III SA/Wa 815/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 sierpnia 2008 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S.A. w likwidacji na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r. postanawia 1) przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnić ją od wpisu, 2) odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W imieniu A. S.A. likwidator Z. D. (zwany dalej "skarżącym") w odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200,00 zł złożył wniosek, na urzędowym formularzu (PPPr), o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że od 2003 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, co było efektem kontroli skarbowych nieprzemyślanych decyzji organów podatkowych. Spółka posiada dwa lokale sklepowe w P., którymi, ze względu na obciążone hipoteki, nie może gospodarować. Nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi, środkami trwałymi i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżący nadesłał rejestr sprzedaży VAT od 1 stycznia 2008 r. do 30 kwietnia 2008 r., rejestr zakupów za ten sam okres, CIT-8 za 2006 r., CIT-8 za 2007 r. Nadto wskazał, że w 2008 r. spółka nie spłaca należności, nie prowadzi faktycznie żadnej działalności gospodarczej, nadesłał rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2007 r., bilans i sprawozdanie na dzień 31 grudnia 2007 r. Oświadczył, że spółka nie jest w stanie ponosić jakichkolwiek wydatków związanych z ponoszeniem kosztów sądowych oraz, że jej likwidator nie pobiera – od trzech lat – wynagrodzenia. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. Referendarz sądowy zwolnił stronę skarżącą od wpisu oraz odmówił jej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W sprzeciwie z dnia 19 czerwca 2008 r. strona skarżąca wskazała, iż w w/w wniosku i dokumentach przedstawiła swoją trudną sytuację finansową. Ponadto podniosła ze od [...] lat nie prowadzi właściwej działalności gospodarczej, a nie może zostać zlikwidowana z uwagi na nie zamknięcie spraw wynikających z kontroli skarbowych. Jednocześnie stwierdziła, iż "nie może sobie pozwolić na jakąkolwiek pomoc ze strony specjalistów z zakresu prawa, gdyż autentycznie nie dysponuje środkami finansowymi". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, po dokonaniu analizy danych zawartych w formularzu PPPr i pismach strony skarżącej, przyznanie jej prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie, tj. w całości nie jest zasadne. Nie sposób bowiem uznać, że nie ma ona żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sytuacji, gdy osiągnęła przychód w 2007 r. w wysokości [...] tysięcy złotych i posiada dwa lokale sklepowe. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie także z tego względu, iż brak jest konieczności ustanawiania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie przewidują bowiem "przymusu adwokackiego". Skarżący ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, którego wyrazem jest sformułowana w art. 6 p.p.s.a. zasada udzielania pomocy stronom (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., II GZ 143/05). Zgodnie z tym przepisem Sąd udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Istotną gwarancją procesową jest również to, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie lub czynność organu administracji, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że Sąd zbada zasadność skargi niezależnie od obecności na rozprawie pełnomocnika, czy też skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2007 r., II FZ 450/07). Ponadto w ocenie Sądu podkreślić należy, że sytuacja procesowa, w jakiej znalazł się skarżący nie powoduje konieczności przyznania mu pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący dotychczas wykonuje terminowo i w sposób prawidłowy wszystkie polecenia Sądu. Treść jego pism wskazuje również, że skarżący nie ma problemu z formułowaniem logicznych wniosków. Okoliczności te uzasadniają więc pogląd, że przynajmniej na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący jest w stanie działać samodzielnie bez uszczerbku dla swojego interesu. Na marginesie Sąd zauważa, iż podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I FZ 240/08. W ocenie Sądu sytuacja, w której znalazła się strona skarżąca wypełnia natomiast przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., co oznacza, iż wykazała ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona w przesłanych pismach w sposób wystarczający uprawdopodobniła, iż poniesienie pełnych kosztów postępowania przekracza jej możliwości finansowe, tym samym mając na uwadze okoliczności sprawy Sąd uznał, iż właściwe będzie zwolnienie strony od części kosztów sądowych należnych na obecnym etapie postępowania do dochodzenia racji przed sądem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.