III SA/Wa 849/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Długosz - Szyjko, Sędziowie sędzia WSA Marta Waksmundzka - Karasińska, sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2017 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] do nr [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług, prowadzi egzekucję do majątku P.K.(dalej jako "Skarżący"). W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. zawiadomieniem z dnia 21 października 2013 r. nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego Skarżącego z tytułu świadczenia z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Pismem z dnia 29 października 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. poinformował Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. o wprowadzeniu potrącenia z wypłacanych świadczeń począwszy od należności za miesiąc grudzień 2013 r.  Pismem z dnia 9 października 2014 r. Skarżący wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w G. na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619, z późn. zm., dalej jako "u.p.e.a.") skargę na czynność egzekucyjną - zajęcie świadczenia nr [...] wypłacanego przez ZUS Oddział w G. W treści skargi podniósł, że w dniu 6 października 2014 r. otrzymał świadczenie z ZUS w wysokości niższej od należnej. Ponadto zarzucił, że zajęcie świadczenia ZUS zostało dokonane z naruszeniem przepisów art. 79 § 1- 4 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie. W ocenie Skarżącego organ egzekucyjny nie dopełnił obowiązków wynikających z ww. przepisów, gdyż nie zawiadomił ani Skarżącego, ani pełnomocnika o zajęciu. Skarżący podkreślił, że zawiadomienie o zajęciu świadczenia nie zostało skutecznie doręczone. W ocenie Skarżącego wynik niniejszego postępowania ze skargi na czynności egzekucyjne jest związany z rozstrzygnięciem w innym postępowaniu zażaleniowym. Dyrektor Izby Skarbowej w G. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną - zajęcia świadczenia nr [...] z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. dokonaną zawiadomieniem nr [...] z dnia 21 października 2013 r. Pismem z dnia 16 grudnia 2014 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W zażaleniu zarzucił, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem przepisów: - art. 61a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r, poz. 267 z późn. zm., dalej jako "k.p.a." w związku z art. 18 i art. 54 § 1 u.p.e.a. poprzez bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie skargi na ww. czynności egzekucyjne, - art. 54 § 4 u.p.e.a. w związku z art. 44 § 1 - § 4 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w G., iż zawiadomienie nr [...] z dnia [...] października 2013 r. zostało doręczone Skarżącemu w dniu 6 listopada 2013 r., - art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 54 § 6 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w G. błędnie ustalił, iż zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone w dniu 6 listopada 2013 r. w trybie art. 44 k.p.a., podczas gdy Skarżący nie otrzymał żadnego awizo. Zdaniem Skarżącego odmowa wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne świadczy o tym, że nie przeprowadzono postępowania w przedmiocie doręczenia zawiadomienia o zajęciu. Minister Finansów postanowieniem z dnia 22 stycznia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, iż w sprawie będącej przedmiotem zaskarżenia Skarżący, w związku z potrąceniem świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (jak wskazała Strona - w dniu 06.10.2014 r. otrzymała świadczenie z ZUS o numerze [...] w wysokości niższej od należnej, prawdopodobnie na skutek nowego zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym), stanowiącym realizację uprzednio dokonanego zajęcia świadczenia nr [...] z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., wniósł na podstawie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne. Organ wyjaśnił, iż przepis art. 54 § 1 u.p.e.a. stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Organ podniósł, iż zgodnie ze słownikiem pojęć, zawartym w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Z analizy treści ww. art. 1a pkt 2 ustawy wynika, że przez czynność egzekucyjną należy rozumieć tylko takie czynności organu egzekucyjnego, podejmowane w ramach toczącego się postępowania, które zmierzają, dążą do określenia jakiegoś celu, którym może być zastosowanie lub zrealizowanie środka egzekucyjnego. Organ wyjaśnił, iż nie jest czynnością egzekucyjną takie działanie organu egzekucyjnego, które nie wiąże się z zastosowaniem przymusu egzekucyjnego lub które wyłącza albo oddala w czasie możliwość zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zdaniem organu, nie jest czynnością egzekucyjną przekazywanie środków przez dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. dokonywane w ramach wcześniejszego zajęcia. Przekazanie środków przez dłużnika zajętej wierzytelności jest czynnością materialno – techniczną, podejmowaną w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego dokonanego zawiadomieniem nr [...] z dnia 21 października 2013 r. o zajęciu prawa majątkowego Skarżącego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. W ocenie organu odwoławczego z uwagi na fakt, że przekazanie środków pieniężnych przez dłużnika zajętej wierzytelności nie stanowi czynności egzekucyjnej w rozumieniu u.p.e.a. brak było podstaw do wszczęcia postępowania w trybie przepisu art. 54 ww. ustawy. W związku z powyższym uznał, iż należało skorzystać z art. 61a k.p.a. i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie skargi z dnia 9 października 2014 r. na czynność egzekucyjną wniesionej w związku z potrąceniem świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowiącym realizację zajęcia świadczenia nr [...] z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Organ wskazał, iż Skarżący pismem z dnia 14 stycznia 2014 r. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w G., skargę na czynność egzekucyjną Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. dokonaną zawiadomieniem z dnia 21 października 2013 r. nr [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w G. z uwagi, iż skarga została wniesiona po terminie, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. dokonaną na podstawie zawiadomienia z dnia 21 października 2013 r. nr [...].  