III SA/Wa 850/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Nowecki, sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. (NUS) na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] do nr [...] obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: VI/2007, IX/2007 i XII/2007 prowadzi egzekucję do majątku Skarżącego, P. K.. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego NUS zawiadomieniem z dnia 21 października 2013 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego Skarżącego z tytułu świadczenia z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.. ZUS pismem z dnia 29 października 2013 r. poinformował NUS o wprowadzeniu potrącenia z wypłacanych świadczeń począwszy od należności za miesiąc grudzień 2013 r. Pismem z dnia 6 maja 2014 r. Skarżący wniósł, na podstawie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej "ustawa"), skargę na czynność egzekucyjną - zajęcie świadczenia nr [...] wypłacanego przez ZUS Oddział w G.. W treści skargi podniósł, że w dniu 6 maja 2014 r. otrzymał świadczenie z ZUS w wysokości niższej od należnej. Ponadto zarzucił, że zajęcie świadczenia ZUS zostało dokonane z naruszeniem przepisów art. 79 § 1-4 ustawy poprzez błędne zastosowanie. W ocenie Skarżącego organ egzekucyjny nie dopełnił obowiązków wynikających z ww. przepisów, gdyż nie zawiadomił ani Skarżącego, ani pełnomocnika o zajęciu. Skarżący podkreślił, że zawiadomienie o zajęciu świadczenia nie zostało skutecznie doręczone. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. (DIS) którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną - zajęcia świadczenia nr [...] z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. dokonaną zawiadomieniem z dnia 21 października 2013 r. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia DIS było ustalenie, że zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone Skarżącemu w dniu 6 listopada 2013 r. w trybie art. 44 k.p.a. Następnie, w dniu 14 stycznia 2014 r. Skarżący złożył skargę na powyższą czynność egzekucyjną. Z uwagi, że owa skarga wniesiona została po terminie, DIS postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. DIS wyjaśnił następnie, że obecnie dłużnik zajętej wierzytelności to jest ZUS dokonuje potrąceń zajętej wierzytelności to jest dokonuje czynności materialnotechnicznych, wykonawczych w stosunku do czynności polegającej na zajęciu. W ocenie organu, przepisy prawa nie przewidują możliwości prowadzenia postępowania ze skargi na czynność materialnotechniczną w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 ustawy. Skarżący nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem złożył na nie zażalenie wskazując, że postanowienie DIS narusza : - art. 61a § 2 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 54 § 1 ustawy poprzez bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie skargi z dnia 6 maja 2014 r. na ww. czynności egzekucyjne, - art. 54 § 4 ustawy w związku z art. 44 § 1 - § 4 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w G., iż zawiadomienie nr [...] z dnia 21 października 2013 r. zostało doręczone Skarżącemu w dniu 6 listopada 2013 r., - art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 54 § 6 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skarg na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wskazał, że DIS błędnie ustalił, iż zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone w dniu 6 listopada 2013 r. w trybie art. 44 k.p.a., podczas gdy Skarżący nie otrzymał żadnego awizo. Zdaniem Skarżącego odmowa wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne świadczy o tym, że nie przeprowadzono postępowania w przedmiocie doręczenia zawiadomienia o zajęciu. Minister Finansów (Minister) postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podzielił ustalenia faktyczne i prawne, które legły u podstaw wydania postanowienia DIS wyjaśniając, że w świetle art. 1a pkt 2 ustawy przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Z analizy treści ww. art. 1a pkt 2 cytowanej ustawy wynika, że przez czynność egzekucyjną należy rozumieć tylko takie czynności organu egzekucyjnego podejmowane w ramach toczącego się postępowania, które zmierzają, dążą do określenia jakiegoś celu, którym może być zastosowanie lub zrealizowanie środka egzekucyjnego. Nie jest czynnością egzekucyjną takie działanie organu egzekucyjnego, które nie wiąże się z zastosowaniem przymusu egzekucyjnego lub które wyłącza albo oddala w czasie możliwość zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Nie jest zatem czynnością egzekucyjną przekazywanie środków przez dłużnika zajętej wierzytelności, dokonywane w ramach wcześniejszego zajęcia. Przekazanie środków przez dłużnika zajętej wierzytelności jest czynnością materialno- techniczną podejmowaną w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego. Z uwagi na fakt, że przekazanie środków pieniężnych przez dłużnika zajętej wierzytelności nie stanowi czynności egzekucyjnej w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak było w ocenie organu podstawy do wszczęcia postępowania w trybie przepisu art. 54 ustawy. W związku z powyższym należało skorzystać z art. 61 a k.p.a. i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie skargi z dnia 6 maja 2014 r. na czynność egzekucyjną wniesioną w związku z potrąceniem świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowiącym realizację zajęcia świadczenia nr [...] z ubezpieczenia społecznego w ZUS Oddział w G.. