III SA/Wa 712/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. oraz zabezpieczenie jej na majątku podatnika postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Z. D. (dalej jako "Skarżący") w skardze na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...]w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. oraz zabezpieczenie jej na majątku podatnika, zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2018 r. przesłano Skarżącemu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF celem jego wypełnienia i złożenia w Sądzie w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący złożył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że uzyskiwany dochód nie pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz żoną, [...] córką i [...] synem. Majątek Skarżącego stanowi dom o pow. 110 m2 i wartości 200.000 zł oraz nieruchomość rolna o pow. 16ha. Innego majątku Skarżący nie posiada, w tym oszczędności czy przedmiotów wartościowych. Skarżący wskazał, że dochód gospodarstwa domowego stanowi kwota [...] zł, na którą składa się dochód uzyskiwany przez Skarżącego z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł oraz [...] zł z tytułu wynagrodzenia za pracę żony Skarżącego. Jako zobowiązania i stałe wydatki Skarżący wymienił: kredyt 250.000 zł oraz miesięczne koszty utrzymania 2.500 zł. Z uwagi na fakt, że dane zawarte w formularzu były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwano Skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, poprzez: - udokumentowanie sytuacji syna Skarżącego – P. D.: w przypadku wykonywania pracy zarobkowej – przedstawienie zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokość wynagrodzenia, w przypadku posiadania statusu osoby bezrobotnej – zaświadczenia właściwego Urzędu Pracy o posiadanym statusie osoby bezrobotnej, natomiast w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej bądź pełnienia funkcji w spółkach prawa handlowego do nadesłania stosownego oświadczenia wraz z informacją o wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu, - nadesłanie wyciągów wszystkich rachunków bankowych (również ewentualnych kont zagranicznych, kont i lokat dewizowych) posiadanych przez Skarżącego oraz wszystkie osoby pozostające ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, z ostatnich trzech miesięcy z wyszczególnieniem operacji dokonywanych na tych rachunkach w tym okresie i aktualnych sald rachunków a w odniesieniu do lokat - wysokości środków zgromadzonych na lokatach; - nadesłanie odpisów zeznań podatkowych Skarżącego oraz wszystkich osób pozostających ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym za 2017 rok; - podanie, czy osoby pozostające ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają przedmioty wartościowe o wartości powyżej 5.000 zł (np. pojazdy mechaniczne); - podanie, czy Skarżący w ciągu ostatnich 3 lat otrzymał (a jeśli tak, to w jakiej wysokości) dopłaty bezpośrednie do posiadanej nieruchomości rolnej, - wskazania i udokumentowania wysokości wydatków składających się na bieżące utrzymanie Skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (czynsz, energia elektryczna, gaz, woda, żywność, leki itp.); - nadesłanie kserokopii umowy kredytowej oraz wskazanie, na jaki cel kredyt ten został zaciągnięty oraz ile wynosi miesięczna rata kredytu. Na wykonanie powyższego wezwania zakreślono termin 7 dni. Powyższe wezwanie zostało doręczone Skarżącemu w dniu 6 sierpnia 2018 r., zatem termin do nadesłania żądanych dokumentów i informacji upływał wraz z dniem 13 sierpnia 2018 r. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwrócić należy uwagę, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jego sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W przedmiotowej sprawie, wobec wątpliwości co do sytuacji finansowej Skarżącego i jego możliwości płatniczych, wezwano Skarżącego do nadesłania określonych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową. Z wniosku Skarżącego nie wynikało przede wszystkim, czy osoby pozostające ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają majątek oraz czy gospodarstwo domowe osiąga jeszcze inny dochód, w szczególności dochód z tytułu dopłat bezpośrednich do nieruchomości rolnej oraz ewentualny dochód syna Skarżącego oraz jakie Skarżący ma zobowiązania i jakie ponosi wydatki. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie referendarza sądowego i nałożonego obowiązku nie wypełnił. Zdaniem referendarza sądowego, brak nadesłania żądanych informacji i dokumentów uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę tego, czy Skarżący jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). Z uwagi na fakt, że Skarżący nie wyjaśnił swojej sytuacji materialnej w sposób nie budzący wątpliwości, brak jest możliwości przyznania Skarżącemu prawa pomocy. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.