III SA/Wa 680/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marta Waksmundzka – Karasińska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. K. o wyłączenie: sędziego WSA Małgorzatę Długosz-Szyjko, sędziego WSA Beatę Sobochę oraz sędziego WSA Elżbietę Olechniewicz w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia: - oddalić wniosek - Skarżący – C. K., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2016 r. w sprawie III SA/Wa 680/15 oddalił skargę Skarżącego. Skarżący w piśmie procesowym z dnia 9 lutego 2016 r., po ogłoszeniu wyroku w dniu 25 stycznia 2016 r. w sprawie III SA/Wa 680/15, złożył wniosek o wyłączenie sędziów składu orzekającego, którzy go wydali wskazując w obszernym uzasadnieniu, iż "jest to wyrok polityczny". Skarżący zarzucił składowi sędziowskiemu, że robił wszystko aby "wyrok był niekorzystny". Ponadto Sąd "naruszył jego prawa". Końcowo podniósł zarzut braku niezawisłości sędziów wydających wyrok w jego sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, iż Skarżący złożył wniosek o wyłączenie składu orzekającego po zapadłym wyroku w jego sprawie, co miało miejsce w dniu 25 stycznia 2016 r. Sąd wyjaśnia, iż w zakresie dopuszczalności wniosku o wyłączenie sędziego w takim przypadku wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 sierpnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt I OZ 701/13 wskazując, iż wniosek o wyłączenie sędziego złożony po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego prawomocnym orzeczeniem jest niedopuszczalny (por. postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 173/04), to nie można uznać, że już samo wydanie przez sąd I instancji orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie odniesie identyczny skutek, skoro wniosek został bowiem złożony jeszcze przed uprawomocnieniem się wydanego w niniejszej sprawie wyroku. W konsekwencji uznać należy, iż Sąd ma obowiązek rozpoznać taki wniosek merytorycznie. Wniosek Skarżącego o wyłączenie w niniejszej sprawie sędziów: sędziego WSA Małgorzatę Długosz-Szyjko, sędziego WSA Beatę Sobochę oraz sędziego WSA Elżbietę Olechniewicz, nie może zbyć jednak uwzględniony. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez Sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej zwana: "P.p.s.a."), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie, co wynika z treści art. 19 P.p.s.a. Należy więc wskazać, że powyższe oznacza, iż wyłączenie sędziego może być uzasadnione dwiema grupami przyczyn: 1) przesłankami skutkującymi wyłączeniem sędziego z mocy ustawy, 2) przesłankami uzasadniającymi wyłączenie sędziego na wniosek. Sąd zauważa, że przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały wymienione w sposób enumeratywny, stanowią zamknięty katalog i nie można ich interpretować w sposób rozszerzający. Opierają się one na związkach sędziego z przedmiotem lub podmiotami postępowania. Powiązania te są tego rodzaju, że - niezależnie od subiektywnych odczuć osób występujących w sprawie - czynią prawdopodobnym przypuszczenie, iż rozpoznanie sprawy nie będzie odpowiadało wymaganiom bezstronności. Z kolei przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony lub na żądanie tego sędziego, którego dotyczą, nie są wymienione w ustawie w sposób wyczerpujący. Wobec powyższego zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób przeprowadzenia postępowania oraz na treść podejmowanego rozstrzygnięcia przez sędziego. Mogą to być więc okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron charakteryzujące się przede wszystkim istnieniem więzi emocjonalnej, której podstawą jest np. stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej, gospodarczej, społecznej, jak również wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do powstania wątpliwości co do bezstronności sędziego. Podkreślić trzeba następnie, że art. 20 P.p.s.a. wskazuje na wymagania formalne wniosku o wyłączenie sędziego. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu strona zgłasza wniosek na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy. Wniosek ten powinien zawierać obok ogólnych warunków, którym powinno odpowiadać każde pismo strony, powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie przyczyny uzasadniającej wyłączenie sędziego. Nie ulega więc wątpliwości, że wnioskodawca składając ów wniosek powinien wskazać fakty, które mogłyby wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, podkreślić należy, iż z treści oświadczeń złożonych przez sędziego WSA Małgorzatę Długosz-Szyjko, sędziego WSA Beatę Sobochę oraz sędziego WSA Elżbietę Olechniewicz w dniu 4 marca 2016 r., wynika, iż nie zachodzą między nim a Skarżącym, przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 P.p.s.a., a także nie istnieją inne okoliczności, mogące dawać podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń, co do jego bezstronności przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Sąd, odnosząc powyższe do wniosku Skarżącego, stanął na stanowisku, że wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie i nie może odnieść zamierzonego skutku. Skarżący nie podał bowiem jakiejkolwiek faktycznie istniejącej przyczyny – w nawiązaniu do okoliczności tej konkretnej sprawy, uzasadniającej wyłączenie sędziego. W żadnym stopniu nie odniósł się też do przesłanek zawartych w art. 18 i 19 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga w szczególności, iż sędzia nie podlega wyłączeniu z mocy ustawy z tej tylko przyczyny, że Skarżący ogólnie kwestionuje obiektywizm tego sędziego. Niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy czy też ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, gdyż zarzuty te strona może podnosić w środkach odwoławczych od orzeczeń sądu pierwszej instancji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt I OZ 665/08). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie pogląd taki w pełni podziela. W ocenie Sądu przyjęcie takiego stanowiska pozwala na wyeliminowanie niebezpieczeństwa przekształcenia instytucji wyłączenia sędziego w narzędzie służące paraliżowaniu postępowania sądowego. Instytucja ta ma bowiem zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowana, jako możliwość eliminowania sędziów, których strona uznaje za nie odpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Zdaniem Sądu kwestionowanie zasadności rozstrzygnięć wydanych w toku postępowania, czy też kwestionowanie zasadności podejmowanych przez sędziego czynności nie jest przesłanką uzasadniającą żądanie wyłączenia sędziego. Wniosek o wyłączenie sędziego uzasadniają jedynie takie okoliczności, które obiektywnie wywołać mogą wątpliwości co do jego bezstronności, zaś takich przyczyn zdaniem Sądu, brak jest w sprawie rozpoznawanej. Podkreślenia ponownego wymaga, iż wniosek o wyłączenie sędziego uzasadniają jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, takich zaś przyczyn nie ma w niniejszej sprawie. Nie zachodzą również przyczyny opisane w art. 18 P.p.s.a. powodujące wyłączenie Sędziego z mocy ustawy. Mając na względzie wskazane okoliczności faktyczne i prawne sprawy, Sąd na podstawie art. 18 i art. 19 oraz przy zastosowaniu art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.