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do tutejszego sądu, w której postanowieniu Ministra zarzucił naruszenie : 1. art. 61 a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 i art. i art. 54 § 1 ustawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne, w sytuacji, gdy nie istnieje odrębna sprawa dotycząca skargi na czynności egzekucyjne, do rozstrzygnięcia której, w oparciu o przepis art. 18 ustawy, stosuje się przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 k.p.a.) i odmowy jego wszczęcia (art. 61a k.p.a.), 2. art. 61a § 1 k.p.a. w związku z 18 i art. 54 § 1 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na w.w. czynności egzekucyjne, 3. art. 54 § 4 ustawy w związku z art. 44 § 1 - § 4 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu przez DIS, iż zawiadomienie nr [...] z dnia 21.10.2013r. zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 06.11.2013r., a skarga została wniesiona po upływie czternastu dni od dnia doręczenia, 4. art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 61 a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, podczas gdy skarga na czynności egzekucyjne powinna być rozpatrzona merytorycznie - uwzględniona bądź oddalone gdyż nie istnieje odrębna sprawa ze skargi na czynności egzekucyjne, do rozstrzygnięcia której, w oparciu o przepis art. 18 ustawy, stosuje się przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 k.p.a.) i odmowy jego wszczęcia (art. 61 a k.p.a.). Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra i poprzedzającego je postanowienia DIS oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest niezasadna, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – powoływana dalej jako "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Na tej podstawie możliwe zatem było rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Na wstępie Sąd wskazuje, że w pełni podziela stanowisko organu co do tego, że realizowanie przez dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia, dokonanego w trybie przepisów ustawy, nie jest czynnością egzekucyjną. W realiach niniejszej sprawy czynnością egzekucyjną było zajęcie wierzytelności, dokonane przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 21 października 2013 r. Na zajęcie to Skarżący mógł wnieść skargę w trybie art. 54 ustawy. Jak wyjaśniły organy w wydanych w niniejszej sprawie postanowieniach, Skarżący taką skargę na czynność egzekucyjną złożył w dniu 14 stycznia 2014 r. Rozpoznana została ona postanowieniem DIS z dnia [...] kwietnia 2014 r. W sprawie poddanej kontroli sądu Skarżący wniósł skargę nie na zajęcie wierzytelności (które dokonane zostało kilka miesięcy przed wniesieniem przez niego pisma z dnia 6 maja 2014 r.) ale na dokonane przez ZUS w wyniku owego zajęcia, potrącenie zajętej wierzytelności. Sąd wskazuje w tym miejscu, że z urzędu znana jest mu okoliczność, iż Skarżący już po wniesieniu pisma z dnia 6 maja 2014 r. składał kolejne wnioski kwestionujące realizowanie przez ZUS zajęcia wierzytelności dokonanego przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 21 października 2013r. Przywołany przez organy obu instancji art. 61a k.p.a. przewiduje możliwość wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania kiedy oczywiste jest, że podmiot wnoszący podanie nie dysponuje interesem prawnym(nie ma przymiotu strony), ewentualnie kiedy podmiot ten żąda przeprowadzenia czynności, która przez organy administracji nie może być dokonana z uwagi np. na brak przepisu upoważniającego organ do określonego działania. Innymi słowy mówiąc przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacjach, w których strona występuje z żądaniem wszczęcia postępowania, które nie może być wszczęte z przyczyn podmiotowych bądź przedmiotowych. W realiach niniejszej sprawy zaistniała ta ostatnia okoliczność – skarżący złożył skargę na czynność, która nie jest czynnością egzekucyjną organu egzekucyjnego, a stanowi jedynie realizację przez dłużnika obowiązków wynikających z dokonanego wcześniej zajęcia. Przepisy ustawy nie przewidują możliwości kwestionowania przez zobowiązanego, na drodze postępowania administracyjnego, realizowania zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności. Skarga w trybie art. 54 ustawy może być złożona na czynność egzekutora lub organu egzekucyjnego nie zaś na czynność dłużnika zajętej wierzytelności polegającą na realizowaniu raz dokonanego zajęcia. Z uwagi na powyższe, uwzględniając treść odesłania zawartego w art. 18 ustawy, organy obu instancji postąpiły prawidłowo odmawiając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wszczęcia postępowania w sprawie. W konsekwencji, podnoszone przez Skarżącego zarzuty dotyczące nieprawidłowości przy doręczeniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Dla jej rozstrzygnięcia nie mają również znaczenia przywołane przez Skarżącego wyroki wydane w sprawach sądowoadministracyjnych będących następstwem skarg złożonych przez niego na inne rozstrzygnięcia zapadłe w toku postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do przywołanych przez Skarżącego w skardze orzeczeń sądów administracyjnych wskazać należy, że dotyczą one innych stanów faktycznych. Część z nich dotyczy wadliwego przyjęcia przez organy, że możliwe jest zastosowanie art. 61a k.p.a. do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, w której cała należność została już wyegzekwowana, część zaś wniosków o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych. Orzeczenia te dotyczyły zatem sytuacji, w których przepisy prawa przewidywały możliwość wydania przez organ rozstrzygnięcia na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W niniejszej sprawie natomiast brak jest przepisu prawa dającego organowi administracji uprawnienie do wydania indywidualnego rozstrzygnięcia co do realizowania zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności. Sąd wskazuje końcowo, że przywołany przez Skarżącego wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt. I SA/Go 354/13 uchylony został wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2016 r. II FSK 137/14. Sąd kasacyjny wyjaśnił, że art. 61a k.p.a. może i powinien być stosowany w sytuacjach, w których postępowanie nie powinno być wszczęte. Taka zaś sytuacja zaistniała w ocenie sądu w niniejszej sprawie wobec wniesienia żądania, które na drodze administracyjnej nie może być rozpoznane. Z uwagi na powyższe, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne Sąd na podstawie art. 151 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.sa., orzekł jak w sentencji wyroku oddalając skargę.