III SA/Wa 621/05

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą O na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie: określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc oraz określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług z marzec i kwiecień 2003 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy 1. W skardze kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2007 r. o odrzuceniu skargi, pełnomocnik Skarżącego wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 2. Zarządzeniem z dnia 5 kwietnia 2007 r. wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania ze względu na niezłożenie wniosku na urzędowym formularzu 3. W wyniku rozpoznania sprzeciwu WSA w Warszawie, postanowieniem z 2 lipca 2007 r., odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu stwierdził, że skarżący nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej w sposób umożliwiający mu przyznanie prawa pomocy, pomimo skierowanych do niego wezwań o należyte wyjaśnienie sytuacji majątkowej 4. Skargę kasacyjną z 9 sierpnia 2007 r. wniesioną od tego postanowienia Sąd zakwalifikował jako zażalenie, które odrzucił – postanowieniem z 11 września 2007 r. - ze względu na uchybienie terminu. 5. Postanowieniem z 11 września 2007 r. Sąd rozpoznał zarazem powtórny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, który wpłynął 27 sierpnia 2007 r. i odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy ze względu na niewyjaśnienie sytuacji majątkowej. 6. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 27 lutego 2008 r. sygn. I FZ 535/07, oddalił zażalenie z 2 października 2007 r. na postanowienie WSA w Warszawie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. 7. Pismem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżący podał, że: nie stać go na uiszczenie opłaty wpisu, jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku, nie ma ani oszczędności, ani dóbr majątkowych. Po zbadaniu sprawy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: 1. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje wnioskowane przez stronę zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r. sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2. Zdaniem referendarza sądowego skarżący miał świadomość tego, że skuteczne ubieganie się o prawo pomocy jest uzależnione od wykazania przez skarżącego – w sposób spójny – swojej sytuacji majątkowej, ponieważ to była przyczyna oddalenia - kilkoma już - prawomocnymi postanowieniami jego wniosku o prawo pomocy (postanowienia z 2 lipca 2007 r., czy z 11 września 2007 r.). Na fakt znajomości wymagań w tym zakresie wskazuje też korzystanie, przez cały czas postępowania, z usług profesjonalnego pełnomocnika, a nadto wielokrotne pouczanie skarżącego o konieczności składania precyzyjnych wyjaśnień. 3. Referendarz sądowy badający sprawę nie doszukał się w lakonicznej treści formularza PPF okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Z tego też powodu zmieniony zakres wniosku – "częściowe zwolnienie od kosztów sądowych" – nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia, tym bardziej, że w obu wypadkach oceny należało dokonać z uwzględnieniem przesłanki zawartej w art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. W sytuacji, kiedy przedstawiony przez stronę stan faktyczny został uznany przez Sąd, w prawomocnym postanowieniu, za niewystarczający do zwolnienia strony od kosztów sądowych, ten stan faktyczny nie może być podstawą częściowego zwolnienia strony od kosztów sądowych, także z tego względu, że ocena sytuacji majątkowej odbywa się na podstawie tożsamej przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. 4. Mając powyższe na uwadze należało, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 170 u.p.p.s.a., orzec, jak w sentencji.