III SA/Wa 552/16

III SA/Wa 552/16 POSTANOWIENIE Dnia 20 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka – Karasińska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I. Sp. j. od postanowienia referendarza sądowego z 18 kwietnia 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Sp. j. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do marca oraz od września do grudnia 2010 r. postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie - III SA/Wa 552/16 UZASADNIENIE I. Sp. j. (dalej – "skarżąca" lub "spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie posiada środków na zapłatę opłaty sądowej. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała, że za ostatni rok obrotowy osiągnęła zysk w kwocie 61.381,18 zł, a na rachunku bankowym posiada zadłużenie w kwocie 556,16 zł. Spółka posiada gotówkę w kwocie 227,20 zł i nieruchomości o wartości 154.034 zł. Należności skarżącej na dzień 31 grudnia 2015 r. wynoszą 2.000 zł, zobowiązania wobec dostawców – 117.808,84 zł, zobowiązania z tytułu kredytu bankowego – 469.133,45 zł oraz zobowiązania z tytułu podatków i ubezpieczeń społecznych 73.592,17 zł. Na wezwanie referendarza sądowego o nadesłanie dokumentów źródłowych skarżąca przedłożyła rachunek zysków i start oraz bilans za 2014 r. i 2015 r., zeznania podatkowe. Ponadto skarżąca przedłożyła deklaracje VAT-7K, z których wynika, że w III kwartale 2015 r. skarżąca dokonała dostaw towarów i świadczenia usług na kwotę 73.000 zł oraz nabyła towary i usługi na kwotę 7.901 zł, a w IV kwartale 2015 r. skarżąca dokonała dostaw towarów i świadczenia usług na kwotę 35.000 zł oraz nabyła towary i usługi w kwocie 4.619 zł. Skarżąca przedłożyła także harmonogram spłat kredytu oraz wyciąg z rachunku bankowego za grudzień 2015 r. Postanowieniem z 18 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał na fakt prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej oraz uzyskiwanie z tego tytułu dochodów, a także posiadanie nieruchomości o wartości 154.034 zł. Ponadto, zdaniem referendarza sądowego, sam fakt posiadania przez skarżącą kredytów i innych zobowiązań nie może stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy wskazał również, że skarżąca nie nadesłała wszystkich żądanych dokumentów tj. wyciągu z rachunków bankowych spółki za ostatnie trzy miesiące oraz informacji o stanie majątkowym wspólników spółki (wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące). Zdaniem referendarza sądowego, okoliczność ta również przemawiała za odmową przyznania spółce prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia, pełnomocnik spółki podniósł, że referendarz sądowy nienależycie ocenił sytuację majątkową skarżącej. W jego ocenie, fakt prowadzenia działalności gospodarczej oraz uzyskiwania przychodów nie uzasadnia twierdzenia, że podatnik powinien mieć środki na opłacenie wpisu sądowego. Podniósł, że niezrozumiałe jest twierdzenie, że fakt spłacania kredytów i innych stałych obciążeń związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa nie może stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Aby móc bowiem prowadzić działalność konieczne jest bieżące regulowanie zobowiązań. Zdaniem pełnomocnika, również fakt, że spółka posiada aktywa o niskiej płynności nie jest trafnym argumentem, bowiem opłatę sądową reguluje się gotówką w konkretnej dacie, Jeżeli spółka ma nieruchomości, to aby uzyskać tego tytułu środki, najpierw trzeba ją sprzedać lub wynająć, co jest czasochłonne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej - "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 P.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie podkreśla się jednakże, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji RP każdy ma obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Dodatkowo wskazać należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w określonym zakresie. W ocenie Sądu, referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zauważyć w pierwszej kolejności należy, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 2.000 zł. Skarżąca natomiast, jak wynika z nadesłanych dokumentów i złożonych oświadczeń, prowadzi dochodową działalność gospodarczą. W 2015 r. przychód z tego tytułu wyniósł 228.277,31 zł, koszty 166.896,13 zł, a dochód 61.381,18 zł (zgodnie z zeznaniem podatkowym PIT-36L za 2015 r.). Z kolei w 2014 r. przychód spółki z działalności wyniósł 1.633.317,36 zł (dochód 752.885,26 zł). Już same te okoliczności są wystarczające do uznania, że uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 2.000 zł nie przekracza możliwości finansowych spółki. Podzielić przy tym należy stanowisko referendarza sądowego, że kredyty zaciągnięte na prowadzenie działalności gospodarczej oraz inne zobowiązania, w tym chociażby na wynagrodzenie ustanowionego w sprawie pełnomocnika nie korzystają z pierwszeństwa zapłaty przed należnościami Skarbu Państwa (por. postanowienia NSA: z 10 lutego 2016 r., II FZ 786/15, z 30 września 2015 r., I FZ 307/15). Wbrew argumentacji zaprezentowanej w sprzeciwie, wskazać należy, że koszty sądowe powinny być traktowane na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne związane z prowadzoną działalnością. Niedopuszczalne jest bowiem przerzucanie na budżet państwa i w konsekwencji na innych podatników skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Koszty sądowe (a ściślej możliwość prowadzenia sporów sądowych, z którymi te koszty się wiążą) stanowią taki sam element ryzyka podejmowanego w ramach działalności gospodarczej, jak i pozostałe zobowiązania przedsiębiorcy, w związku z czym konieczność regulowania np. zobowiązań względem kontrahentów czy innych należności publicznoprawnych co do zasady nie uzasadnia kredytowania przedsiębiorcy przez Skarb Państwa, którego dochody stanowią m.in. opłaty sądowe (art. 212 § 2 P.p.s.a.). Co równie istotne, nie można uznać, że skarżąca wykazała spełnienie przesłanek przyznania jej wnioskowanej pomocy, w sytuacji kiedy nie nadesłała, na wezwanie referendarza sądowego, wszystkich dokumentów, o które była wzywana, w tym wyciągów z rachunków bankowych spółki za ostatnie trzy miesiące, informacji o stanie majątkowym wspólników spółki (wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące). Jeżeli bowiem strona nie dopełnia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, to fakt ten uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., II FZ 126/05). Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że referendarz sądowy trafnie ocenił, że przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie została spełniona. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego.