III SA/Wa 633/14

Dnia 3 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za I kwartał 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie Skarżący – J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za I kwartał 2013 r. W powyższej skardze Skarżący zawarł ponadto wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia na jego rzecz doradcy podatkowego. W osnowie wniosku podniósł, że nie dysponuje obecnie żadnym dochodem, gdyż spółka, w której pełnił funkcję prezesa zarządu zaprzestała wykonywania działalności, a sąd oddalił wniosek o ogłoszenie jej upadłości z uwagi na brak majątku. Od czerwca 2013 r. spółka ta nie wypłacała Skarżącemu wynagrodzenia. Posiadane oszczędności Skarżący przeznaczył na wydatki związane z urodzonym w czerwcu 2013 r. dzieckiem. Skarżący jest osobą bezrobotną, na utrzymaniu żony. Jest obciążony alimentami w wysokości 1.600 zł. Jego małoletni syn jest pod opieką [...], zaś miesięczny koszt leków wynosi 400 zł. Żona Skarżącego otrzymuje zasiłek macierzyński w wysokości 5.000 zł, który wydatkowany jest na utrzymanie dwójki dzieci oraz pokrycie bieżących wydatków, w tym na spłatę kredytów w kwocie 2.000 zł. Przez ostatnie sześć miesięcy Skarżący leczył się [...]. Wszelkie próby podjęcia pracy zarobkowej nie przyniosły rezultatu. Majątek Skarżącego stanowi udział w domu mieszkalnym, obciążonym hipoteką na rzecz banku oraz tytułem zabezpieczenia alimentów. Skarżący wskazał ponadto, odwołując się do dokumentów źródłowych znajdujących się w aktach sprawy III SA/Wa 113/14, że nie posiada rachunków bankowych i utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 711,39 zł, który nie pokrywa nawet zobowiązań alimentacyjnych. Ponosi miesięczne wydatki na spłatę kredytu hipotecznego i konsumpcyjny, energię elektryczną, gaz, śmieci, TV, telefony, zajęcie komornicze, język angielski dziecka, utrzymanie młodszego syna i leczenie starszego, wydatki żywnościowe i ogólne. Skarżący otrzymuje przy tym wsparcie rzeczowe od pozostałej rodziny. Skarżący przedstawił zeznania podatkowe, informację PIT-11A, decyzję o uznaniu go za osobę bezrobotną, zestawienie bieżących wydatków, akt notarialny o ustanowieniu hipoteki, wyciągi bankowe, zaświadczenie o stanie zdrowia. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżący nie zgodził się z dokonanym rozstrzygnięciem i podniósł, że obecnie mieszka w jednym budynku z żoną oraz dziećmi, nie prowadzi jednak z nimi gospodarstwa domowego. Pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej. Jedynym źródłem dochodów Skarżącego jest obecnie zasiłek dla bezrobotnych. Skarżący nie posiada prawa wglądu i prawa korzystania ze źródeł dochodów żony. Skarżący wyjaśnił ponadto, że rachunek bankowy o numerze [...] był jego rachunkiem, niestety ze względu na powiększający się debet środków i brak regularnych wpływów Skarżący zmuszony został do jego zamknięcia i nie jest w stanie przedstawić jego historii. Zamknięcie rachunku bankowego stanowiło wyeliminowanie kolejnego źródła kosztów. Przelewy środków z rachunku żony były zaś jedynie jej dobrą wolą i wsparciem dla Skarżącego. Z kolei rachunek o numerze [...] jest martwym rachunkiem żony i przepływ środków polegał wyłącznie na spłacie debetu i prowizji w kwocie 10 zł. Skarżący wyjaśnił także, iż zasilenia rachunku żony następowały z konta "H.M. reprezentowany przez M. M. ". Jest to konto nieletniego syna H.M. na którym zgromadzone są środki przekazane przez rodzinę i gości z tytułu narodzin i chrztu. Jedyną osobą, która może dysponować środkami na tym rachunku jest M.M.. Końcowo Skarżący podkreślił, że dostęp do danych o rachunkach żony uzyskał dla celów sadowych. Obecnie żona odmawia ponownego ingerowania w jej strefę finansową. Skarżący jest przy tym winny dzieciom zaległe alimenty, a narastający konflikt pomiędzy małżonkami powoduje, iż żona nie zamierza łożyć na dalsze utrzymanie Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Jak podkreśla się w orzecznictwie, szczególnie istotne jest przy tym dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por.: postanowienie naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007 r. o sygn. akt II FZ 214/07). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione, tak aby sąd miał przekonanie, co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można także pominąć sytuacji majątkowej osób trzecich pozostających ze stroną postępowania we wspólnym gospodarstwie domowym. Powyższe może bowiem w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r. o sygn. akt I OZ 657/06). Skoro bowiem strona pozostaje we wspólnocie rodzinnej z innymi osobami, to wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują jej status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy strona może faktycznie ponieść koszty postępowania, czy też nie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skoro Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie na jego rzecz doradcy podatkowego, to powinien spełnić przesłankę, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceny w powyższym zakresie należy dokonać uwzględniając także sytuację majątkową żony Skarżącego. Bez znaczenia w sprawie jest przy tym okoliczność wskazana przez Skarżącego, że pozostaje on w ustroju rozdzielności majątkowej z żoną. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się bowiem, że powołanie się wnioskodawcy we wniosku o przyznanie prawa pomocy na rozdzielność majątkową, nie wpływa na ocenę tego wniosku (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r. o sygn. akt I GZ 107/13). Małżonkowie są bowiem zobowiązani do wzajemnej pomocy i z obowiązku tego nie zwalnia ich nawet pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r. o sygn. akt I OZ 410/12). Obowiązek wzajemnej pomocy i alimentacji obejmuje zaś swoim zakresem także konieczność ponoszenia kosztów postępowania sądowego (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2012 r. o sygn. akt II FZ 1020/12). Podkreślenia wymaga, że z przedstawionych przez Skarżącego informacji w sprawie, Sąd nie był w stanie dokonać zestawienia dochodów jego i jego małżonki - z ponoszonymi wydatkami. Szczególnie należy mieć na uwadze, że same tylko koszty związane z kredytem hipotecznym i konsumpcyjnym, energią elektryczną, gazem, wywozem śmieci, TV, telefonami, zajęciem komorniczym, językiem angielskim dziecka pochłaniają kwotę około 3.520 zł. Co więcej, w powyższej kwocie nie zawierają się wydatki na utrzymanie młodszego syna i leczenie starszego, a także wydatki żywnościowe i ogólne, których wysokość Skarżący określił na około 1.400 zł. Przy deklarowanej kwocie wspólnych dochodów – około 4.200 zł netto - należy zauważyć, że deklarowane wydatki miesięczne przekraczają wskazany przez Skarżącego dochód. Ustalenia te nasuwają wątpliwość, co do rzeczywistej sytuacji majątkowej Skarżącego i rzeczywistych źródeł finansowania wykazanych wydatków. W tych okolicznościach brak jest zatem możliwości dokonania rzetelnej i niepozostawiającej wątpliwości oceny sytuacji majątkowej Skarżącego i jego żony, co podkreślić trzeba, jest wynikiem braku uprawdopodobnienia przez Skarżącego swoich twierdzeń i przedstawionych okoliczności. Uznać należy więc, że Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i pomoc nie może być mu udzielona. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił o odmowie przyznania prawa pomocy.