014 r. oddala skargę R. Z. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydaną przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej; "Minister", "Organ odwoławczy") decyzję z dnia [...].12.2018 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz z pozostałym członkiem oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. i 2014 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON" lub "Organ I instancji") orzekł o odpowiedzialności R. Z. jako byłego prezesa zarządu solidarnie ze spółką za zaległości: G. Spółka z o.o. (dalej: "Spółka") z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres 08-11/2013 i 01-06/2014 solidarnie ze spółką oraz pozostałym członkiem zarządu T. R. za okres 07, 08, 12/2014 i 01-02/2015. Od ww. decyzji Strona wniosła odwołanie. Minister decyzją z dnia [...].12.2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu w czasie, w którym upływał termin płatności zaległości podatkowych, która to okoliczność jest bezsporna. Następnie Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie spełniona została przesłanka bezskuteczności egzekucji z uwagi na umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem majątku Spółki postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...].11.2016 r. Minister wskazał, że Strona nie udowodniła, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Poza tym Skarżący nie wskazał realnego mienia spółki, z którego wierzyciel mógłby się zaspokoić. Organ odwoławczy wskazał, że najdawniejsze zobowiązanie było za okres sierpień 2013 r., którego termin płatności upływał w dniu 20 września 2012 r. Zobowiązanie nie zostało w pełni zapłacone. Zdaniem Ministra w przedmiotowej sprawie wniosek winien zostać najpóźniej złożony do dnia 4 października 2013 r. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia decyzji Ministra z dnia [...].12.2018 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Organu I instancji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze zarzucono: naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 116 § 1 (ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa") polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi wynikająca z tego przepisu przesłanka wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki sprowadzająca się do wykazania, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy, przy czym organ I i II instancji nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń faktycznych, nie dokonał jednocześnie kompleksowej oceny sytuacji finansowej spółki w okresie piastowania przez skarżącego funkcji prezesa zarządu G. sp. z o. o., gdyż zostało to wg organu I i II instancji udowodnione bezsporni; naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zaskarżanej decyzji, a mianowicie art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i brak wyczerpującego i jasnego uzasadnienia wydanej decyzji, a w szczególności poprzez: błędne ustalenie, że kondycja finansowa G. sp. z o. o. w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa obligowała członków zarządu do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, pomimo faktu, że Spółka w tym okresie nadal prowadziła swoją działalność, posiadając przy tym szereg wierzytelności wobec swoich kontrahentów, znacznie przekraczających swoją wysokością wysokość powstałych zadłużeń z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, błędne ustalenie okoliczności, kiedy ewentualnie w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu nastąpił "właściwy czas" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki stanowiący przesłankę egzoneracyjną w zakresie uwolnienia od odpowiedzialności majątkowej za jej zobowiązania i jednoczesne poprzestanie na zupełnie dowolnym przyjęciu, iż moment ten jest zbieżny z chwilą zaprzestania uiszczania wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zaskarżanej decyzji, a mianowicie art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rewidenta na okoliczność oceny kondycji finansowej spółki G. w okresie, w którym funkcję prezesa zarządu sprawował skarżący R. Z. oraz postanowienia Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] września 2015 r. sygn. akt [...]na okoliczność sprzeczności poczynionych przez organ I i II instancji ustaleń ze stanem rzeczywistym, co ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy; naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zaskarżanej decyzji, a mianowicie art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rewidenta na okoliczność oceny kondycji finansowej spółki G. w okresie, w którym funkcję prezesa zarządu sprawował skarżący R. Z., albowiem są to wiadomości specjalne, które mają istotne znaczenie do wyjaśnienia wszelkich okoliczności w niniejszej sprawie; naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zaskarżanej decyzji, a mianowicie art. 127 Ordynacji podatkowej poprzez ograniczenie się przez organ II instancji do kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia bez podjęcia działań merytorycznych, równoważnych działaniu organu I instancji polegających na faktycznym rozpatrzeniu sprawy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia odpowiedzialności Skarżącego jako byłego członka zarządu solidarnie ze spółką G. za zaległości z tytułu wpłat na PFRON za okresy wskazane w skarżonej decyzji. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że Skarżący pełnił funkcję członka zarządu w okresie w którym powstały dochodzone przez organ zobowiązania (zaległości) z tytułu wpłat na PFRON. Ponadto nie jest kwestionowany również fakt, że egzekucja z majątku spółki G. okazała się bezskuteczna. W kontekście zarzutów podniesionych w skardze należy zauważyć, że w przypadku tzw. odpowiedzialności osób trzecich następuje swoisty rozkład ciężaru dowodowego. Organ podatkowy, orzekając o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe, jest zobowiązany wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową oraz bezskuteczność egzekucji wobec spółki. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2020 r. (I GSK 455/17). Powyższe nie zwalnia oczywiście organu od zbadania wystąpienia w sprawie przesłanki do ogłoszenia upadłości, jednakże to członek zarządu a nie organ na wykazać istnienie przesłanki uwalniającej od odpowiedzialności. Jeżeli zatem w ocenie Skarżącego w sprawie zaszła przesłanka wyłączająca odpowiedzialność wskazana w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. to Skarżący powinien dowieść jej istnienia. Zauważyć należy, że wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa, które zakłada brak świadomości ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych w takim rozmiarze, który powoduje konieczność wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, a rozważając kryterium winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W tym miejscu wskazać należy, że Skarżący braku winy upatruje w istocie w dobrej kondycji finansowej spółki pomimo istnienia zaległości z tytułu wpłat na PFRON konstatując iż nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Skarżący powołuje na poparcie swojego stanowiska, wyrok NSA z dnia 4 listopada 2005 r. (I FSK 266/05). W płaszczyźnie okoliczności faktyczny wskazuje m.in., że należności od spółek K. i A. wynosiły 2.300.000 zł. Sąd wskazuje, że art. 11 prawa upadłościowego (dalej: p.u.) stanowi dwie przesłanki uznania dłużnika za niewypłacalnego, co zgodnie z art. 10 tej ustawy, stanowi podstawę ogłoszenia jego niewypłacalności. Pierwszą jest utrata zdolności płatniczej, która ma charakter uniwersalny i odnosi się do wszystkich dłużników. Drugą jest przewaga zobowiązań nad majątkiem (art. 11 ust. 2 p.u.), która ma charakter uzupełniający i odnosi się do osób prawnych i określonych jednostek organizacyjnych. Przesłanki te są niezależne od siebie. Gdy przyczyną niewypłacalności jest zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 p.u.), istotnym elementem ustaleń w sprawie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest stan regulowania takich zobowiązań, a nie analiza stanu majątkowego spółki. (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2019 r. (II FSK 1204/19). Nie ulega wątpliwości, że wskazane w decyzji zobowiązania (zaległości) z tytułu wpłat na PFRON nie zostały uregulowane zatem Skarżący nawet jeżeli oceniał ogólną sytuację finansową spółki G. jako dobrą to na podstawie art. 11 ust. 1 w zw. z art. 10 p.u miał obowiązek zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości, gdyż ww. spółka utraciła zdolność płatniczą. Zaznaczyć należy, że członek zarządu ma prawo do podjęcia ryzyka i niewystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości pomimo zaistnienia ustawowych przesłanek takiego działania, jeśli w jego ocenie możliwe jest jeszcze opanowanie sytuacji finansowej spółki, a co za tym idzie spłata całości ciążących na niej zobowiązań. Jeżeli jednak członek zarządu zdecyduje się podjąć takie ryzyko, powinien czynić to z pełną świadomością wiążącej się z tym odpowiedzialności. Osoba zarządzająca spółką musi liczyć się z ewentualnymi konsekwencjami błędnej oceny sytuacji lub dokonanych wyborów co do działalności zarządzanego podmiotu. Jeśli uregulowanie ciążących na spółce zobowiązań i zaległości okaże się chociażby częściowo niemożliwe, członek zarządu zostanie pociągnięty do subsydiarnej odpowiedzialności i będzie odpowiadał za ich spłatę. Odnosząc się z kolei do kwestii odmowy przeprowadzenia dowodów, to jak już wskazano analiza stanu finansowego spółki G. miała mniejsze znaczenie skoro spółka utraciła zdolność płatniczą. Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest możliwe tylko w sytuacji gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Tym samym, wobec jednoznacznego określenia w przepisach prawa momentu wystąpienia niewypłacalności podatnika, samo ustalenie okoliczności faktycznych sprawy i dokonanie subsumpcji nie wymaga posiadania wiadomości specjalnych (por. wyrok WSA w poznaniu z dnia 17 stycznia 2020 r. (I SA/Po 499/19). W niniejszej sprawie okoliczność braku płatności szeregi zobowiązań (zaległości) z tytułu wpłat na PFRON nie budzi wątpliwości i nie była kwestionowana w toku postępowania przez Skarżącego. W związku z powyższym organ zasadnie odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.