I OZ 410/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2734/11 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...],[...] w przedmiocie ochrony danych osobowych p o s t a n a w i a: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2734/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...]w przedmiocie ochrony danych osobowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że posiada wraz z żoną mieszkanie we W. przy ul. Z. o powierzchni 40 m², w którym jednak od 2004 r., z przyczyn niezależnych od nich, nie mają możliwości zamieszkiwania. Skarżący oświadczył, że prowadzą z żoną odrębne gospodarstwa domowe. On zamieszkuje w S. w mieszkaniu rodziców, za które nie ponosi żadnych opłat. Od 2003 r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnych dochodów ani oszczędności, stan środków na jego rachunku bankowym wynosi ok. 100 zł, a na swoje utrzymanie przeznacza średnio 250 – 300 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że nie korzysta z pomocy MOPS i nie pobiera zasiłków z opieki społecznej. Wskazał też, że posiada telefon komórkowy i w związku z tym uiszcza miesięczny abonament w wysokości 20 zł. Skarżący podał, że zadłużenie jego mieszkania we W. wynosi, według stanu na dzień 28 października 2011 r., kwotę 5244 zł. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] grudnia 2011 r. zobowiązujące, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń, w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2012 r. ponownie wskazał, że prowadzi z żoną odrębne gospodarstwo domowe. Wyjaśnił, że jego żona w miesiącu styczniu osiągnęła dochód w wysokości 2234,20 zł netto. Dodatkowo skarżący oświadczył, że oprócz stanowiącego współwłasność małżeńską mieszkania we W., jego żona posiada 1/6 mieszkania w B. o pow. 57,67 m² (w którym mieszka jej matka) oraz działki o pow. 0,07 ha. Wskazał, że na miesięczne wydatki jego żony składają się: opłata za wynajęcie pokoju w W. - 500 zł, czynsz za mieszkanie we W. - 250,32 zł, opłata za energię elektryczną i gaz w mieszkaniu we W. - 39 zł, koszty biletu komunikacyjnego w W. - 120 zł, koszty biletów na trasie W.–W. - 240 zł oraz opłaty za telefon komórkowy - 50 zł. Jednocześnie skarżący podał, że nie dokonuje spłaty zadłużenia z tytułu czynszu za ich mieszkanie we W., które cały czas się powiększa. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd pierwszej instancji uznał, że fakt niezamieszkiwania skarżącego z żoną nie znosi obowiązku wzajemnej pomocy między nimi, bowiem prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Na miesięczne dochody skarżącego i jego żony składa się kwota 2095,17 zł (dane za luty 2012 r.), stanowiąca wynagrodzenie D. D. z tytułu wykonywanej pracy, tj. na osobę ok. 1047 zł. Jednocześnie ich wydatki stanowią koszty wynajęcia przez D. D. pokoju w W. - 500 zł, opłaty za prąd i gaz - 39 zł, opłaty za przejazd komunikacją miejską w W. - 120 zł, opłaty za przejazdy na linii W.–W. - 240 zł, opłaty za telefony - 70 zł, a zatem do dyspozycji skarżącego i jego małżonki po opłaceniu wyżej wskazanych świadczeń pozostaje kwota 1126 zł. Jednocześnie do wydatków nie zaliczono opłat związanych z czynszem i spłatą zadłużenia czynszu mieszkania we W., gdyż zgodnie z oświadczeniem skarżącego, opłaty te nie są przez nich regulowane. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że kwota, którą dysponuje skarżący wraz z żoną pozwala przyjąć, iż jest on w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Po uregulowaniu rachunków w rodzinie skarżącego pozostaje im kwota ok. 563 zł. A. D. wniósł na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądając, jak wynika z jego treści, uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz uwzględnienia jego wniosku. Skarżący zarzucił naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 2 ust. 1 Protokołu Nr 4 do tej Konwencji, art. 45 ust. 1, art. 47, art. 50 i art. 52 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 246 § 1 P.p.s.a., bowiem Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem ograniczył mu prawo do sądu. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podkreślił, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, a pozostawanie w związku małżeńskim nie zmienia tego faktu. Zarzucił, że uwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu dochodów jego żony jest niedopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy badaniu przesłanek z powyższego artykułu – wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego - należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli i z tego obowiązku nie zwalnia ich nawet pozostawanie w rozdzielności majątkowej, a tym bardziej – jak słusznie uznał Sąd pierwszej instancji - prowadzenie dwóch gospodarstw domowych w związku z pracą żony skarżącego poza ich wspólnym miejscem zamieszkania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04; 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04; 17 stycznia 2008 r., sygn. akt I FZ 599/07; 26 października 2011 r. sygn. akt II FZ 509/11). Niemniej jednak Sąd pierwszej instancji nie dokonał w pełni prawidłowo oceny sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny. W szczególności niczym nieuzasadnione jest niewzięcie pod uwagę faktu, że z tytułu posiadania wspólnego lokalu mieszkalnego we Wrocławiu skarżący i jego żona powinni comiesięcznie płacić czynsz. Okoliczność niespłacania przez skarżącego i jego żonę zadłużenia czynszowego i niepłacenia na bieżąco czynszu, nie oznacza, że wydatki te nie powinny być przez nich poniesione. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji nie ocenił prawidłowo, czy kwota, która zostaje po odliczeniu wydatków, którą dysponują oboje małżonkowie pozwoli im na utrzymanie się oraz poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), postanowił jak w sentencji.