III SA/Wa 576/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Hanna Kamińska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Dariusz Dudra, sędzia WSA Jakub Pinkowski, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za IV.2002r. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., na podstawie art. 207, art. 67 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U. Nr 240, poz. 2069), po rozpoznaniu wniosku B.K. z dnia [...] sierpnia 2003 r. o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług, odmówił jego uwzględnienia. W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła organowi pierwszej instancji niewyjaśnianie wszystkich okoliczności sprawy oraz niedokładne zapoznanie się z aktami sprawy. Skarżąca podkreśliła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Po rozpatrzeniu zarzutów odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w W. w dniu [...] lutego 2004r. wydał decyzję, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2003 r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień 2002 r. Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy stwierdził, że sporna zaległość powstała na skutek braku możliwości wyegzekwowania należności od kontrahenta, co nie zwalnia jednak strony od odpowiedzialności związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej – w tym – z ryzyka prawidłowego doboru kontrahenta. Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę na fakt, że Urząd Skarbowy w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r. Nr [...], udzielił podatniczce ulgi podatkowej w postaci rozłożenia na [...] raty spłaty zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień 2002r. Terminów płatności wyznaczonych w tej decyzji strona nie dotrzymała, jak również na poczet przedmiotowej zaległości nie dokonała żadnej wpłaty. Spłaciła natomiast swoich kontrahentów dokonując sprzedaży posiadanych środków trwałych (wg oświadczenia zawartego w piśmie z dnia [...] września 2003r.). W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy nie dopatrzył się, aby wystąpiły zdarzenia niezależne od sposobu postępowania strony, bądź spowodowane działaniem czynników, na które strona nie miała wpływu. Przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej w podatku pośrednim, w którym realny ciężar podatku ponosi nabywca towarów i usług, natomiast rola podatnika tego podatku sprowadza się do odprowadzenia pobranego przy sprzedaży towarów i usług podatku VAT, postawiłoby stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do tych podatników, którzy mimo trudności finansowych wywiązują się ze swoich zobowiązań wobec budżetu państwa. W tej sytuacji organ odwoławczy nie stwierdził zaistnienia przesłanek wymienionych w art.. 67 Ordynacji podatkowej, pozwalających na uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B.K. zarzuciła powyższej decyzji "sprzeczność istotnych okoliczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie przez przyjęcie, że występuje brak podstaw do umorzenia podatku w sytuacji, gdy jednocześnie organ drugiej instancji ustala, że strona znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, co stanowi naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej" oraz "odmowę zastosowania art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa". Wniosła o uchylenie decyzji. Skarżąca twierdzi, że podjęła wszelkie kroki w celu odzyskania wierzytelności, ponieważ uzyskała tytuły wykonawcze względem swojego głównego kontrahenta. Podnosi, iż usiłowała doręczyć fakturę korygującą nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r. do faktury nr [...] z dnia [...] kwietnia .2002r. dla Przedsiębiorstwa Budownictwa Ogólnego "I." Sp. z o.o.. Korektę ostatecznie doręczyła członkowi zarządu wspomnianej spółki na jego adres zamieszkania. Strona w uzasadnieniu skargi wywodzi, iż jest matką samotnie wychowująca dziecko i wobec tego musiała zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej. Jej jedynym źródłem dochodu jest zasiłek wychowawczy, nie posiada żadnego majątku. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej i należnych odsetek jest instytucja wyjątkową i ma zastosowanie w przypadkach, kiedy stan majątkowy jest skutkiem czynników, na które strona nie miała wpływu i są niezależne od sposobu jej postępowania. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej skarżąca nie wykazała, że jej problemy finansowe są wynikiem okoliczności, na które skarżąca nie ma wpływu. Problemy, z jakimi boryka się strona, są konsekwencją działań przez nią podjętych: nie jest uzasadnione przenoszenie ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej na budżet państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie jest zbudowana przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego; uznanie to jest kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty: ważny interes podatnika oraz interes publiczny (wyrok NSA z dnia 26 września 2002 r. sygn. III SA 659/01). Organ jest obowiązany do wszechstronnego rozważenia, w świetle całokształtu materiału sprawy, czy nie zostały spełnione określone w powyższych artykułach przesłanki. Podkreślenia jednakże wymaga, że nawet, jeśli organ stwierdzi zaistnienie sytuacji wskazującej na ważny interes podatnika czy interes publiczny - w rozumieniu powyższych unormowań - to organ ten może, ale nie musi, przyznać podatnikowi ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowej (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2001 syg. I SA/Wr 2975/98). Skarżąca powinna natomiast wykazać okoliczności, które uzasadniałyby zwolnienie ją od obowiązku zapłaty zaległego podatku. W sprawie będącej przedmiotem skargi organy podatkowe ustosunkowały się do twierdzeń skarżącej i do ich zasadności oraz zebrały w sprawie materiał dowodowy. Należy zgodzić się z twierdzeniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., że zaległość podatkowa obciążająca skarżącą powstała w wyniku nieuregulowania należności związanej z podatkiem pośrednim, obciążającym nie podatnika, lecz nabywcę towaru lub usługi. Zdaniem Sądu należności względem budżetu państwa, jakimi są należności podatkowe, nie powinny być regulowane w ostatniej kolejności, zaś skarżąca, nie dokonując zapłaty zaległości podatkowych, spłaciła swoje zobowiązania wobec kontrahentów. Zobowiązanie skarżącej względem budżetu jest wynikiem wyborów, których dokonała i nie ma uzasadnienia przenoszenia ryzyka związanego z prowadzeniem przez nią działalności gospodarczej na państwo, czyli – w konsekwencji – na innych podatników. Sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne ( por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r. sygn. I SA/Gd 1507/00). Sąd stwierdza, że postępowanie organów podatkowych w tym względzie było zgodne z prawem, zaś wywiedzione wnioski - zasadne. Umorzenie zaległości podatkowych, o których mowa w art. 67 cyt. ustawy uzasadnione będzie jedynie w takich przypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. (wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2000 r. sygn. I SA/Kr 1977/98, por. też wyrok NSA z 18 lutego 2000 r. sygn. III SA 372/99). Zdaniem Sądu każdy podmiot prowadzący własną działalność gospodarczą powinien zabezpieczyć swoje należności w ten sposób, żeby zminimalizować straty związane z niewypłacalnością kontrahentów. Trudności związane z wyegzekwowaniem należności od kontrahentów należy zaliczyć do ryzyka wchodzącego w skład działalności gospodarczej, które nie powinno obciążać budżetu państwa. Należy zwrócić uwagę na fakt, że skarżącej została przyznana ulga podatkowa w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej i – wobec tego – stworzona możliwość uregulowania zobowiązań wobec budżetu państwa. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.