III SA/Wa 835/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. ("NUS", "organ egzekucyjny") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej M.P. na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 19 czerwca 2012 r. nr [...] oraz nr [...], obejmujące należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Zawiadomieniem z 21 czerwca 2012 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w banku [...] Bank [...] S.A. w S., które okazało się nieskuteczne finansowo. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz Zobowiązanej wraz z odpisem tytułów wykonawczych w dniu 5 lipca 2012 r. (przesyłkę odebrał syn Zobowiązanej). Skarżąca działająca za pośrednictwem pełnomocnika – A.B., pismem z 9 lipca 2012 r, wniosła zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego. NUS, postanowieniem z [...] lipca 2012 r. nr [...], uznał za nieuzasadnione zarzuty nieistnienia obowiązku podatkowego. Dyrektor Izby Skarbowej w O.("DIS"), w wyniku złożonego zażalenia, postanowieniem z [...] września 2012 r. nr [...], uchylił powyższe postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. NUS, postanowieniem z [...] października 2012 r. nr [...], uznał za niedopuszczalny zarzut nieistnienia obowiązku i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz postanowieniem nr [...] umorzył postępowanie w sprawie zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia. Skarżąca, pismem z dnia 4 grudnia 2012 r. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. NUS, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...]. Organ egzekucyjny, w celu realizacji należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, zawiadomieniem z 24 kwietnia 2015 r. nr [...], dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w O. Zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 27 kwietnia 2015 r., natomiast zawiadomienie skierowane do Zobowiązanej zostało odebrane przez T.P. - syna Zobowiązanej, w dniu 12 maja 2015 r. KRUS Oddział Regionalny w O. poinformował organ egzekucyjny, że przystępuje do potrąceń ze świadczenia. Skarżąca, pismem z dnia 25 maja 2015 r., wniosła pismo zatytułowane "skarga na zajęcie egzekucyjne". W związku z otrzymaniem zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej oraz zawiadomienia o wznowieniu realizacji zajęcia wierzytelności, Strona wniosła o wyjaśnienie "o co chodzi w sprawie" oraz "na podstawie czego została zajęta emerytura". Strona wskazała, że nie zalega z żadnymi opłatami wobec Urzędu Skarbowego w K. oraz nie przypomina sobie aby wobec jej osoby toczyło się jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne więc nie wie, na jakiej podstawie zostało dokonane zajęcie emerytury. DIS, postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Postanowienie zostało odebrane przez S.P. w dniu 24 lipca 2015 r. Skarżąca, pismem z dnia 29 lipca 2015 r. wniosła zażalenie. Ponownie podniosła, że nie otrzymała żadnych tytułów, ani też nic nie wie o postępowaniu skarbowym i sądowym. Ponadto wskazała, że nigdy nie zostało udzielone pełnomocnictwo radcy prawnemu A.B. oraz synowi T.P., który również nigdy nie dostarczył żadnej korespondencji. Strona podkreśliła, że nic nie wie o przeprowadzonej kontroli skarbowej za 2007 r, nie była przesłuchiwana, ani nie składała wyjaśnień urzędnikom skarbowym. W związku z brakiem jakiejkolwiek korespondencji w ww. sprawach oraz brakiem uczestnictwa w postępowaniach, dochodzona wierzytelność nie może być ściągana od Strony. Minister Rozwoju i Finansów ("Minister"), postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego {Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako "k.p.a.") oraz art. 17, art. 18 i art. 54 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 t.j., dalej jako "u.p.e.a.") utrzymał w mocy postanowienie DIS z [...] lipca 2015 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Strona w skardze z 13 stycznia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra wniosła o zmianę postanowienia lub ponowne rozpatrzenie sprawy. Podtrzymała dotychczasowe stanowisko odnośnie nieotrzymania tytułów wykonawczych. Jej zdaniem, syn T.P. nigdy nie dostarczył jej żadnej korespondencji skarbowej, ani tym bardziej tytułów wykonawczych. Strona nie udzielała także pełnomocnictwa ani synowi, ani radcy prawnemu A.B. Nic nie wie o przeprowadzonej kontroli skarbowej za 2007 rok. Nadto nie była przesłuchiwana, ani nie składała wyjaśnień urzędnikom skarbowym. Z tych powodów, tj. wskutek braku jakiejkolwiek korespondencji w ww. sprawach oraz wskutek braku uczestnictwa w postępowaniach, dochodzona wierzytelność nie może być ściągana od Strony. Zdaniem Skarżącej, Minister nie zbadał kwestii braku dostarczenia tytułów wykonawczych, lecz zasugerował się opinią Urzędu Skarbowego, że tytuły odebrał syn T.P., który ich nie przekazał. Natomiast tytuły wykonawcze powinny być dostarczane osobiście, a nie za pośrednictwem osób trzecich. Minister, w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skargę należy oddalić. 