III SA/Wa 531/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, sędzia WSA Ewa Fiedorowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zgody na przekazane środków zgromadzonych na rachunku VAT 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. (dalej: "Strona", "Spółka", "Skarżąca") zwróciła się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: "organ pierwszej instancji") o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT [...] na rachunek bankowy Spółki nr [...], dla którego prowadzony jest rachunek VAT, w kwocie 500.000,00 zł. Decyzją z dnia [...] października 2019 r. organ pierwszej instancji odmówił Stronie wydania zgody na przekazanie środków w kwocie 500.000,00 zł zgromadzonych na rachunku VAT na wskazany rachunek bankowy podatnika. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że odmowa wydania zgody na przekazanie środków była związana z uzasadnioną obawą, iż wystąpi zaległość podatkowa w podatku lub zostanie ustalone dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wyniku prowadzonej przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]wobec Skarżącej kontroli celno-skarbowej. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Strona złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów: - art. 108b ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2174 ze zm.; dalej "ustawa o VAT") w brzmieniu obowiązującym do 31 października 2019 r. poprzez ograniczenie prawa przysługującego Stronie do dysponowania własnymi środkami w taki sposób, w jaki zażądał w złożonym wniosku z dnia 5 sierpnia 2019 r., - art. 108b ust. 5 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym do 31 października 2019 r., poprzez bezpodstawne uznanie, iż w toku kontroli celno-skarbowej prowadzonej wobec Spółki zostaną dokonane ustalenia prowadzące do powstania zobowiązania podatkowego, podczas gdy zgromadzone w aktach sprawy dowody potwierdzają prawidłowość rozliczania podatku przez Spółkę, - art. 210 § 4 w zw. art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2019 poz. 900 ze zm. – dalej: "O.p.") poprzez lakoniczne uzasadnienie skarżonej decyzji i niewskazanie przesłanek, które dawałyby podstawę do odmowy Stronie przekazania na wskazany rachunek środków z rachunku VAT. W oparciu o powyższe zarzuty Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...](dalej: "DIAS") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem DIAS, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, organ pierwszej instancji prawidłowo wskazał wynikającą z art. 108b ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT przesłankę warunkującą odmowę wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT na wskazany rachunek bankowy. DIAS podał, że dla podjęcia decyzji o odmowie zgody na przekazanie środków w kwocie 500.000,00 zł żądanej we wniosku, znaczenie miało zaistnienie uzasadnionej obawy, iż wystąpi zaległość podatkowa w podatku lub zostanie ustalone dodatkowe zobowiązanie podatkowe, co stanowi przesłankę do odmowy wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT. Wskazał, że z decyzji organu pierwszej instancji oraz akt sprawy wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]prowadzi wobec Skarżącej kontrolę celno-skarbową w przedmiocie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za grudzień 2018 r. Pismem z dnia 26 września 2019 r. organ celno-skarbowy poinformował, że w związku z kontrolą celno-skarbową prowadzoną wobec Spółki w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za grudzień 2018 r., ustalono, że w niektórych łańcuchach obrotu występują podmioty noszące znamiona znikających podatników oraz podmiot zagraniczny, dla którego właściwa administracja podatkowa nie potwierdziła przeprowadzenia transakcji nabycia towarów. Z uwagi na utrudniony kontakt z niektórymi uczestnikami obrotu, na obecnym etapie postępowania kontrolnego nie jest możliwe określenie ewentualnej kwoty nieprawidłowości oraz dokładnego terminu zakończenia kontroli. DIAS dodał, że w toku prowadzonego postępowania odwoławczego organ pierwszej instancji pismem z dnia 22 listopada 2019 r. przekazał do DIAS pismo Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w [...]z dnia 18 listopada 2019 r. informujące o blokadzie na okres 72 godzin rachunków bankowych Spółki. W ocenie DIAS, organ pierwszej instancji słusznie uznał powyższe okoliczności za uzasadniające obawę, że w przedmiotowej sprawie wystąpi zaległość podatkowa w podatku lub zostanie ustalone dodatkowe zobowiązanie podatkowe i spełniające przesłankę z art. 108b ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT. DIAS dodał, że organ pierwszej instancji wskazał, iż przychody netto Spółki ze sprzedaży w 2019 r. wyniosły [...] zł, podczas gdy zysk: [...] zł, a ponadto Spółka dokonuje wpłat jedynie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Z tego względu DIAS za bezzasadny uznał zarzut Spółki o niewskazanie przez organ pierwszej instancji uzasadnionych obaw i tym samym, bezpodstawnego uznania o istnieniu ewentualnych nieprawidłowości. Odnośnie do kontroli celno-skarbowej prowadzonej wobec Spółki, DIAS stwierdził, że organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję nie miał obowiązku ustalenia prawdy materialnej, o której mowa w art. 187 § 1 O.p., ani nie jest uprawniony do rozstrzygania w zakresie prowadzonej kontroli, w sytuacji, kiedy postępowanie pozostaje nadal w toku i nadal zgromadzane są dowody mogące wpłynąć na sposób jego zakończenia. DIAS nie podzielił zarzutów odwołania. Na powyższą decyzję Skarżąca wywiodła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie: - art. 108b ust. 1 ustawy o VAT, poprzez ograniczenie prawa przysługującego Stronie do dysponowania własnymi środkami w taki sposób, w jaki zażądał w złożonym wniosku; - art. 