III SA/Wa 596/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. E. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący A.E. zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz, w którym zaznaczył, że domaga się również zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że zawiesił działalność gospodarczą. Od kilku miesięcy poszukuje stałej pracy. Dochody uzyskiwane z prac dorywczych wynoszą ok. 1.000 zł i jest to jedyne źródło utrzymania. Skarżący wychowuje samotnie dwóch synów. Nie posiada żadnego majątku. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada kopii zeznania podatkowego za 2012 r. Przedstawił natomiast dowód nadania tego zeznania oraz upomnienie w sprawie zapłaty podatku. W 2013 r. dochód Skarżącego z prac dorywczych wyniósł 6.000 zł i w całości został wydatkowany na utrzymanie rodziny. Dochody za ostatnie 3 miesiące wyniosły 3.700 zł i tyle też wyniosły wydatki (opłata za przedszkole 1.200 zł, żywność 1.000 zł, odzież letnia 700 zł, opłata za energię elektryczną 380 zł, leki 120 zł, opłata za "[...]" 300 zł. Skarżący nie posiada rachunku bankowego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z zawartego w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, którą ustawodawca uznał za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające dla oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć, na wezwanie sądu, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty dla potwierdzenia jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis ten nakłada więc na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśniania wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewywiązanie się przez stronę z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżący nie przedstawił pełnej dokumentacji obrazującej jego sytuację majątkową i rodzinną. Niewyjaśniona przede wszystkim pozostaje kwestia domowników. Co prawda Skarżący oświadczył, że "prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, zamieszkuje jedynie z dziećmi", niemniej - jak wynika z akt sprawy – kierowaną do niego korespondencję odbiera B. E. - matka. Okoliczności tej Skarżący nie wyjaśnił. Tymczasem jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 listopada 2011 r. (II FZ 553/11) w zakresie, w jakim dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawnione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy. Należy bowiem mieć na względzie, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości partycypowania przez wnioskodawcę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. W niniejszej sprawie zabrakło także pełnych danych na temat kosztów utrzymania Skarżącego. Po pierwsze wśród wydatków nie wymienił on takich chociażby pozycji jak gaz, czynsz, woda, edukacja dzieci. Po drugie mimo wezwania nie nadesłał dokumentów obrazujących te wydatki. Skarżący nie wyjaśnił także w sposób przekonywający, iż zadeklarowana przez niego kwota 333 zł miesięcznie jest wystarczająca, by (uwzględniając ceny artykułów spożywczych) pokryć wydatki na zakup żywności dla Skarżącego i dodatkowo dwójki małych dzieci. Nadto Skarżący nie przedstawił kopii zeznania podatkowego, tłumacząc się jej brakiem. Tymczasem nic nie stało na przeszkodzie, by wystąpił on do właściwego organu podatkowego z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o wysokości dochodu. Skarżący nie przesłał dokumentów, z których wynikałoby, że rzeczywiście nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej. Nie przedstawił chociażby wydruku z podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Zwolnienie z obowiązku jej prowadzenia jest możliwe jedynie w określonych sytuacjach. Warunki tego zwolnienia reguluje § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 152, poz. 1475 z późn. zm.). Warunkiem tym jest zaistnienie szczególnie uzasadnionych okoliczności, zwłaszcza takich jak: rodzaj i rozmiar wykonywanej działalności, wiek oraz stan zdrowia. Decyzję w tej sprawie podejmuje organ podatkowy. W niniejszej sprawie takowej decyzji Skarżący nie przedstawił. Nie przedłożył także deklaracji VAT. Nie wskazał też jakoby był zwolniony z obowiązku ich składania. Zwolnienie to możliwe jest bowiem wyłącznie w przypadku zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, o czym stanowi art. 99 ust. 7a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.). Zawieszenie to następuje na wniosek przedsiębiorcy o wpis informacji o tym zawieszeniu. W tej sytuacji referendarz sądowy nie jest w stanie zweryfikować twierdzeń Skarżącego, iż "aktualnie prowadzona....działalność gospodarcza jest zawieszona". Wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego potęguje jeszcze fakt, iż - jak wynika z treści skargi - Skarżący poddany był w ubiegłym roku zabiegowi operacyjnemu i związanej z tym rehabilitacji. Zabieg ten przeprowadzono w S., a zatem jak należy przypuszczać wykonano go odpłatnie. Tym samym zasadna jest konkluzja, że informacje przedstawione przez Skarżącego są niewystarczające do wydania korzystnego dlań rozstrzygnięcia. Informacje te nie przedstawiają bowiem całościowego obrazu sytuacji finansowej Skarżącego. Tymczasem – jak wywiedziono wyżej – to właśnie Skarżącego obciążał obowiązek wykazania zaistnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z którego to obowiązku w rzetelny sposób nie wywiązał się. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.