2. Przedmiotem sporu jest prawidłowość postępowania w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne, czyli prawidłowość stosowania instytucji uregulowanej w art. 54 u.p.e.a. 3. W szczególności Strona podnosi brak udziału, bez swojej winy, w postępowaniu w następstwie doręczania przez organy korespondencji podmiotom nieuprawnionym: synowi, czy radcy prawnemu A.B. 4. Sąd wskazuje, że w zaskarżonym postanowieniu ustosunkowano się do podnoszonych przez Stronę okoliczności dotyczących umorzenia lub zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a także niebrania przez Zobowiązaną udziału w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym 5. Sąd podziela pogląd, że skoro w aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o czynnym udziale Zobowiązanej w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, m.in.: podpisane przez Zobowiązaną pełnomocnictwo udzielone A.B. (z 20 stycznia 2012 r., dołączone do pisma zarzutowego z 9 lipca 2012 r. k. 16 akt administracyjnych), która w jej imieniu złożyła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, to uwagi o braku uprawnień do jej reprezentacji, przywołane przez Skarżącą, nie mogą znaleźć zrozumienia. 6. Zdaniem Sądu, nie sposób podzielić poglądu, że wystąpiła w sprawie okoliczności braku doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. Przede wszystkim, już DIS, (oddalając skargę Strony) przeanalizował kwestię prawidłowości doręczeń. Sąd podziela pogląd, zgodnie z którym, skoro wszystkie dokumenty oraz wszelka korespondencja organu egzekucyjnego, wysyłane były na adres Zobowiązanej, tj. [...] i każdorazowo były odbierane wraz ze wskazaniem daty i osoby odbierającej – brak jest przesłanek do stwierdzenia wadliwości tego doręczenia. Godne wzmianki jest to, że dokumenty urzędowe w postaci zwrotnych potwierdzeń odbioru, jednoznacznie potwierdzają, kiedy zostały odebrane przesyłki pocztowe wysyłane przez organ egzekucyjny. Skoro korespondencję kierowaną do Strony odbierał jej syn (domownik), T.P., czyli osoba uprawniona do odbioru, wymieniona przez ustawodawcę w art. 43 k.p.a., doręczenie należało uznać za skuteczne. Doręczenie pisma domownikowi wywołuje taki skutek jakby pismo zostało doręczone samemu adresatowi. Stąd też nie może być żadnych wątpliwości, że przesyłka została doręczona właśnie domownikowi. Na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru musi istnieć możliwość zidentyfikowania osoby odbierającej pismo jako domownika adresata tego pisma. Domownik powinien więc złożyć czytelny podpis na zwrotnym poświadczeniu odbioru zawierający imię i nazwisko. Jeśli podpis jest nieczytelny, to obok podpisu powinna znaleźć się adnotacja, że pismo odebrał na przykład mąż, siostra, syn, matka. Tylko spełnienie tych wymogów – co nastąpiło w sprawie - pozwala na zidentyfikowania osoby odbierającej pismo i ustalenie, czy odbioru dokonał domownik (wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., II OSK 2641/15, CBOSA). 7. Wbrew sugestiom Strony, ustawodawca, w art. 43 k.p.a. nie przewiduje składania przez domownika odbierającego pismo pisemnego zobowiązania do oddania pisma adresatowi, jako warunku uznania doręczenia w trybie tego przepisu za prawidłowe. Z treści tego uregulowania nie wynika, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę wyraźnego oświadczenia, z którego treści wynika zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie do osobistego oddania go adresatowi. W dorobku prawnym uznaje się, że okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia. Datą doręczenia pisma adresatowi jest bowiem dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę domu, nie zaś dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego przez te osoby. Okoliczność, że dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2000 r., I SA/Lu 1731/98, LEX nr 40679, wyrok NSA z 12 lutego 1997 