108b ust. 5 ustawy o VAT, poprzez bezpodstawne uznanie, iż w toku kontroli celno-skarbowej prowadzonej wobec Skarżącej zostaną dokonane ustalenia prowadzące do powstania zobowiązania podatkowego, podczas gdy zgromadzone w aktach sprawy dowody potwierdzają prawidłowość rozliczania podatku przez Spółkę; - art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p., poprzez lakoniczne uzasadnienie skarżonej decyzji i nie wskazanie przesłanek, które dawałyby podstawę do odmowy Skarżącej przekazania na wskazanych rachunek środków z rachunku VAT. W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji, zobowiązanie organu podatkowego do przekazania środków zgromadzonych na rachunku VAT nr [...] na rachunek bankowy Spółki nr [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, uznając argumenty skargi za nieuzasadnione oraz podtrzymując zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy przez organy przekazania środków zgormadzonych na rachunku VAT na rachunek bankowy Skarżącej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 108b ust. 1 ustawy o VAT "Na wniosek podatnika naczelnik urzędu skarbowego wydaje, w drodze postanowienia, zgodę na przekazanie środków zgromadzonych na wskazanym przez podatnika rachunku VAT na wskazany przez niego rachunek bankowy". Zgodnie z art. 108b ust. 5 ustawy o VAT (w brzmieniu obowiązujący w dacie złożenia wniosku) naczelnik urzędu skarbowego odmawia, w drodze decyzji, wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT w przypadku gdy zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku nie zostanie wykonane, w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań z tytułu podatku lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję zobowiązań z tytułu podatku. W tym miejscu wyjaśnić należy, że wprawdzie organ odwoławczy przywołuje w sentencji decyzji oraz w uzasadnieniu powołuje całą jednostkę redakcyjną art. 108b ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT bez wskazania stosownej litery, to w uzasadnieniu skarżonej decyzji omawia wyłącznie zaistnienie przesłanki wskazane w art. 108b ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o VAT. Mając powyższe na uwadze Sąd również skoncentruje się wyłącznie na ww. przesłance. Dekodując termin "uzasadniona obawa" w ocenie Sądu można odwołać się do bogatego dorobu judykatury wypracowanego na gruncie art. 33 i art. 119zw O.p. Powyższe normy prawne mają również na celu m.in. ochronę interesów finansowych Skarbu Państwa. Sąd podziela zatem pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2021 r. I FSK 1312/20, że już samo podejrzenie uczestnictwa w łańcuchu podmiotów wykorzystujących konstrukcję podatku od towarów i usług do dokonania oszustw podatkowych daje podstawę do przyjęcia, że istnieje uzasadniona obawa niewykonania zabezpieczonych kwot. Oczywiście powyższa teza wyroku odnosi do instytucji zabezpieczenia ewentualnych zobowiązań podatkowych przewidzianego w art. 33 O.p. ale w ocenie Sądu może być również odniesiona do instytucji odmowy wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT. Przechodząc zatem do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy zauważyć, że jak wynika z akt sprawy (karta 28 akt administracyjnych) kontrola celno-skarbowa prowadzona wobec [...] Sp. z o.o. Sp. k w przedmiocie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za grudzień 2018 r. przez Naczelnika [...]Urzędu Celno-Skarbowego w [...]e znajduje się we wstępnej fazie. Jak wskazuje bowiem ww. organ KAS, dopiero "ustalono, że w niektórych łańcuchach obrotu występują podmioty noszące znamiona znikających podatników oraz podmiot zagraniczny, dla którego właściwa administracja podatkowa nie potwierdziła przeprowadzenia transakcji nabycia towarów". "Podmioty noszące znamiona znikających podatników" to nie są podmioty, co do których ww. organ może stwierdzić, iż pełniły rolę znikających podatników. Ponadto nie przedstawiono żadnych dowodów na ww. okoliczność, zatem stwierdzenie organu KAS jest na tym etapie postępowania wyłącznie spekulacją. Powyższe oznacza, że nie można stwierdzić, że istnieje podejrzenie uczestnictwa Skarżącej w łańcuchu podmiotów wykorzystujących konstrukcję podatku od towarów i usług do dokonania oszustw podatkowych. Również na podstawie bardzo ogólnego zwrotu wskazującego na udział podmiotów zagranicznych, dla których właściwa administracja podatkowa nie potwierdziła przeprowadzenia transakcji nabycia towarów, nie da się stwierdzić zaistnienia w sprawie podejrzenia udziału Skarżącej w transakcjach mających na celu popełnienie oszustwa podatkowego. Informacje zawarte w piśmie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]mają więc w ocenie Sądu zbyt ogólny charakter, aby na ich podstawie można było stwierdzić zaistnienie przesłanki wskazanej w art. 108b ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o VAT. Biorąc powyższe pod uwagę sama okoliczność dokonania przez Szefa KAS blokady rachunku bankowego Skarżącej na okres 72 godzin nie może stanowić także podstawy odmowy wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT. Należy bowiem podkreślić, że w zakresie powyższej blokady Skarżącej nie przysługiwała możliwość jej zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze, co oczywiste, nie jest również wystarczające w kontekście wykazania zaistnienie przesłanki wskazanej w art. 108b ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o VAT wskazanie sposobu rozliczenia podatku przez Skarżącą. Z tych powodów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 152 p.p.s.a. Na wniosek Skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis w wysokości 500 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł (art. 200, art. 205 § 2 i 4 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687).