Minister Finansów za nietrafny uznał zarzut o naruszenia art. 124 § 1 i 2 w związku z art. 61 a § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie. Zaznaczył, iż uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego postanowienia jest spójne z sentencją wydanego rozstrzygnięcia. Podniósł, iż w uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazano fakty oraz przepis prawa na podstawie, którego oparto wydane rozstrzygnięcie. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, iż zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] grudnia 2014 r., podczas gdy zarzuty podniesione w zażaleniu uzasadniały wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwego postanowienia organu I Instancji. W ocenie Skarżącego postanowienia organów I i II instancji naruszają przepisy art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Zdaniem Skarżącego nie istnieje odrębna sprawa ze skargi na czynności egzekucyjne, do rozstrzygnięcia której, w oparciu o przepis art. 18 u.p.e.a., stosuje się przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 k.p.a.) i odmowy jego wszczęcia (art. 61a k.p.a.). Na potwierdzenie zasadności swojego stanowiska powołał się na wyroki sądów administracyjnych. Ponadto zarzucił postanowieniom organów obydwu instancji naruszenie art. 124 § 1 i § 2 w związku z art. 61a § 1 w związku z art. 18 u.pe.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę, podtrzymując swoje stanowisko, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718, ze zmianami, dalej jako “p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Na wstępie Sąd wskazuje, że w pełni podziela stanowisko organu co do tego, że realizowanie przez dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia, dokonanego w trybie przepisów u.p.e.a., nie jest czynnością egzekucyjną. W realiach niniejszej sprawy czynnością egzekucyjną było zajęcie wierzytelności, dokonane przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 21 października 2013 r. Na zajęcie to Skarżący mógł wnieść skargę w trybie art. 54 u.p.e.a. Jak wyjaśniły organy w wydanych w niniejszej sprawie postanowieniach, Skarżący taką skargę na czynność egzekucyjną złożył w dniu 14 stycznia 2014 r. Rozpoznana została ona postanowieniem DIS z dnia [...] kwietnia 2014 r. W sprawie poddanej kontroli sądu Skarżący wniósł skargę nie na zajęcie wierzytelności (które dokonane zostało kilka miesięcy przed wniesieniem przez niego pisma z dnia 9 października 2014 r.), ale na dokonane przez ZUS w wyniku owego zajęcia, potrącenie zajętej wierzytelności. Sąd wskazuje w tym miejscu, że z urzędu znana jest mu okoliczność, iż Skarżący już po wniesieniu pisma z dnia 9 października 2014 r. składał kolejne wnioski kwestionujące realizowanie przez ZUS zajęcia wierzytelności dokonanego przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 21 października 2013r. Przywołany przez organy obu instancji art. 61a k.p.a. przewiduje możliwość wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania kiedy oczywiste jest, że podmiot wnoszący podanie nie dysponuje interesem prawnym (nie ma przymiotu strony), ewentualnie kiedy podmiot ten żąda przeprowadzenia czynności, która przez organy administracji nie może być dokonana z uwagi np. na brak przepisu upoważniającego organ do określonego działania. Innymi słowy mówiąc przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacjach, w których strona występuje z żądaniem wszczęcia postępowania, które nie może być wszczęte z przyczyn podmiotowych bądź przedmiotowych. W realiach niniejszej sprawy zaistniała ta ostatnia okoliczność – Skarżący złożył skargę na czynność, która nie jest czynnością egzekucyjną organu egzekucyjnego, a stanowi jedynie realizację przez dłużnika obowiązków wynikających z dokonanego wcześniej zajęcia. Przepisy ustawy nie przewidują możliwości kwestionowania przez zobowiązanego, na drodze postępowania administracyjnego, realizowania zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności. Skarga w trybie art. 54 u.p.e.a. może być złożona na czynność egzekutora lub organu egzekucyjnego, nie zaś na czynność dłużnika zajętej wierzytelności polegającą na realizowaniu raz dokonanego zajęcia. Z uwagi na powyższe, uwzględniając treść odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a., organy obu instancji postąpiły prawidłowo odmawiając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wszczęcia postępowania w sprawie. W konsekwencji, podnoszone przez Skarżącego zarzuty dotyczące nieprawidłowości przy doręczeniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Dla jej rozstrzygnięcia nie mają również znaczenia przywołane przez Skarżącego wyroki wydane w sprawach sądowoadministracyjnych będących następstwem skarg złożonych przez niego na inne rozstrzygnięcia zapadłe w toku postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do przywołanych przez Skarżącego w skardze orzeczeń sądów administracyjnych wskazać należy, że dotyczą one innych stanów faktycznych. Część z nich dotyczy wadliwego przyjęcia przez organy, że możliwe jest zastosowanie art. 61a k.p.a. do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, w której cała należność została już wyegzekwowana, część zaś wniosków o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych. Orzeczenia te dotyczyły zatem sytuacji, w których przepisy prawa przewidywały możliwość wydania przez organ rozstrzygnięcia na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W niniejszej sprawie natomiast brak jest przepisu prawa dającego organowi administracji uprawnienie do wydania indywidualnego rozstrzygnięcia co do realizowania zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności. Sąd wskazuje końcowo, że przywołany przez Skarżącego wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt. I SA/Go 354/13 uchylony został wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2016r. II FSK 137/14. Sąd kasacyjny wyjaśnił, że art. 61a k.p.a. może i powinien być stosowany w sytuacjach, w których postępowanie nie powinno być wszczęte. Taka zaś sytuacja zaistniała w ocenie sądu w niniejszej sprawie wobec wniesienia żądania, które na drodze administracyjnej nie może być rozpoznane. Z uwagi na powyższe, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. .