III SA/Wa 838/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Sobocha, Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2004 r. do grudnia 2005 r. oddala skargę Postanowieniem z [...] stycznia 2011r. Minister Pracy i Polityki Społecznej po rozpoznaniu zażalenia Pani M. C. (Skarżąca) na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji (Prezes Zarządu PFRON) z [...] października 2010r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowieni. Jak wynika z akt postępowania, postanowieniem z [...] października 2010r. Prezes Zarządu PFRON nadał rygor natychmiastowej wykonalności wydanej przez siebie decyzji nieostatecznej z tego samego dnia, określającej wysokość zobowiązań Skarżącej z tytuł wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za grudzień 2004, styczeń 2005, luty 2005, marzec 2005r., kwiecień 2005r., maj 2005r., czerwiec 2005r., lipiec 2005r., sierpień 2005r., wrzesień 2005r., październik 2005r., listopad 2005r. i grudzień 2005r. Rygor natychmiastowej wykonalności nadany został powyższej decyzji w stosunku do zobowiązań od grudnia 2004r. do listopada 2005r. W uzasadnieniu postanowienia wskazane zostało, że do upływu terminu przedawnienia zobowiązań za okres od grudnia 2004r. do listopada 2005r. pozostało mniej niż trzy miesiące, ulegają one bowiem przedawnieniu z 1 stycznia 2011r., zaś dotychczasowy brak realizacji przez Skarżącą przepisów ustawy uprawdopodabnia nie wykonanie zobowiązania przed upływem terminu przedawnienia i wyczerpuje przesłanki do nadania decyzji z [...] października 2010r. rygoru natychmiastowej wykonalności. Skarżąca złożyła na powyższe postanowienie zażalenie i wniosła o jego uchylenie. Podniosła, że Prezes Zarządu PFRON nie wykazał, że w sprawie zachodzi przesłanka z art. 239b § 2 O.p. Podkreśliła, że nie uchylała się od realizacji świadczeń publicznoprawnych, przedkładając na tę okoliczność zaświadczenia o nie zaleganiu z płatnością podatków oraz składek na ZUS, jej sytuacja finansowa i majątkowa gwarantuje uregulowanie wszelkich zobowiązań, na dowód czego przedłożyła bilans i rachunek zysków za ostatni pełny rok obrotowy. Podniosła, że przez cały okres prowadzenia działalności gospodarczej zatrudniała osoby niepełnosprawne oraz dokonywała zakupów u producentów będących zakładami pracy chronionej jak również, że w zaskarżonej decyzji błędnie wskazano ilość osób zatrudnionych oraz nie uwzględniono zatrudnienia osób niepełnosprawnych i na urlopach wychowawczych. Pismem z 7 grudnia 2010r. Skarżąca uzupełniła zażalenia, podtrzymując dotychczasowe zarzuty jak również wskazując, że decyzja Prezesa Zarządu PFRON mogła być wydana wcześniej. Podniosła, że postanowienie wydane zostało w dacie, w której decyzja nie została jej jeszcze doręczona, co oznacza, że rygor natychmiastowej wykonalności nadany został decyzji nie funkcjonującej w obrocie prawnym. Podkreśliła, że decyzja wymiarowa jest błędna i wniosła o dopuszczenie na tę okoliczność dalszych dowodów w postaci sporządzonych przez nią zestawień. Wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności do czasu wydania decyzji ostatecznej w sprawie określenia wysokości wpłat na PFRON. Opisanym na wstępie postanowieniem Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezesa Zarządu PFRON wskazując w uzasadnieniu, że zaistniała przesłanka z art. 239b § 1 pkt 4 O.p., ponieważ do upływu okresu przedawnieni pozostało mniej niż trzy miesiącem, zaś brak realizacji przez Skarżącą od 2004r. a zatem przez okres ponad 6 lat, wynikającego z ustawy obowiązku wpłat na PFRON uprawdopodabnia że przed upływem terminu przedawnienia zobowiązanie nie zostałoby wykonane, co oznacza, że zaistniała przesłanka z art. 239b § 2 O.p. W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 120, 122, 123, 187, 191, 210 § 4, 239b § 2 O.p. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, dokonanie w sposób nieprawidłowy jego oceny, nie udowodnienie przedstawionych faktów, okoliczność, że stan stwierdzony nie odpowiadał stanowi faktycznemu, nie uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, jak również naruszenie art. 21 ust. 1 i 22 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2010r., nr 214, poz. 1407, ze zm. zwanej dalej ustawą o PFRON) poprzez nie uwzględnienie w decyzji wymiarowej zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz zakupu usług lub produkcji u sprzedawcy-pracodawcy zatrudniającego co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągającego odpowiedni wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła ponownie, że wysokość jej aktywów przekracza 343 razy wartość przedmiotu sporu, wskazała, że wyliczona przez Prezesa Zarządu PFRON należność nie jest wysoka a jej wartość i wymagalność nie zostały ustalone w drodze prawidłowo przeprowadzonego postępowania, c potwierdza fakt uchylenia decyzji wymiarowej w postępowaniu odwoławczym. Podkreśliła, że decyzja wymiarowa wydana została wyłącznie na danych z rejestrów i ewidencji bez podjęcia działań, o których mowa w art. 120, 122, 123, 187, 191, 210 § 4 O.p., wskazała, że przed wydaniem decyzji wymiarowej i przed wydaniem postanowienia nie umożliwiono jej wypowiedzenia się co do zgłoszonych żądań co stanowi naruszenie art. 123 § 1 O.p. Wskazała również, że zarówno decyzja wymiarowa jak i postanowienie organu pierwszej instancji doręczone je zostały w jednej kopercie. Z uwagi na powyższe uchybienia Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 §1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 153 poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd ich niezgodności z prawem. Skarga analizowana według powyższych kryteriów okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 239b O.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 4)okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące ( § 1 ). Przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane ( § 2 ) Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 października 2011r., (sygn. akt I FSK 1649/10) powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądowym jest pogląd, że w związku z przyjętym przez ustawodawcę sformułowaniem "uprawdopodobni" należy uznać, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego wykazania okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt I Sa/Wr 1440/09, wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt III Sa/Wa 1598/09). Uprawdopodobnienie jako surogat dowodu nie oznacza konieczności udowodnienia danej okoliczności. Sprowadza się zaś do uzyskania przekonania o istnieniu określonych okoliczności faktycznych w nieskrępowanym regułami dowodowymi procesie myślowym. Stąd też przesłanka uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania o której mowa wart. 269b § 2 Ordynacji podatkowej) nie może być utożsamiana z udowodnieniem tej okoliczności, a jedynie sprowadza się do wykazania stosowną argumentacją istnienia uzasadnionej obawy, przypuszczenia, że zobowiązanie to wygaśnie wskutek upływu terminu przedawnienia. Rezultat ustalenia przez organ podatkowy istnienia takiego prawdopodobieństwa musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. W świetle powyższego należy uznać, że warunek uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji wymiarowej nie zostanie wykonane został spełniony poprzez zestawienie okoliczności świadczących o tym, że Skarżąca nie regulowała od 6 lat zobowiązań z tytułu z tytułu wpłat na PFRON. Wobec powyższego, podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 239b § 2 O.p. i powiązane z nim zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego uznać należy za nieuzasadniony. Skarżąca podnosiła zarówno w zażaleniu jak i w skardze do tutejszego sądu, że jej sytuacja finansowa była dobra a wartość aktywów przekraczała wielokrotnie wysokość zobowiązania określonego decyzją nieostateczną. Ustosunkowując się do tego zarzutu Sąd wskazuje, że przyczyną nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności było ustalenie przez organ zaistnienia przesłanki o której mowa w art. 239b § 1 pkt 4 O.p. , to jest okoliczność, że do upływu okresu przedawnienia pozostało mniej niż 3 miesiące. Zarzuty Skarżącej, dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego w zakresie jej możliwości finansowych można by ewentualnie uznać za uzasadnione i mające wpływ na wynik sprawy w razie przyjęcia przez organ, że podstawą nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest wystąpienie okoliczności o których mowa w art. 239b § 1 pkt 2 O.p. Skarżąca podnosiła również, że decyzja nieostateczna, której nadany został rygor natychmiastowej wykonalności została uchylona. Wskazać należy, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności ze swej istoty zawiera rozstrzygnięcie epizodyczne, wywołujące określone skutki, w stosunkowo krótkim czasie, tj. najwcześniej od daty doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej - jeśli wraz z nią doręczone zostanie postanowienie, do momentu doręczenia decyzji posiadającej przymiot ostateczności, czyli decyzji drugoinstancyjnej. Celem omawianej instytucji prawnej jest więc zapewnienie efektywności działania organów podatkowych we wskazanym przedziale czasowym. Tak więc ocena prawidłowości zastosowania przepisów art.- 239b O.p. na etapie postępowania zażaleniowego musi uwzględniać wskazany wyżej cel i zagrożenia mogące go niweczyć. Z tych przyczyn postępowanie zażaleniowe sprowadza się do oceny przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i jego zasadności w kontekście wystąpienia ustawowych przesłanek w dacie nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności, a nie dacie późniejszej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2011r., sygn. akt I FSK 1339/10). Oznacza to, że okoliczność, iż decyzja nieostateczna, której nadany został rygor natychmiastowej wykonalności została uchylona, pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości postanowienia wydanego w trybie art. 239b O.p. Z tych również względów, zarzuty Skarżącej dotyczące naruszenia art. 21 ust. 1 i 22 ust. 2 ustawy o PFRON jak również zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie dotyczącym decyzji Prezesa Zarządu PFRON z 7 października 2010r. nie mogły być badane przez sąd administracyjny w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym skargą na postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie o nadaniu tejże decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 123 O.p. Jak wynika z akt administracyjnych, zaskarżone postanowienie wydane zostało przeszło dwa tygodnie po otrzymaniu przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej pisma Skarżącej z 7 grudnia 2010r (data wpływu 14 grudnia 2010r.). Jednocześnie wskazać należy, że art. 200 O.p. nakazujący organowi umożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego ma zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do wydania decyzji a nie postanowienia. Skarżąca podniosła w skardze, że Minister Pracy i Polityki Społecznej nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych w zażaleniu. Stwierdzić jednak należy, że zaskarżone postanowienie zawierało elementy o których mowa w art. 217§ 2 O.p., a fakt nie ustosunkowania się przez organ do wszystkich podniesionych w zażaleniu argumentów nie miał wypływu na wynik sprawy. Końcowo wskazać należy, że okoliczność doręczenia Skarżącej postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności jednocześnie z doręczeniem decyzji nieostatecznej nie może być uznana za naruszenie przepisów postępowania skutkujące koniecznością wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. Postanowienie w trybie art. 239b O.p. może być wydane od momentu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, natomiast jednoczesne doręczenie postanowienia i decyzji sprawa, że w tym samym dniu wchodzą one do obrotu prawnego. Pogląd powyższy podzielany jest w doktrynie prawa podatkowego (por. Ordynacja podatkowa komentarz, S. Babiarz, B. Dauter. B. Gruszczyński, R. Hauser A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Lexis Nexis,. Wydanie 7 Warszawa 2011r, str. 905, jak również cytowany w odpowiedzi na skargę Komentarz do art. 239b ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w C. Kosikowski, L. Etel,. R. Dowgier, P. Pietrasz S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, lex 2009, wyd. III). Z uwagi na powyższe, uznając zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione oraz stwierdzając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę stosownie do treści art. 151 p.p.s.a.