III SA/Wa 846/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kalinowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M.T. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku M. T. ( dalej "Skarżący") na podstawie tytułów wykonawczych z 16 lipca 2013 r. o numerach [...], [...], [...], [...], wystawionych przez Wójta Gminy C. zawiadomieniem z 25 lutego 2014 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną Skarżącego z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. Zawiadomienia o zajęciu nadpłaty doręczono Skarżącemu 3 marca 2014 r. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie w dniu jego wystawienia. Skarżący pismem z 12 maja 2014 r. wniósł skargę na ww. czynność egzekucyjną. W ocenie Skarżącego, organ egzekucyjny niesłusznie dokonał zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym, gdyż z treści złożonej deklaracji wynika, że "przychód pochodzi z renty, której ustawowa część jest już zajęta przez komornika i egzekwowana przez potrącenie każdorazowej wypłaty. Wobec powyższego wyliczony podatek odprowadzony do Urzędu przez inkasenta jakim jest ZUS, jest kwotą wolną od zajęcia(...)". Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] czerwca 2014 r., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Skarżący w zażaleniu na ww. postanowienie podniósł, że organ I instancji potraktował jego pismo z 12 maja 2014 r. jako (cyt.) "zwykłą skargę złożoną w trybie egzekucyjnym", tymczasem skarga została złożona "celem wszczęcia postępowania kontrolnego, czy przy tej czynności nie nastąpiło rażące naruszenie prawa". Minister Finansów postanowieniem z 15 stycznia 2014 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając wyjaśnił, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia jest art. 54 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej "u.p.e.a."), zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z brzmieniem § 4 skargę na czynność egzekucyjną wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Ponadto organ II instancji przywołał art. 89 § 2 u.p.e.a., z którego wynika, że zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Minister Finansów wskazał, że zawiadomienia o zajęciu nadpłaty doręczono Skarżącemu 3 marca 2014 r., natomiast skarga na tę czynność egzekucyjną została wniesiona 12 maja 2014 r., a zatem po upływie przewidzianego przepisami terminu. Z tego powodu skarga nie może być rozpoznana merytorycznie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia Ministra Finansów. Uzasadniając wskazał, że jego skarga nie została zrozumiana, o czym świadczy zdanie zawarte w treści samego postanowienia "(...) zażalenie wniesione pismem ... na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej... stwierdzające uchybienie terminu". Skarżący wskazuje, że od samego początku nie interesował go ani termin, ani postępowanie egzekucyjne, a przedmiotem skargi była czynność organu polegająca na zajęciu kwoty wolnej od zajęcia ustawowo. Zdaniem Skarżącego skarga ma swoje podstawy prawne zawarte w art. 227-240 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze. zm., dalej "K.p.a."), a w szczególności w przepisie art. 227 K.p.a. poprzez naruszenie praworządności lub interesu skarżącego oraz art. 233 K.p.a. i nie podlega ograniczeniom czasowym wynikającym z terminów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący wnosi o rozpoznanie sprawy pod kątem przestrzegania ładu prawnego przez organy egzekucyjne, zdając sobie sprawę, że na skargę w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji termin minął. Zarzuca, że ani pierwsza, ani druga instancja nie zbadała jego skargi dostatecznie wnikliwie, ustalając rzeczywiste motywy jej złożenia. Zdaniem Skarżącego odpowiednie przepisy zobowiązują organa podatkowe do takiej właśnie czynności. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie natomiast z art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Jednocześnie zauważyć trzeba, że na podstawie art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Oceniając skargę w świetle wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i dlatego skarga podlega oddaleniu. Na wstępie podnieść należy, że choć w uzasadnieniu skargi do tut. Sądu z dnia 18.02.2015r. Skarżący twierdzi, że jego skarga "nie została zrozumiana", gdyż "od samego początku nie interesował go ani termin, ani postępowanie egzekucyjne, a przedmiotem skargi była czynność organu polegająca na zajęciu kwoty wolnej od zajęcia ustawowo", zaś "skarga ma swoje podstawy prawne zawarte w art. 227-240 Kpa, rozdział 2" to jednakże z komparycji przedmiotowej skargi wynika wprost, że skarga dotyczy "postanowienia Ministra Finansów z dnia [...].01.2015r.", zaś żądanie Skarżącego sprowadza się do uchylenia przedmiotowego postanowienia oraz "jego uchylenie w całości (...)". Powyższa konstatacja jest o tyle istotna, że Sąd – jak już zauważono na wstępie rozważań – zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, choć nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na tle komentowanego przepisu szczególnego znaczenia nabiera więc zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. Należy w związku z tym zauważyć, że zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny (por. B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51) na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Podobnie w orzecznictwie podkreśla się, że sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, "ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych" (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 1997 r., SA/Łd 2572/95, Pr. Gosp. 1998, nr 5, s. 36). Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. W podobny sposób ujęto tę kwestię w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 lutego 1997 r., OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3, poz. 104, w której stwierdzono, że: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi (art. 51 ustawy o NSA), jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowane przez uprawniony podmiot". W świetle przedstawionych uwag oraz w oparciu o analizę akt sprawy, Sąd zobligowany był więc do zbadania sprawy pod kątem legalności postanowienie z dnia [...] czerwca 2014r. Dyrektora Izby Skarbowej w W. na podstawie którego organ ten oddalił skargę Skarżącego na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego W. polegające na zajęciu wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank na podstawie zawiadomienia z dnia 25 lutego 2014r., z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia oraz utrzymującego go w mocy postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2014r. Przy tak zakreślonych podstawach merytorycznych Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 54 § 4 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, chyba że przepisy u.p.e.a. stanowią inaczej. Jak wynika natomiast z art. 89 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności dokonane jest z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Biorąc pod uwagę fakt, że moment dokonania czynności egzekucyjnej nie zawsze jest jednocześnie dniem, w którym zobowiązany dowiedział się o czynności egzekucyjnej przyjmuje się, mając na uwadze słuszny interes zobowiązanego, że upływ tego terminu liczy się od dnia powiadomienia zobowiązanego o dokonanym zajęciu. W tym miejscu Sąd przypomina, że w rozstrzyganej sprawie zawiadomieniem z dnia 25.02.2014r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W. dokonał zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym PIT37, pouczając stronę o możliwości wniesienia w terminie 14 dni od dnia dokonania czynności egzekucyjnej, skargi na czynność egzekucyjne organu egzekucyjnego. W sprawie bezspornym jest, że przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone Zobowiązanemu w dniu 3 marca 2014r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru przesyłki. W związku z powyższym przyjąć należy, że 14-dniowy termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną upłynął z dniem 17 marca 2014r. Prawidłowo więc Organy uznały, że wniesienie skargi pismem z dnia 12 maja 2014r. (nadanej w tym samym dniu) poskutkowało jej oddaleniem - z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Dlatego też Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienia pod względem materialnoprawnym odpowiadają prawu i skargę w tym zakresie należało oddalić. Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, iż skarga z dnia 12 maja 2014r. ma swoje podstawy prawne zawarte w przepisach art. 227-240 Kpa (a nie w art. 54 ustawy egzekucyjnej) Sąd zauważa, że tego typu skarga musi odpowiadać jednocześnie dwóm warunkom. Po pierwsze, nie posiada cech środka prawnego uregulowanego w kodeksie postępowania administracyjnego lub procedurach szczególnych, po drugie, zawiera zarzut wadliwej działalności organu lub jego pracownika (por. J. Starościak (w:) E. Iserzon, J. Starościak, Komentarz, 1964, s. 241). Skarga ta więc ma w istocie charakter uniwersalny i nie uruchamia samoistnego, odrębnego postępowania skargowego, lecz jest traktowana jako odpowiednio przysługujący wniosek czy żądanie. Oznacza to, że postępowanie skargowe jako odrębny rodzaj postępowania zostanie uruchomione, gdy skarga nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego ogólnego ani szczególnego, a także nie może stanowić podstawy wniesienia powództwa ani wniosku czy skargi zmierzających do wszczęcia postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., I FSK 1629/12, LEX nr 1239170). Jak podkreśla się w piśmiennictwie, "ponieważ przepis art. 227 k.p.a. nie zawiera definicji skargi, stąd mogą być pewne kwestie wątpliwe bądź pismo może zawierać różne elementy. Może mieć wówczas zastosowanie art. 231, a także 65-66 (por. Komentarz aktualizowany do art.227 Kodeksu postępowania administracyjnego - Małgorzata Jaśkowska, dostępny LEX ). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie warunki te nie zostały spełnione. Jak już bowiem wskazano wcześniej, w skardze z dnia 12 maja 2014r. Skarżący jednoznacznie wskazał, że w związku z doręczeniem mu zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z dnia 25.02.2014r. nr [...], składa skargę na opisane w nim czynności organu egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego W., który nadpłatę podatku potraktował jako wierzytelność przysługującą zobowiązanemu od Urzędu Skarbowego i zajął ją do egzekucji. Treść skargi była więc jednoznaczna i nie zachodziły żadne wątpliwości, iż jest to skarga na czynności egzekucyjne wniesiona na podstawie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Również w niniejszej skardze do WSA Strona wskazuje, że przedmiotem skargi była czynność organu polegająca na zajęciu kwoty wolnej od zajęcia ustawowo. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, jako bezpodstawny uznać należy zarzut Skarżącego, jakoby organy obu instancji uchyliły się od zbadania sprawy w aspekcie rzeczywistych motywów jej złożenia. Niezależnie od powyższego, Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie wydano nie tylko zgodnie z obowiązującymi przepisami materialnoprawnymi, ale także w oparciu o kompletny materiał dowodowy i przy zachowaniu reguł procesowych. Dlatego też Sąd nie stwierdzając naruszeń prawa przy wydaniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 151 p.p.s.a. obowiązany był skargę oddalić. | | | | |