r., I SA/Łd 163/96, LEX nr 29034; wyrok NSA z 13 sierpnia 1997 r., III SA 633/96, LEX nr 31594). Podobnie nie jest słuszna argumentacja co do braku wykazania, że dorosły domownik podjął się oddania pisma adresatowi. W wyroku z dnia 7 listopada 2017 r., II GSK 436/16 NSA wskazał na treść art. 43 k.p.a., z którego wynika, że domniemanie doręczenia pisma odebranego zastępczo przez domownika zasadza się na założeniu, że skoro domownik odebrał pismo, to również przekazał je adresatowi. Omawiany powyżej zastępczy sposób doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata, i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone (wyrok NSA z dnia 14 marca 2007 r., II GSK 315/06, LEX nr 321253; zob. także wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II OSK 2070/10, LEX nr 1121199. Dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, aby na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. 8. Strona nie wykazała wadliwości tego stanowiska, ani braku uprawnień syna (domownika) do przyjęcia korespondencji, zatem brak było podstaw do uchylenia postanowień DIS i Ministra. Stąd trafność poglądu, że Stronie doręczono zawiadomienie o zajęciu z dnia 21 czerwca 2012 r. nr [...] wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 5 lipca 2012 r., ponieważ przesyłkę odebrał syn Strony. 9. Sąd zaznacza, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Dlatego brak wiedzy Strony o przeprowadzonej kontroli skarbowej za 2007 rok oraz o tym, że nie była przesłuchiwana ani nie składała wyjaśnień urzędnikom skarbowym nie może mieć wpływu na wynik oceny prawidłowości zastosowania instytucji skargi na czynności egzekucyjne: okoliczności te dotyczą innego postępowania, a nie postępowania "wykonawczego" tylko, tj postępowania egzekucyjnego, w szczególności formalnoprawnych aspektów dokonywanych czynności egzekucyjnych. 10. Podsumowując, Sąd podkreśla, że postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. można badać jedynie te czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego. Skarga ta ma charakter subsydiarny i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego albo mogą być rozważane w zupełnie innym postępowaniu, np. podatkowym. Wobec braku wykazania przez Stronę wadliwości postępowania Sąd, nie dostrzegając tych wadliwości z urzędu, jest zobowiązany do potwierdzenia, że organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez Zobowiązaną obowiązku o charakterze pieniężnym zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej. 11. Zajęcia świadczenia dokonano zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a., poprzez doręczenie do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w O. zawiadomienia o zajęciu z dnia 24 kwietnia 2015 r. nr [...]. Ponadto wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu, aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych albo zawiadomi! organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu doręczono w dniu 27 kwietnia 2015 r., natomiast Zobowiązanej zawiadomienie o zajęciu doręczono w dniu 12 maja 2015 r. Samo zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 655) oraz zawierał elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., tj. oznaczenie zobowiązanego – M.P., wierzyciela i organu egzekucyjnego - Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. i dłużnika zajętej wierzytelności - Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w O. Zawiadomienie o zajęciu zawierało także prawidłowo określoną podstawę prawną, tj. art. 79 § 1 ww. ustawy, który uprawnia organ do zastosowania egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej. Ponadto kwestionowane zawiadomienie zawierało prawidłowe oznaczenie numerów tytułów wykonawczych, stanowiących podstawę zajęcia, tj. nr [...]. Jednocześnie wskazana kwota dochodzonej należności i okres, za który należność została ustalona, odpowiadała wartościom określonym w tytułach wykonawczych. Ponadto w ww. zawiadomieniu o zajęciu organ egzekucyjny określił rodzaj i stawkę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, a także kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. 12. Stąd pogląd Sądu, że egzekucyjna zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonana zawiadomieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. nr [...], została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawda. 13. Z tych powodów, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.